Гъэхъагъэхэмрэ пшъэрылъхэмрэ

Адыгэ Республикэм тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ ыкIи чIыопс къэкIуапIэхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ икъутамэу къэралыгъо экологие уплъэкIунхэм афэгъэзагъэм 2019-рэ илъэсым иапэрэ кIэлъэныкъо Iофэу ышIагъэр зэфихьысыжьыгъ.


Къутамэм зэшIуихыхэрэм ащыщ тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ къэралыгъо уплъэкIунхэр зэхэщэгъэнхэр. Ащ ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ахэхьэ:

— тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ хэбзэгъэуцугъэр Урысыем икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм, ишъолъырхэм якъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ къулыкъухэм, унэе предпринимательхэм, юридическэ лицэхэм, цIыфхэм къызэрэдалъытэрэр уплъэкIугъэныр;

— тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ, экологие щынэгъончъагъэмкIэ шапхъэу щыIэхэр къагъэгъунэнхэм ынаIэ тыригъэ­тыныр.

Къутамэм иIофышIэхэм чIы­опсым икъэухъумэнкIэ хэбзэгъэ­уцугъэр зыукъохэрэр къыхэгъэщыгъэнхэм атегъэпсыхьэгъэ Iофтхьабзэхэр зэрахьэх.

Гъэтхэпэ апэрэ къэгъагъэхэм якъэухъумэн тегъэпсыхьэгъэ уплъэкIунхэр мэзаем къыщегъэ­жьагъэу гъэтхапэм нэс Мыекъуа­пэ щызэхащагъэх. Къутамэм иIофышIэхэм къэлэ гупчэр къыза­кIухьэм, Тхылъ Плъыжьым дэт къэгъагъэхэр хэбзэнчъэу зэращэрэр нафэ къафэхъугъ. СатыушIыпIэхэр зыехэми, къэлэдэсхэми гъэтхэпэ къэгъагъэ­хэм якъэухъумэн тегъэпсыхьэгъэ тхьапэхэр аратыгъэх, Тхылъ Плъыжьым дэхьэгъэ къэкIыхэрэр зыщэхэрэм ыкIи къэзыщэфхэрэм пшъэдэкIыжь зэрарагъэхьыщтыр агурагъэIуагъ.

Псы къэкIуапIэхэм я Дунэе мафэ — гъэтхапэм и 22-м ехъу­лIэу къутамэм иIофышIэхэр Iоф­тхьабзэу «Горная река — чистые берега» зыфиIорэм хэлэжьагъэх. Ар анахьэу зыфытегъэпсыхьэгъагъэр псы къэкIуапIэхэр зэраушIоихэрэм, ахэм якъэухъумэнкIэ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэн зэрэфаем цIыфхэм анаIэ тырягъэдзэгъэныр ары.

Мэкъуогъум и 8-м къутамэм иIофышIэхэр экологие Iофтхьабзэу «Мэз къабз, псынэкIэчъ къабз» зыфиIорэм хэлэжьагъэх. Адыгеим тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ ыкIи чIы­опс къэкIуапIэхэмкIэ и ГъэIорышIапI ары ар зэхэзыщагъэр. Мы Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм ичIыопс паркэу «ТхьачIышху» зыфиIорэр, студентхэр, чIыопсым икъэухъу­мэн фэгъэзэгъэ мыкоммерческэ гупчэу «Набу Кавказыр». А ма­фэм лъэшэу къагъэгъунэрэ чIыопс чIыпIэу «ТхьачIышхом» къыпэIулъ чIыпIэхэр агъэкъэбзагъэх, ООО-у «ЭкоЦентрэм» зэрезэгъыгъэхэм тетэу аугъоигъэ хэкIыр Iуарагъэщыгъ.

Къутамэм иIофышIэхэм рес­публикэм ичIыопс чIыпIэхэу лъэшэу къагъэгъунэхэрэм язытет ренэу гъунэ лъафы. Режим гъэ­нэ­фагъэр къызэрэдалъытэрэр зэрагъэшIэным пае ахэм уп­лъэкIуни 6 мэзихым зэхащагъ.

Пыдзэфэ пытэхэм зэрадэзекIощтхэмкIэ 2019-рэ илъэсым шэпхъакIэхэм зэратехьагъэм епхыгъэу ГъэIорышIапIэм икъутамэ иIофышIэхэм районхэм ямуниципальнэ образованиехэмрэ къоджэ псэупIэхэмрэ яадминистрациехэм, общественнэ организациехэм, регион операторэу ООО-у «ЭкоЦентрэм» зэдэлэжьэныгъэу адыряIэр нахь агъэпытагъ.

ГъэIорышIапIэм испециалист шъхьаIэхэмрэ «ЭкоЦентрэм» иIофышIэхэмрэ зэгъусэхэу чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ащэIэх, цIыфхэм пыдза­фэхэм узэрадэзекIощтыр къафаIуатэ, чIыпIэхэм пыдзафэхэр ащизытэкъухэрэм пшъэдэкIыжь зэ­рарагъэхьыщтыр агурагъаIо.

Къутамэм иIофы­шIэхэмрэ ООО-у «ЭкоЦентрэмрэ» коммунальнэ пыдзэфэ пытэхэм яIущынкIэ юридическэ лицэхэм, унэе предпринимательхэм, цIыф­хэм зэзэгъыныгъэхэр адашIых.

Урысые Iофтхьабзэу «Гъэтхэ шхъуантI» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу илъэс къэс мэлылъфэгъу мазэм Адыгэ Республикэм ипсэупIэхэр гъэкъэбзэгъэнхэм, тыкъэзыуцухьэрэ дунаим изытет нахьышIу шIыгъэным атегъэ­псыхьэгъэ республикэ шIыхьаф­хэр зэхащэх. Мыщ фэдэ Iоф­тхьабзэм къыхагъэлажьэх Адыгэ Республикэм икъэралыгъо хэбзэ къулыкъухэр, чIыпIэ зы­гъэ­Iоры­шIэжьынымкIэ къулыкъухэр, къэ­ралыгъо учреждениехэр, организациехэр, студентхэр, кIэлэ­еджакIохэр, волонтерхэр ыкIи нэмыкIхэу шIоигъоныгъэ зиIэхэр.

«Интерактивная карта свалок» зыфиIорэ интернет амалыр къызфагъэфедэзэ, хэбзэнчъэу хэкIыр зыщыратэкъугъэ чIыпIэр цIыфхэм къагъэлъэгъон алъэ­кIыщт. Ащ фэдэ интернет проектым ишIуагъэкIэ хабзэм димыштэу хэкIыр зыщыратэкъу­гъэгъэ чIыпIи 112-рэ агъэкъэбзэжьын алъэкIыгъ.

2019-рэ илъэсым иапэрэ илъэсныкъо чIыопсым икъэухъу­мэн тегъэпсыхьэгъэ хэбзэгъэуцугъэр зэраукъуагъэм пае административнэ Iофи 125-рэ къутамэм къызэIуихыгъ, тазырэу сомэ 819600-рэ атырилъхьагъ.

Адыгэ Республикэм тыкъэзыуцухьэрэ дунаим икъэухъумэнкIэ ыкIи чIыопс къэкIуапIэхэмкIэ и ГъэIорышIапIэ Iофтхьабзэу зэрихьэхэрэм волонтерхэр къахэ­лэжьэнэу къырегъэблагъэх.