Пшъашъэр къызэрахьыгъэм ихъишъ

Адыгеим къыщыхъугъэу, США-м щыпсэурэ тилъэпкъэгъу тхакIоу Натхъо Къадыр итхылъыкIэу «Легенда о великом похищении» зыфиIорэр мы мафэхэм, пчъагъэмкIэ 1000 хъоу, ООО «Полиграф-ЮГ» зыфиIорэм Мыекъуапэ 2019-м къыщыдигъэкIыгъ.

Натхъо Къадыр журналэу «Черкес жъуагъу» зыфиIорэм икъыдэгъэкIакIу. Тхылъ пчъа­гъэм яавтор: «Старые и новые предания Кавказа», «Николас и Надюша» («Отчужденные» — урысыбзэкIэ), «ЦIыф лъэшхэр» — адыгабзэкIэ. «Черкесская история». «Мемуары» («В поисках себя» — урысыбзэкIэ), «Великое похищение». ТхакIор адыгэхэм нахь зэрашIагъэр ипьесэу «Мэдэя» техыгъэ спектаклэу Адыгэ къэралыгъо драмтеатрэм щагъэуцугъэр ары.

Натхъо Къадыр зэдзэкIын IофшIэнышхори (адыгабзэкIэ ыкIи урысыбзэкIэ, инджылызыбзэкIэ) зэшIуехы. 2018-рэ илъэ­сым томищ хъурэ «История адыгейской литературы» зыфи­Iорэм иапэрэ том инджылы­зыбзэкIэ къыдигъэкIыгъ.

Натхъом Дунэе Черкес Ассоциацием изэхэщэнкIэ ыкIи игъэ­пытэнкIэ, США-м щыпсэу­хэрэ адыгэ лъэпкъхэр зэфэщэгъэнхэмкIэ, «Адыгэ Хасэр» ащ щыряIэ хъунымкIэ фэлъэкIырэр ышIагъ.

Натхъо Къадыр итхылъхэр тыркубзэкIэ, арапыбзэкIэ, урысыбзэкIэ ыкIи адыгабзэкIэ зэрадзэкIыгъэх.

Джы итхылъыкIэу «Легенда о великом похищении» — «Великое похищение» ыIоу ар инджылызыбзэкIэ къыдэкIы­гъагъ. Тхылъым адыгэхэм ялIы­хъужъ нэкIубгъохэр, ятарихъ гъогууанэ, я ХIХ-рэ лIэшIэгъум щыIэгъэ Кавказ заом илъэхъан зыфэдагъэр къыщыриIотыкIы­гъэх.

Шъыпкъэр иIэубытыпIэу, сюжетым ежь игупшысэ-шIошIи хигъэхьагъ. Тарихъ охътэ гъэ­нэфагъэм щыIагъэхэ цIыфхэу, шъхьафитныгъэм фэбэнагъэхэм, хэти зэмыгупшысэгъэ зе­кIуакIэ зэрахьагъ, къахэфагъ — анахь генерал жъалымэу, цIыфыгъэнчъэу, лъэпкъым ишIэжь губзэджэгъэ-нэпэнчъэу, «ИблыскIэ» къыхэнэгъэ Засс ыпхъу къахьыгъ, ащ ехьылIагъ тхылъыкIэр.

Хъугъэ-шIагъэр зылъэпсэ про­изведениер еджэрэм а зэкIэ ынэгу къыкIигъэуцоу, лъэпкъ геройхэм агу­ щы­хъэрэ-щы­шIэ­хэрэр пшIошъ ыгъэ­хъоу, ухэтми ахэм ори уафэгумэкIэу, адыгэ­хэм Кавказ заом хьазабэу ща­щэчыгъэр лыуз пфэхъоу, утынышхоу лъэпкъым къырахыгъэр къыплъигъэIэсэу тхыгъэ.

Адыгэ гущыIэжъым къыщеIо: «Жьыбгъэ къемыпщэу къурэ сысырэп», урысхэми, нэмыкI­хэми мы мэхьанэр хэлъэу, ащ фэдэ къэIуакIэхэр яIэх. Пшъа­шъэр къахьыпагъэу щымыты­гъэу къызышIобгъэшIыми, ащ фэдэ тхыдэр зэрэщыIэм, ыкIи а уахътэм лъэпкъым зэо зэпымычыжьыр зэрэпкIэнчъэр зэрэзэхишIагъэм ыкIи зэфэмышIу лъэныкъуитIур къызэрэшIэжьынышъ, мамыр зэдэпсэуныгъэм къыфэкIонхэр игъоу зэралъэ­гъугъэм ишыхьатэу хъишъэр зэрилъытэрэр тхылъым игущы­Iапэ авторым къыщиIуагъ.

Натхъо Къадыр къызыщы­хъу­гъэ Адыгеим (ащ фэдэ къэ­кIон фитныгъэ зигъотыгъэм къы­ще­гъэжьагъэу) илъэс къэс къэ­кIо, тикъушъхьэ жьыкъабзэ, типсы­хъо къаргъомэ яплъэкIырэп, язэщырэп; ахэмкIэ «зегъэ­шхэ­кIы», гупшысэ орхэри зэпымыоу къыфэкIох. Ныбжь 92-м итыми, сэ сшъхьэкIэ сыIукIагъ, сыдэ­гущыIагъ, сыкIэдэIукIыгъэшъ, Натхъо Къадыр шIэжь дэгъу дэдэ зэриIэр, ышIэрэр, шъыпкъэр рихьылIэзэ сыдигъуи, гъу­нэм нигъэсыныр шэнышIу зэ­рэфэхъугъэр итхыгъэхэм къыпфагъэнафэ.

«Легенда о великом похи­щении» зыфиIорэр къэбар хъу­гъэ-шIэгъэ иныр къизыгъэлъэгъукIхэрэ сурэтхэу сурэтышIэу Дыгъу Айтек ыIапэ къыпыкIыгъэхэмкIэ гъэкIэрэкIагъэ. Тхы­лъыкIэм узэрэтеIабэу, зыгорэущтэу, тилъэпкъ пасэм ищыIэ­кIагъэр, ищэчныгъэ зэрэины­гъэр, илIыгъэ хабзэ зэрэлъэгагъэр, нэмыкI лъэпкъыбэм къа­хэзыгъэщыхэрэ шэнышIубэ ахэ­лъэу, шъхьэлъытэжь-лIы­хъужъхэу адыгэхэр зэрэщытыгъэхэр пшIошъ мэхъу, лъэпкъ гумэкI-гукIэгъум къыпфыре­гъашIэ ыкIи тимамыр огу зы бжьыгъэ цIыкIу къытыримы­дзэнкIэ Тхьэм уелъэIу.

Мамырыкъо Нуриет.