ХъызмэтшIэпIэ пэрыт

Кощхьэблэ районым иагроном шъхьаIэу Батыш ­Бислъанрэ хъызмэтшIапIэм игъэIоры­шIакIоу Тхьаркъохъо Мухьарбыйрэ.
Кощхьэблэ районым иагроном шъхьаIэу Батыш ­Бислъанрэ хъызмэтшIапIэм игъэIоры­шIакIоу Тхьаркъохъо Мухьарбыйрэ.

Кощхьэблэ районым ит хъызмэтшIэпIэ анахь инэу, анахьыбэу чIыгу зылэжьыхэрэм ащыщ Зыхьэ Зураб зипащэр. Районым имызакъоу, республикэм нахь инэу итхэм ар ахэплъытэми хъущт. ТехникэкIи, нэмыкI лъэныкъохэмкIи зэ­тегъэпсыхьагъэ, илъэс къэс лэжьыгъэ бэгъуагъэ къехьыжьы.

Блыпэ мафэм мы муниципальнэ образованием тызэкIом, апэу ары тыздэщыIагъэр. Ащ ихьамэу тызтехьагъэми, икоц хьасэхэми колхозхэр зыщыIэгъэхэ лъэхъаныр угу къагъэ­кIыжьэу, IофшIэныр ащыжъо­тыгъ. Комбайнищым зэуж итэу коцыр ахыжьы, ахэм ябункерхэм арыз зыхъукIэ, Iузы­щыщт автомашинэхэр хьазырэу къяжэх, хьэсэ цыпэмкIэ мэшIогъэкIосэ автомашинэмрэ шъофым щылажьэхэрэм апае псыр къэзыщагъэмрэ щытых. Хьамэми цIыфыбэ щэлажьэ, авто­машинэхэм етIупщыгъэу коцыр къытыращэшъ, къыщырагъэу, гъэтIылъыпIэм чIэтхэм зэпы­рагъазэ…

Николай Ахтинчиковыр.
Николай Ахтинчиковыр.

ХъызмэтшIапIэм игъэIоры­шIакIоу Тхьаркъохъо Мухьарбый гущыIэгъу тызыфэхъугъэр. Ащ тызэрэщигъэгъозагъэмкIэ, гектар 1200-рэ зэкIэмкIи алэ­жьы. Ащ щыщэу 100-м бжы­хьэсэ хьэр халъхьэгъагъ. Ар Iуа­хыжьыгъах, гурытымкIэ лъы­тагъэу, зы гектарым центнер 55-м ехъу къырахыжьыгъ. Коцыр гектар 550-рэ мэхъу. Тыз­щыкIогъэ мафэм ащ щыщэу 250-р аIожьыгъэхагъ, ом ымы­гъэо­хъухэмэ, тхьамафэм ыкIэм нэс аухынэу ары зэрэщыгу­гъыхэрэр.

Коц гектарым, гурытым те­лъытагъэу, центнер 50-м ехъу къырахыжьы. Мы районым мэ­къу-мэщымкIэ и ГъэIорышIапIэ ипащэу Сэмэгу Заур нэужым къызэрэтиIуагъэмкIэ, центнер 70-м кIигъахьэу къэзытхэрэ чIыпIэхэри хъызмэтшIапIэм иIэх.

Лэжьыгъэ чылэпхъакIэхэр къызщагъэкIырэ хьасэу яIэм щаушэтыгъэхэу мыгъэ лъэпкъищ, «Адель», «Гурт», «Алексеич» зыфиIохэрэр, халъхьэ­гъагъэх. Зэращыгугъыгъэхэуи лэжьыгъэ бэгъуагъэ къатыгъ.

ЧIыгур макIэми…

Нэужым тыздэщыIэгъэ хъыз­мэтшIапIэу Николай Ахтинчи­ковыр зипащэр нахь цIыкIу, чIыгоу ылэжьырэри нахь макI, ау лэжьыгъэ бэгъуагъэ къизыхыжьыхэрэм ащыщ. Коцыр зыщыIуахыжьырэ хьасэм щыIэу бысымым тыIукIагъ.

Николай къызэрэтиIуагъэмкIэ, чIыгу гектар 370-рэ пстэумкIи иI. Бжыхьэсэ лэжьыгъэу мыгъэ Iуихыжьынэу хилъхьагъэр коц закъор ары. Ащ гектари 150-рэ ригъэубытыгъ, адрэхэм натрыфыр, соер ащи­пхъыгъэх. ТызщыкIогъэ уахътэм коцым ызыныкъо фэдизыр Iуихыжьыгъэхагъ. Зы гектарым, гурытымкIэ лъытагъэу, центнер 50-м ехъу къырехыжьы.

Ащи «Гурт», «Алексеич», «Безостая» зыфиIохэрэ лъэпкъ­хэр арых мыгъэ ыпхъыгъэ-
хэр. Ахэр чIыгуми, климатми къякIух, охътэ кIэкIым зигъо хъурэ лъэпкъых, чанэу уадэлажьэмэ, центнери 100-м нэсэуи, ехъоуи къатын алъэкIынэу щытых.

КъэкIорэ илъэсым Iуихы­жьыщтхэ бжыхьасэхэм ащип­хъынэу мыгъэ къыгъэкIыгъэхэ чылапхъэхэри а лъэпкъ дэдэхэр ары.

Кудишин зэшхэу Андрейрэ Виталийрэ.
Кудишин зэшхэу Андрейрэ Виталийрэ.

Лэжьыгъэ чылапхъэ ышIыщтым гектар 40 фэдиз ригъэубытыгъагъ. Ар Iуихыжьыгъахэу, бжыхьэм хилъхьащтыр егъэхьазыры. Техникэу ищыкIагъэри лэжьыгъэр зыщигъэтIылъыщтыри мы хъызмэтшIапIэм ежь иунаеу иIэх.

Унагъор зэдеIэжьзэ

Светлана Кудишинар зипэщэ хъызмэтшIапIэм икоц хьасэу тыздэкIуагъэм икIалэхэм тащы­IукIагъ. Зым, Андрей, комбайным тесэу коцыр еIожьы, Виталий ар Iуещы.

Мыр унэгъо хъызмэтшIапI пIоми хэукъоныгъэ хъущтэп. Янэ ипащэми, зэрэунагъоу зэдэлажьэу ары кIэлитIум къызэрэтаIуагъэр. Светланэ тхылъхэм ягъэзекIон фэгъэзагъ, ятэрэ ыкъохэмрэ губгъо IофшIэнхэр, нэмыкIхэр зэшIуахых.

ПстэумкIи гектар 240-рэ ахэм алэжьы. Ащ ызыныкъо на­хьыбэм бжыхьэ коцыр щапхъыгъагъ, адрэхэр гъэ­тхасэ ашIыгъэх, тыгъэгъази, соий халъхьагъэх.

Коц чылэпхъэ лъэпкъхэу «Таня», «Адель», «Алексеич» зыфиIохэрэр арых апхъыгъа­гъэхэр. Мыхэми аушэтыгъэхэу, лъэныкъо пстэумкIи къякIухэу ахэр къыхахыгъэх, зэращыгу­гъыгъэхэри къагъэшъыпкъэ­жьыгъ, хьалэлэу къятагъэх. Коц гектарым, гурытым телъытагъэу, центнер 45-м ехъу къырахыжьы. Ар мыдэеу ары зэшхэм къызэраIуагъэр.

Мы районым ифермерхэми, нэмыкIхэм афэдэу, лэжьыгъэ чылэпхъакIэхэм апылъ ин­ститутэу П. П. Лукьяненкэм ыцIэ зыхьэу Краснодар дэтым Iоф дашIэ. Ащ ишIэныгъэлэжьхэм къыхахыхэрэ чылэпхъэ лъэпкъхэр ячIыгухэм ащаушэтыхэшъ, ежьхэм нахь къякIущтыр нэужым халъхьэ. Ары тыздэщыIагъэхэ хъызмэтшIапIэхэми а лъэпкъхэр къыхахынхэу зэрэхъугъэр.

ЧIыгулэжьым чылэпхъэ ­лъэпкъ дэгъур къыхихышъуныр, игъом ыпхъыныр, ешIу­шIэныр, ом иягъэ емыкIыгъэу игъом Iуи­хыжьыныр джыри ма­кIэ. Ар федэ хэлъэу Iуигъэ­кIыжьыни фай. Илъэс къэс гу­мэкIыгъоу яIэ хъурэр уасэу лэ­жьыгъэр, гущыIэм пае, коцыр, зэрэIуа­гъэкIыжьыщтыр ары.

Мыгъи адрэхэм афэд. ЕтIупщыгъэу щыфэ-гъэстыныпхъэ материалхэм, нэмыкIхэу шIокI имыIэу ащэфынхэ фаехэм ауасэ къыхэхъо, мылъкоу халъхьэрэр бэ, ау лэжьыгъэр зэрэIуагъэ­кIыщт уасэр дэкIуаерэп. Гущы­Iэм пае, чIыгулэжьхэм къызэраIуагъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым соляркэ литрэр сомэ 30-кIэ къащэфыгъагъэмэ, мыгъэ сомэ 43-рэ хъугъэ. Коц килограммым ыуасэ блэкIыгъэ илъэсым зытетыгъэм ехъугъэп, соми 8-рэ чапыч 50-рэ — соми 9 мэхъу. Ащ имызакъоу лэжьыгъэр зыщэфынэу къяуалIэрэри мыгъэ нахь макIэ хъугъэ.

Арэу щытми, а зэпстэур къызэтыригъэуцонэу къэралыгъом щэгугъых, ялэжьыгъэ зэ­рэбэгъуагъэм агу къеIэты, гу­гъэпIэ инхэр къаретых. ЗэкIэри къадэхъунэу тичIыгулэжьхэм тэри тафэлъаIо.

ХЪУТ Нэфсэт.
Сурэтхэр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъэх.