Зэкъош республикэхэр зэрапхых

Адыгэхэр нахь зэхэугъоягъэу зыщыпсэухэрэ республикищми адыгабзэкIэ гъэзет къызэдыдагъэкIыным бэшIагъэ сызегупшысэщтыгъэр. 1982-рэ илъэсым СССР-м ижурналистхэм я Союз ия V-рэ зэфэс тыщыIэуи сиIофшIэгъухэу Къэрэщэе-Щэрджэсым ыкIи Адыгеим къарыкIыгъэхэм ясIокIыгъагъ, ау зи къыддэхъугъагъэп.

А охътэ шъыпкъэм пшъэрылъ къыгъэуцущтыгъ гъашIэм зэкъуи­утыгъэ лъэпкъыр зэрэшIэнымкIэ амал горэхэр зехьэгъэнхэ фаеу. А лъэхъаным театрэмрэ филармониемрэ яартистхэм анэмыкI зи зэлъыкIощтыгъэхэп. Лъэп-­къыр зэщэлIэжьыгъэным пае бэ тшIэн фэягъэр. Ащ фэдэ пшъэ­рылъхэр зэшIозыхышъун зы­лъэкIыщтыгъэр къэбар жъу­гъэм иамалхэр, пстэуми апэу гъэзетхэр ары.

Адыгэ гъэзетхэм яюбилейхэр хэдгъэунэфыкIыхэзэ бэрэ тызэIукIэн фаеу хъугъэти, зэхэт номерхэм якъыдэгъэкIын пчъагъэрэ тытегущыIагъ. Пстэуми ащ къыдырагъаштэщтыгъ. Ау «Iоф мыублэм блэ хэс» адыгэхэм зэраIоу, Iофыр зы чIыпIэ икощыкIыщтыгъэп. Гъэзетэу «Ленин нурым» иредактор шъхьаIэу Къардэн Мухьэмэдрэ гъэзетэу «Социалистическэ Адыгеим» иредактор шъхьаIэу Мэрэтыкъо Рэмэзанрэ пэшIорыгъэшъэу садэгущыIи, Черкесскэ тыщызэIукIагъ, зэхэт номерхэр къызэрэдэдгъэкIыщт шIыкIэр джащыгъум дгъэнэфэгъагъэ. КПСС-м и Къэбэртэе-Бэлъкъар реском пропагандэмкIэ иотдел а илъэс­хэм ипэщагъэу Щурдым Юрэ ащкIэ ишIуагъэ къытигъэкIыгъ.

Апэрэ номерым изэхэгъэуцон ары пшъэрылъ шъхьаIэу тиIа­гъэр. ТынаIэ нахь зытедгъэтын фаехэр сыд фэдэ лъэныкъохэр ара? АщкIэ тызэгурыIуи, зэхэт номерхэм ягъэхьазырын Iоф датшIэу тыублагъ. 1989-рэ илъэсым бэдзэогъум и 18-м апэрэ номерыр къыдэдгъэкIыгъ.

Гъэзетеджэхэм ащ къыраIолIэщтым тигъэгумэкIыщтыгъ. Тызэрэгугъагъэм нахьи нахьышIоу Iофхэр зэпыфагъэх – Iофэу етхьыжьагъэр цIыфхэм агу рихьыгъ. Зэхэт номерхэр тапэкIи къыдэдгъэкIынхэу телефонкIэ къытфытеуагъэхэми, редакцием къычIэхьагъэхэми къытаIокIыщтыгъ. Адыгеим, Къэрэщэе-Щэр­джэсым ащыпсэухэрэми джащ фэдэ лъэIу яIагъ.

Апэрэ «летучкэхэр» тыгу къинэжьыгъэх. АдыгабзэкIэ къы­дэкIыхэрэ гъэзетхэм яIофышIэ­хэм анэмыкIэу, тиреспубликэ, Адыгэ, Къэрэщэе-Щэрджэс автоном хэкухэм, районхэм япащэхэри, тхакIохэри, общественнэ IофышIэхэри ахэм ахэлажьэщтыгъэх. Апэрэ «летучкэр» Налщык щыкIуагъ. Зэхэт номерыр зэрэхъугъэм зытегущыIэхэ нэуж партием и Бахъсэн райком итхьамэтагъэу Нэфышъ Заурбый тихьакIэ лъапIэхэр ыдэжь ри­гъэблэгъагъэх. Адыгэхэм зэрэтихабзэу, Къэсэйхьаблэ щыIэгъэ колхозым итхьамэтагъэу Тхьэ­къуахъо Владимир щыгъу- пIас­тэкIэ ахэм къапэгъокIыгъ. КъБР-м и ГАИ ипэщагъэу, игъонэмысэу дунаим ехыжьыгъэ Хьамырзэ Владимири джащы­гъум хъохъу дахэхэр ткъошхэм къафиIогъагъэх.

Адыгейми, Къэрэщэе-Щэр­джэсми ащ фэдэ «летучкэхэр» гъэшIэгъонэу ащызэхащэщты­гъэх. Ау сэ анахьэу сыгу къинэ­жьыгъэр Хьабэз щыкIогъэ зэIу­кIэр ары. А район гупчэм ипарк зэныбджэгъуныгъэм ичъыгхэр щыдгъэтIысыгъагъэх. А Iофым кIэщакIо фэхъугъагъэр район тхьаматэу Аргун Олег ары.

Илъэс заулэрэ мэзищ къэс тыкъыдэкIыщтыгъ, зэIукIэхэр игъорыгъоу Налщык, Черкесскэ, Мыекъуапэ ащызэхатщэщтыгъ. Хэгъэгум къыщыхъугъэ общественнэ-политикэ зэхъокIыныгъэ­хэм япхыгъэу зэхэт номерхэм якъыдэгъэкIын тIэкIу зэпыугъагъэми, а Iофым падзэжьыгъэу гъэзетищри непэ дэгъоу зэдэлажьэ.

Зэхэт номерхэр зэрэгъэпсыгъэгъэ шIыкIэм, Iофыгъохэу къаIэтыщтыгъэхэм уакъытегущыIэн хъумэ, дэгъу дэдэу хъугъэхэри, тызымыгъэрэзагъэ горэхэр къызыхэфагъэхэр къа­зэрахэкIыгъэри тыушъэфырэп. Зигугъу къэсшIыгъэ «летучкэ­хэм» игъэкIотыгъэу ахэм та­ща­тегущыIэщтыгъ. Непэ къызынэсыгъэми джары тызэрэзекIорэр. Ау сэ джыдэдэм зигугъу къэсшIы сшIоигъор ахэм шIуагъэу къатыгъэр ары. Зэхэт номерхэм зэкъош республикэхэм ащыпсэухэрэ адыгэхэр нахь зэпэблагъэ ашIыгъэх, зы лъэпкъэу зэрэщытхэр агу къагъэкIыжьыгъ. Ащ нэмыкIэу культурэм, экономикэм, политикэм алъэныкъокIэ республикищри нахь чанэу зэдэлэжьэнхэ зэрэфаем типащэхэр ригъэгупшысагъэхэу къыс­щэхъу. Экономикэм, политикэм, культурэм алъэныкъокIэ зэкъош республикищмэ япащэхэр непэ зэрэзэдэлажьэхэрэр бэкIэ зи­шIушIагъэр адыгэ журналистхэр ары.

Ащи изакъоп. Адыгэхэм ятарихъ зэгъэшIэгъэнымкIэ, адыгабзэм зыкъегъэIэтыжьыгъэнымкIэ, хэкуищми ясоциальнэ-экономикэ Iофхэм язытет, IэнэтIэ зэфэшъхьафхэр чанэу зезыхьэрэ цIыф­хэм гъэзетеджэхэр нэIуасэ афэшIыгъэнхэмкIэ гъэзетхэм мэхьанэу яIэм непэкIэ уасэ фэшIыгъуай.

Iофэу етхьыжьагъэр адыгэ гъэзетищым япащэхэми, яIофышIэхэми чанэу непэ лъагъэ­кIуатэ. Ар гушIуагъоу щыт. Ау сэ непэ пстэуми агу къэзгъэ­кIыжынэу сызыфэягъэр зышъхьа­мысыжьэу зиуахъти, зикъарыуи егъэжьэгъум хэзылъхьагъэхэр, апэрэ номерхэм якъыдэгъэкIын яшъыпкъэу хэлэжьагъэхэр ары. Зы нэбгырэ закъокIи, куп цIыкIу­кIи гъэзет къыдэбгъэкIын плъэ­кIыщтэп. Ткъош республикэхэм яжурналистхэу Мэрэтыкъо Рэмэзан, ХьакIэмыз Биболэт, БрантI Казбек («Адыгэ макъ»), Къардэн Мухьэмэд, Дэбагъо Мухьэмэд, Щорэ Ахьмэд, Къантемыр Тыркубый («Черкес хэку») ацIэ апэу къесIо сшIоигъуагъ.

Гъэзетэу «Адыгэ псалъэм» Iут пстэуми яIахьышIу мы Iофым хашIыхьагъ, зэрафэлъэкIэу непи хашIыхьэ. Ау нахьыбэу ащ зиIахь хэлъхэр КъоIуфэ Хьэчим, ХьашIуцIэ Мухьэмэд, ТIымыжъ Хьэмышъэ, Брай Адэлбый, Орыщ Нурхьэлый, ЖъэкIэмыхъу Маринэ, Щал Мухьэмэд ары.

Гъэзетым къихьэхэрэ тхыгъэ­хэм анахьи сурэтхэм мэхьанэу яIэр нахь цIыкIоп. Шъомахо Владимир исурэтхэм ар дэгъоу къаушыхьаты.

Зэхэт номерхэм бэ къятIолIэн тлъэкIыщт, тIони фай. Ау щэч зыхэмылъыр зы — адыгэхэм язэкъотныгъэ дгъэпытэ тшIоигъо­мэ, зэхэт номерхэм якъыдэгъэ­кIын тапэкIи лъыдгъэкIотэн фае.

Мэзыхьэ Борис.

Урысые Федерацием культурэмкIэ изаслуженнэ IофышI, 1982-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 1997-рэ илъэсым нэс гъэзетэу «Адыгэ псалъэм» иредактор шъхьаIэу щытыгъ.