«Сабыигум игупшысэ чыжьэу, чыжьэу егъэшэсы…»

Тикъушъхьэмэ яшъэф,
Тишъофымэ яхъишъ,
Типсыхъомэ яхъырахъишъ,
ЦIыфыгум ихырыхыхь,
Нарт ымышIыгъэ къухь,
Хьарыфыр зылъыIэсырэ
макъ,
Шъыпкъагъэм игъогу пыт –
А зэпстэуми гур фэпIэтэу,
О еджапIэм щыоIуатэ,
Сабыигум игупшысэ
Чыжьэу, чыжьэу егъэшэсы…
Хъалыщ С.

Ацумыжъ МулиIэт къуаджэу Нэтыхъуае щэпсэу. Поселкэу Отраднэм дэт еджапIэу N 9-м зэмылъэпкъэгъу кIэлэеджакIохэр 1997-рэ илъэсым къыще­гъэжьагъэу адыгабзэкIэ щы­регъаджэх. Илъэс пчъагъэм къакIоцI кIэлэегъаджэм ишъыпкъэу, шIошъхъуныгъэ ин иIоф фыриIэу кIэлэеджакIохэр шIэныгъэ куухэмкIэ еуIэшых. Ежь еплъыкIэу, екIолIэкIэ шIыкIэ- амалэу IэкIэлъыр илъэс IофшIэгъухэм нахь ащэпытэх, нахь заушъомбгъу. ХэзгъэунэфыкIы­мэ сшIоигъу, Ацумыжъ МулиIэт пшъэрылъ шъхьаIэу зыфигъэуцужьырэр ныбжьыкIэхэм яакъылрэ апсэрэ адыгэ хабзэм лъапсэ ащидзэу, ащыбагъозэ дунэететыкIэ дахэ яIэу псэунхэр ары.

«…Тиныдэлъфыбзэ икъэбзагъи, ибаиныгъи хэтрэ адыги лъыплъэ сшIоигъу», — еIо кIэлэегъаджэм. Тилъэхъан къин ныбжьыкIэу лъэпкъым къыкIэ­хъухьэхэрэм бзэр, литературэр, шэн-хабзэхэр ахэплъхьанхэ, шIу ябгъэлъэгъунхэр Iоф IэшIэхэп. Непэрэ ныбжьыкIэхэм къахэкIых ныдэлъфыбзэм тефэрэ уасэр фэзымышIыхэрэр. Сыдэущтэу ахэм агу, язэхэшIыкI къэбгъэущыщта?

ПIуныгъэ-гъэсэныгъэм изы къутам кружокэу «Активисты школьного музея» зыфиIорэр. ЦIыф лъэпкъ зэфэшъхьафыбэ мамырэу зэдэпсэунхэмкIэ, хэти ыбзи икультури уасэ фа­шIынымкIэ, хэбзэ шIагъохэр къэухъумэгъэн­хэмкIэ адыгэ лъэпкъым идахэ языгъэIогъэ цIыфхэм ыкIи нэмыкI Iофы­гъуабэм мыщ щатегущыIэх. Кружокым къакIохэрэ кIэлэ­цIыкIухэр зэнэкъокъу зэфэ­шъхьафыбэм ахэлажьэх. Районым ыкIи Мыекъуапэ ащы­кIуагъэхэ олимпиадэхэм чанэу ахэлэжьагъэх Ацумыжъ Р., Бы­лымгъот С., Мэзыужьэкъо Б., Тыкъо А. Ахэм апэрэ, ятIо­нэрэ чIыпIэхэр къахьыгъэх. Культурэм зэхищэхэрэ зэнэ­къокъухэми кIэлэеджакIохэр ягуапэу ахэлажьэх. Зэнэкъокъоу «Язык — корень народа» зыфиIорэм («Бзэр — цIыф лъэпкъым ыпс») Мэзыужьэкъо Бэл­лэ апэрэ чIыпIэр къыщи­хьыгъ. Жэнэ Къырымызэ псау­гъэмэ ыныбжь илъэси 100 зэ­рэхъущтыгъэм фэгъэхьыгъэ зэ­нэ­къо­къум Хъалыщ Рузанэ апэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ.

1999-рэ илъэсым къыщегъэ­жьагъэу Ацумыжъ МулиIэт икIэ­лэеджакIохэм шIэныгъэ дэгъухэр адыгабзэмкIэ олимпиадэм къыщагъэлъагъох. Ахэм ащыщых Валентина Исаенкэр (а 1-рэ чIыпIэр), Екатерина Найденовар (я 2-рэ чIыпIэр), Вадим Тимошенкэр (а 1-рэ чIыпIэр), Сильминаз Алиевар (я 2-рэ чIыпIэр).

Бзэр шIу аригъэлъэгъунымкIэ Ацумыжъ МулиIэт кружокэу «Театральная студия на адыгейском языке» зыфиIорэр амалышIоу елъытэ. Мыщ къа­кIохэрэ кIэлэеджакIохэр адрэхэм къахэщых: нахь дахэу тыбзэкIэ мэгущыIэх, Iэдэбныгъэ­шхо ахэлъ, шъырытых. Адыгэ шэн-зэхэтыкIэ шIагъохэр зэра­хэлъыщтхэм пылъых. Гум къи­нэжьэу Ацумыжъ МулиIэт ыгъэ­уцугъэхэ къэгъэлъэгъонхэм ащы­щых Хъалыщ Сэфэрбый ипоэмэу «Чэтэ чIэгъым», пшысэ-поэмэу «Хэта мысэр?», пшысэу «Пстэуми анахь IэшIур», «Сырыфыбг», «Лъэпшъ игъупчъ», пшысэу «ЦIыфымрэ Аслъанымрэ» зыфиIохэрэр ыкIи нэмыкIхэр.

Лъэпкъыбэ зычIэс еджапIэм адыгабзэм изэгъэшIэнкIэ кIэу щыIэ шIыкIэ-амалхэм мыпшъы­жьэу кIэлэегъаджэм Iоф адешIэ. Медиамалхэр къызфигъэфедэхэзэ, кIэлэеджакIомэ яжабзэ гъэбаигъэнымкIэ амалышIу­хэр къегъотых. Урыс мультфильмэу «Хьакухьалыжъор» адыгабзэкIэ зэрадзэкIыжьыгъ. Ащ хэтхэр адыгабзэкIэ къагъэгущыIагъэх.

ДжэгукIэу «Редакциер» лъэшэу агу рихьырэмэ ащыщ. КIэ­лэегъаджэм редакцием иIофы­шIэхэр егъэнафэх. Ахэр ре­дакторыр, корреспондентхэр, рекламнэ IофышIэхэр, сурэттех­хэр, корректорхэр, хэзыутыхэ­рэр, дизайнерхэр. Гъэзетым зэреджагъэхэр «Насып».

Редакторым редакцием иIофышIэхэм пшъэрылъхэр афе­гъэуцух. Корреспондентхэм кIэ­лэегъаджэхэми, кIэлэеджа­кIо­хэми, ны-тыхэми интервью къаIахы. Сурэттеххэм сурэт гъэшIэгъонхэр къагъэхьазырых. Корректорхэм хэукъоныгъэхэр агъэтэрэзыжьых. Дизайнермэ гъэзетым итеплъэ нахь дахэ зэрэхъущтым Iоф дашIэ. Рекламнэ IофышIэхэм ЕГЭ-м, ОГЭ-м ятын кIэлэеджакIохэм зыфагъэхьазырынымкIэ Iэпы­Iэгъу афэхъущт тхылъыкIэхэу къыдэкIыгъэхэм ащагъэгъуазэх.

Урок-зекIохэр бзэр зэгъэшIэгъэнымкIэ амал Iэрыфэгъухэм ащыщ. Лъэшэу агу рихьыгъ кIэлэеджакIомэ къалэу Краснодар Е. Д. Фелициным ыцIэкIэ щыт музееу дэтым щыIэгъэ къэ­гъэ­лъэгъонэу «Мир женщины в интерьерах исторической па­мяти» зыфиIоу зыдищагъэхэр. Адыгэ саер, дышъэ IуданэкIэ хэдыкIыгъэхэ пкъыгъохэр, хьа­къу-шыкъухэр, адыгэ пщынэр ыкIи нэмыкIыбэмэ апылъ хъи­шъэу ащ къыщызэхахыгъэр бэрэ кIэлэеджакIомэ агу илъыщт.

Ацумыжъ МулиIэт идейнэ-творческэ нэшэнэ пытэм игъогу тет: пIуныгъэ-гъэсэны­гъэр зэкIэмэ апшъэу зэрэщытын фаем ицыхьэ телъ. 2016 — 2017-рэ илъэсхэм Мыекъуапэ щыIэгъэ дунэе научнэ-практическэ конференциехэм доклад зэфэшъхьафхэр къащишIыгъэх ыкIи ахэр материалэу къыдагъэ­кIыгъэмэ ахэтэу къыхаутыгъэх.

КIэлэегъаджэхэм азыфагу ащызэхащэхэрэ зэнэкъокъухэм чанэу МулиIэт ахэлажьэ ыкIи гъэхъэгъэшIухэр ешIых. Зэнэ­къокъоу «КIэлэегъэджэ анахь дэгъу-2006-рэ» зыфиIорэм ятIо­нэрэ чIыпIэр къыщихьыгъ. Ащ кIэлэегъэджэ тIокIырэ тIурэ хэлэжьэгъагъ. Джа илъэс дэдэм «Урысые Федерацием зэхэт гъэсэныгъэмкIэ иIофышIэ гъэшIуагъ» зыфиIорэ щытхъуцIэр къыфагъэшъошагъ.

2019-рэ илъэсым республи­кэм иэкспертнэ куп хэтэу Iоф ышIэ­нэу ригъэжьагъ. Гурыт еджапIэхэм апае къыдагъэ­кIыщт программэу «Родной язык и родная литература» зыфи­Iорэр экспертизэ ышIыгъ.

Сэ сызэреплъырэмкIэ, Ацумыжъ МулиIэт янэ-ятэмэ, янэжъ-ятэжъмэ адыгэ шэн-ха­бзэхэм атетэу, адыгагъэр игъо­мылэу апIугъ. Ежьыри а гупшы­сэ лъагэр ижъогъохэщэу тиныбжьыкIэмэ ишъыпкъэу адэлажьэ.

УиIофшIэн гухахъо хэбгъуа­тэу, джыри илъэсыбэрэ адыгэ лъэпкъым идахэ пIуатэу хьа­лэлэу улэжьэнэу пфэтэIо!

Хьахъурэтэ Светлан.
Нэтыхъуай.