Зэнэкъокъухэзэ къатхыжьыщт

Мэзаем и 27-м щыублагъэу и 30-м нэс Адыгеим я ХХ-рэ урысые фестивалэу «Моя провинция» зыфиIорэр щыкIуагъ. Къэралыгъом ишъолъыр 27-мэ къарыкIыгъэ нэбгырэ 45-рэ ащ хэлэжьагъ. Ахэм янахьыбэр журналистых. Мыекъопэ районым изекIо гъогууанэхэр, изыгъэпсэфыпIэхэр хьакIэхэм къакIухьагъэх, Мыекъуапэ итарихъ чIыпIэхэри зэрагъэшIагъ. Алъэгъугъэр тырахыгъ, ащкIэ зэнэкъокъужьыщтых.

Фестивалыр илъэситIу хъу­гъэу тишъолъыр щызэхащэ, ар Адыгеим щызэшIозыхыгъэхэр зе­кIо-къэбарлъыгъэIэс гупчэу «Адыгея: горы удовольствий» зыфиIорэр, АР-м зекIонымрэ зыгъэпсэфыпIэхэмрэкIэ и Комитет, муниципальнэ гъэпсыкIэ зиIэ Мыекъопэ районым иадминистраций.

Мы Iофтхьабзэр къызырагъэ­жьакIэм, телевидением щылажьэхэрэм апае зэхащэщтыгъ, нэужым радиом, гъэзетхэм яIофышIэхэри къыхагъэлажьэхэу аублагъ. Шъолъыр зэфэшъхьаф­хэм илъэсым зэ ащызэхащэ. Илъэс 20-м къыкIоцI къэлэ 300 фэдизмэ ялIыкIохэр мыщ хэлэжьагъэх.

— Тимурадыр журналист сэнэхьатым фэлажьэхэрэр зэхэтщэнхэр, яIофшIакIэ хядгъэгъэ­хъоныр ары, — къеIуатэ урысые фестиваль движениеу «Моя провинция» зыфиIорэм ипрезидентэу Елена Фоминам. – Москва икIэлэегъаджэхэм, журналист цIэрыIохэм аIутэгъакIэх, яIофшIакIэ къафятэгъэIуатэ. Джащ фэдэу тифестиваль илъэс зэфэшъхьафхэм къыхэлэжьагъэх журналист цIэрыIохэу Иван Усачевыр, Мария Ситтель, Алла Данько, нэмыкIхэри. Iэнэ хъураехэр зэхэтэщэх, ахэм ащызэхэгущыIэжьых. Мы Iофтхьабзэм къыхиубытэу зэнэкъокъуи ретэгъэкIокIы, сыда пIомэ, лъэгапIэу узынэсыгъэр пшIэныр лыеп. Дэгъоу Iоф пшIэу къыпщэхъуми, нэмыкIхэм уакIырыплъымэ, джыри кIэ горэ къызэрахэпхышъущтыр къыбгурэIо. Къэралыгъор зэрэпсаоу пштэмэ, провинцие закIэу зэхэт, шъхьадж ихабзэ, итарихъ, ичIыопс гъэшIэгъоны, ахэм ягугъу пшIын, зэбгъэшIэнхэ фае.

Лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэнэкъокъур зэтеутыгъ – «Моя провинция» зыфиIорэр, «ТиIоф­шIакIэкIэ тызэдэгуащэ», «Репортаж с колес» зы­фа­усыгъэхэр. Ахэм язэ­фэхьысыжьхэр мы мазэм къэнэфэщтых ыкIи текIоныгъэ къыдэзыхырэм тиреспуб­ликэ зыщигъэпсэфын амал иIэщт – ар шIухьафтын.

— Журналистхэу, жюрим хэтхэу Адыгеир шIу зылъэгъунэу игъо ифагъэхэри къеб­лэгъагъэх, апэрэу къэкIуагъэхэри ахэтых. ИкIыгъэ илъэсым Адыгеим фэгъэхьы­гъэу репортажыбэ ашIи, яшъолъырхэм къащагъэлъэгъо­жьыгъ, къатхыжьыгъ. Ащ мэхьанэшхо иI, сыда зыпIокIэ, шъо­лъырхэм анахь зыщяплъыхэрэмэ ахэр ащыщых, — къеIуатэ зекIо-къэбарлъыгъэIэс гупчэу «Адыгея: горы удовольствий» зыфи­Iорэм ипащэу Ольга Ивановам. – Мыгъи Iофтхьабзэу афэд­гъэ­хьазырыгъэр бэ. Ежьхэми загъэпсэфын, Адыгеим икъэ­бари аIотэн, нэмыкI­хэри къэкIонхэм кIагъэгушIуных.

Фестивалым къе­кIолIагъэхэр купищэу гощыгъагъэх – куп пэпчъ зыдэкIощтыр къыхихыгъ. Нахь чанхэу, зызыушэты зышIоигъохэр Шъхьэгуащэ къуа­шъо­хэм арысхэу къырагъэхыгъэх, къыздэкIогъэхэ чIыпIэм итарихъ зэзыгъэшIэнэу нахь фаехэр Мыекъуапэ дэт Лъэпкъ музеим ащагъэх, республикэм икъэлэ шъхьаIэ арагъэлъэгъугъ, чIыопсыр зикIасэхэу ащ ижьы къабзэ зыIузыщэ, рэхьатэу къы­щызыкIухьэ зышIоигъохэр псыкъечъэххэр къыздыхэлъытэгъэ гъогууанэм ращагъэх.
— Гъогууанэхэр къыхэтхыхэ зэхъум анахьэу тызыпылъыгъэр Адыгеир лъэныкъо зэфэшъхьафхэмкIэ зэрядгъэлъэгъущтыр ары. Шъхьаджи ежь шIогъэшIэгъоныщтыр къыхихын амал зэрэщыратышъущтыр ядгъашIэ тшIоигъу. ЗекIо-зыгъэпсэфыпIэхэми ащыпсэунхэу къафыхэтхыгъ — цIыфхэм ядгъэлъэгъу тшIоигъу тизыгъэпсэфыпIэхэр зэрэзэтегъэпсыхьагъэхэр, зэрэIэрыфэгъу­хэр, уащызекIонкIи зэрэгупсэф­хэр. Адыгеир зекIон лъэныкъо анахь дэгъухэмкIэ ядгъэлъэгъуным тыпылъыгъ, — еIо Ольга Ивановам.

Наталья Власовар Москва къикIыгъ, ар зыми емыпхыгъэ радиокъэтынхэм яфонд ипащ, жюрим хэт. Адыгеим къызыкIо­рэр апэрэп ыкIи зэхъо­кIыныгъэу щыхъугъэхэр инэрылъэгъух, уасэ афи­шIыгъ.

— Каменномостскэм тэ тыкъыщыуцугъ. Сэ сызэреплъырэмкIэ, псэупIэхэр зэрэзэтегъэпсы­хьагъэхэр нахь дэгъу хъугъэ, яхэхъоныгъэ уегъэ­гушIо. ХьакIэщхэри бэу къадэуцох, лъэкIэу яIэми ахэхъо, ар дэгъу, зэхъокIыныгъэшIух. Ау зэмыхъокIэу къанэмэ нахьышIур, сэ сишIошIыкIэ, чIыопсыр ары. Ар зытетым тетэу къаухъу­мэмэ, къэкIхэрэм ахахъо­мэ, шъолъырым къихьэ­хэрэмкIэ зэIухыгъэу, екIолIэгъошIоу щытмэ, зымыуасэ щыIэп. СыдигъокIи дгъэшIагъо екъу шъуикъушъхьэхэм яшхъонтIагъэ, къушъхьэлъэ чIыпIэхэмрэ шъоф зэикIхэмрэ зэрэзэхэпхъагъэхэр. Москва къикIыхэрэмкIэ ар зымыуасэ щыIэп, ащ уеумэхъы, зыогъэпсэфы, Iоф пшIэ­нэу укъэкIуагъэми, зекIо ущыIэ фэдэу къыпщэхъу, — еIо Наталье.

«Адыгэ макъэм­рэ» телерадиокомпаниеу «Адыгеим­рэ» яжурналистхэмкIэ тызигъусагъэр купэу Рыфабгъо ипсыкъечъэххэм, къушъхьэу Унэкоз икIэпсэ дэщэяпIэхэм, Iэзэгъупс гъэпскIыпIэхэм ащыIагъэр ары. Тэ тычIыпIэрысми, тичIыопс идэхагъэ, икъэбзагъэ джыри зэ таумэхъыгъ, тичIыгу тырыгушхоу, хьакIэхэм арагъэлъэгъурэм тырыпагэу къадэткIухьагъ.

Сурэтэу зытырахырэр ашIомакIэу, алъэгъурэ пстэури нэп­лъэгъум имызакъоу, камерэхэм къарагъэубытыным дэгуIэхэзэ хьакIэхэм заплъыхьэщтыгъэ. Ахэр яшъолъырхэм зарыхьажьхэ­кIэ, Адыгеим ищытхъу зэраIощтым уицыхьэ телъынэу щытыгъ.

Iэзэгъупсхэм тызякIуалIэм, Шъхьэгуащэ къуашъокIэ къехыгъэ купым тыщыIукIэжьыгъ. Ахэм къалъэгъугъэмрэ зэхашIагъэмрэ джыри къамытIупщыгъэхэу, чэфым зэрихьэщтыгъэх.

Нижегородскэ хэкум къикIыгъэу, гъэзетэу «Уринские вести» зыфиIорэм Iоф щызышIэрэ Татьяна Журавлевам илъэсыкIэ шIоигъоныгъэу иIагъэр къушъхьэм кIоныр арыгъэу къыти­ Iуагъ. Ар зыкIи къушъхьэм щы­Iагъэп, ихъопсэпIагъ.

— Шъхьэшыгу фыжьхэр слъэ­гъугъэх! – гушIозэ къытеIо ащ, — сыкъакIо зэхъум, къушъхьэхэр зэкIэ уцышъонхэ фаеу къысщыхъущтыгъэ. КIэпсэшхо гъогур, Шъхьэгуащэ, рафтингыр – пстэури сыгу рихьыгъ, сыгу екIугъ. Апэ тыщынагъ, ау нэужым тыхэблыхьагъ. Ежь-ежьырэу къуашъокIэ псыхъом техьагъэхэу зэпыригъэзагъэхэми тадэIэпыIэнэу игъо тифагъ.

«Сыд тиреспубликэ пае шъуи­гъэзет къыщыптхыщтыр?» тIуи тызеупчIым, иджэуапыгъ:

— О-о-о-о, джыри зэ мыщ сыкъакIо лъэшэу сшIоигъу! Джа шIоигъоныгъэр нэмыкIхэми адэз­гощыщт, сыда зыпIокIэ, къушъ­хьэ­хэр — дэгъу дэдэх, дэхэ дэдэх! Шъуишъолъыр — джэнэт!

Мы зэпстэуми зэфэхьысыжь уагъэшIы — тиреспубликэ хэхъо­ныгъэу ышIыхэрэм, тичIыопс зэтегъэпсыхьагъэ, тиошъо къаргъо уасэ афэпшIын, уафэсакъын фае. Тэ мы зэпстэуми тясэ­жьыгъ, ау тэ тиохътэ къызэрыкIокIэ тлъытэрэр нэмыкIхэмкIэ — мэфэкI. Ар зыщытэшъумыгъэгъупш!

МэщлIэкъо Саид.