Узымыгъэрэзэн лъэныкъохэр щыIэх

ГъогурыкIоныр щынэгъончъэным ылъэныкъокIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм зыщытегущыIэгъэхэ брифинг джырэблагъэ АР-м и Прокуратурэ щыкIуагъ. Ащ хэлэжьагъэх АР-м ипрокурор иIэпыIэгъоу КIыкI Исмахьилэ, федеральнэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм лъыплъэгъэнымкIэ прокуратурэм иотдел ипащэу Николай Дорофеевыр. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэ­нымкIэ, гъогухэм къатехъухьэ­хэрэ хъугъэ-шIагъэхэм, ахэм ахэкIуадэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэнымкIэ Iофхэм язытет зыфэдэм, аварие къащыхъунымкIэ щынагъо зыдэщыIэ автомобиль гъогухэр гъэунэфыгъэнхэмкIэ ыкIи щыкIагъэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ анахьэу анаIэ зытырагъэтынхэ фаехэм фэгъэхьыгъагъ Iофыгъоу зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэр.

Пэублэм КIыкI Исмахьилэ къызэрэщиIуагъэмкIэ, гъогурыкIоныр щынэгъончъэу щытыныр Iофыгъо шъхьаIэу шъолъырым илъхэм ащыщ. Сыд фэдизэу мы гумэкIыгъом идэгъэзыжьын пылъхэми, узымыгъэрэзэнхэ лъэныкъохэр щыIэх. ГъогурыкIоныр щынэгъончъэу щытынымкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм прокуратурэм икъулыкъухэр лъэшэу лъэплъэх, мы лъэныкъомкIэ шIокI зимыIэ Iоф­тхьабзэхэр зэхащэх.

Прокурорым зэфэхьысыжьхэу къышIыгъэхэмкIэ, 2018-рэ илъэ­сым АР-м игъогухэм зэкIэмкIи хъугъэ-шIэгъэ 542-рэ къатехъу­хьагъ, ахэм нэбгыри 101-рэ ахэкIодагъ, нэбгырэ 649-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. 2019-рэ илъэсым иапэрэ мэзищ пштэмэ, Адыгеим игъогухэм хъугъэ-шIэгъи 106-рэ ащагъэунэфыгъ, ахэм нэбгырэ 23-рэ ахэкIодагъ, нэбгыри 130-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ.

КIыкI Исмахьилэ къызэриIуа­гъэмкIэ, гъогухэм тхьамыкIагъо­хэу къащыхъухэрэм лъапсэ афэхъухэрэм ащыщых гъогурыкIоным ишапхъэхэр зэраукъо­хэрэр, автомобильхэм ыкIи цIыфхэр къезыщэкIыхэрэм яп­чъагъэ хэпшIыкIэу зэрэхэхъуагъэр, гъогу зырызхэм язытет уигъэрэзэнэу зэрэщымытыр. Хъугъэ-шIагъэхэм, ахэм ахэкIуа­дэхэрэм япчъагъэ нахь макIэ шIыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу зэрэщытыр, тиныбжьыкIэхэр гъогум зэрэщызекIохэрэм лъыплъэгъэным, рулым ешъуагъэу кIэрытIысхьэхэрэм пытагъэ хэлъэу пшъэдэкIыжь ягъэхьыгъэным мэхьанэшхо зэриIэр кIигъэтхъыгъ.

— Автомобиль гъогухэм хъу­гъэ-шIагъэхэу атехъухьэхэрэм цIыфхэм чIэныгъэшхо ыкIи зэрарышхо къафехьы. ЛъэсрыкIохэм ыкIи водительхэм ашIэзэ, гъогурыкIоным ишапхъэхэр бэрэ аукъохэу къыхэкIы: псын­кIащэу мэзекIох, апэ ит автомобилым дэхых, ягъогу текIы­хэшъ, апэкIэ къикIырэм игъогу техьэх, ешъуагъэхэу рулым кIэрысых. Ащ нэмыкIэу авариехэм лъапсэу афэхъухэрэм щыщ гъогухэм язытет шапхъэхэм зэрадимыштэрэр, — къыIуагъ КIыкI Исмахьилэ.

Николай Дорофеевым къызэриIуагъэмкIэ, гъогурыкIоныр щынэгъончъэу щытыным ылъэныкъокIэ илъэс къэс прокуратурэм уплъэкIунхэр зэхещэх. АщкIэ пшъэрылъ шъхьаIэу зыфагъэуцужьырэр цIыфым ифитыныгъэ ыкIи ишъхьафитыныгъэ къэухъумэгъэныр, мы лъэны­къомкIэ хэбзэукъоныгъэхэу зэрахьэхэрэм ащыухъумэгъэнхэр арых. 2018-рэ илъэсым гъогурыкIоныр щынэгъончъэу щытыным ылъэныкъокIэ АР-м и Прокуратурэ административнэ хэбзэукъоныгъэ 321-рэ къы­хигъэщыгъ. 2019-рэ илъэсым иапэрэ мэзищ мы лъэныкъомкIэ хэбзэукъоныгъэ мин 55-рэ ыгъэ­унэфыгъ. 2019-рэ илъэсым иапэрэ мэзищ республикэм игъогухэм хъугъэ-шIэгъи 106-рэ къатехъухьагъ, ащ щыщэу 28-р гъогум изытет шапхъэхэм зэрадимыштэрэм епхыгъ.

Республикэ ыкIи муниципальнэ мэхьанэ зиIэ АР-м иавтомобиль гъогухэм километрэ 1318,9-рэ якIыхьагъ. Ахэм япроцент 54,3-р, чIыпIэ мэхьанэ зиIэ гъогу километрэ 3220,9-м ипроцент 31,2-р шапхъэхэм ади­штэхэрэп. Мыекъопэ, Тэхъу­тэмы­къое, Кощхьэблэ, Красногвардейскэ, Джэджэ, Шэуджэн, Теуцожь районхэм, къалэу Мые­къуапэ япрокурорхэм федеральнэ, шъолъыр ыкIи муниципальнэ мэхьанэ зиIэ гъогу участки 110-мэ алъэныкъокIэ хэукъоныгъэхэр къыхагъэщы­гъэх. Гъогухэм машэхэр, иутыгъэхэр афэхъугъэхэу, къэзыгъэ­нэфырэ пкъыгъохэр, гъогу тамы­гъэхэр атемытхэу, лъэсрыкIуапIэхэр ямыIэхэу къыхагъэщы­гъэх.

АР-м псэолъэшIынымкIэ, транспортымкIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ и Министерствэ 2018-рэ илъэсым ыкIи 2019-рэ илъэсым пыкIыгъэхэ мазэхэм планым хэтэу ыкIи хэмытэу уплъэкIунхэр зэхищагъэхэп, зэхищэнхэ муради иIагъэп. Ащ къыхэкIэу хэукъоныгъэхэр дигъэзыжьынхэу министрэм пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр фишIыгъэх.

Хьылъэзещэ машинэхэм зэращэхэрэм яхьылIагъэ шапхъэ­хэу щыIэхэм зэрашIокIыхэрэм къыхэкIэу республикэм игъогу­хэм язытет зэрэзэщагъакъорэр гумэкIыгъо шъхьаIэу щыIэхэм ащыщ. Шапхъэхэр аукъохэзэ, хьылъэзещэ машинэхэм яводительхэм машинэм ихьылъагъэ зыщауплъэкIурэ пунктыр къаухьэу бэрэ къыхэкIы. Автомобиль гъогухэм алъыплъэгъэнхэмкIэ шъолъыр гъэIорышIапIэу Краснодар краим ыкIи Адыгэ Республикэм ащыIэм ифедеральнэ къулыкъу иIофшIэн ыгъэлъэшын фаеу прокуратурэм унашъо фишIыгъ.

Джащ фэдэу цIыфхэр къезыщэкIыхэрэ автомобиль транспортыр щынэгъончъэу щытыным ылъэныкъокIи прокуратурэм уплъэкIунхэр зэхищагъэх. Гъэсэныгъэ защарагъэгъотыхэрэ организациехэм яавтобус 34-мэ алъэныкъокIэ хэукъоныгъэхэр къыхагъэщыгъэх. Ащ нэмыкIэу цIыфхэр зезыщэрэ транспортым иводительхэм гъогурыкIоныр щынэгъончъэным епхыгъэ хэбзэгъэуцугъэр бэрэ аукъоу къы­хэкIы, ащ фэдэхэм тазырхэр атыралъхьэх.

Автомобиль гъогухэм язытет зэщымыгъэкъоным лъыплъэхэрэ къэралыгъо ыкIи муниципальнэ къулыкъухэм яIофшIэн нахь агъэлъэшын, джащ фэдэу хьылъэ зезыщэхэрэ машинэхэм алъэныкъокIэ щыIэхэ шапхъэхэр гъэцэкIэгъэнхэм пытагъэ хэ­лъэу къекIолIэгъэн зэрэфаер къы­Iуагъ Н. Дорофеевым.

2018-рэ илъэсым водитель удостоверениехэр ыкIи медицинэ справкэхэр хэбзэнчъэу зыщащэщтыгъэхэ сайтхэр зэфашIынхэмкIэ дэо тхылъ 92-мэ прокурорхэр ахэплъагъэх. Н. Дорофеевым къызэриIуа­гъэмкIэ, прокурорхэм IофшIэнышхоу зэрахьагъэхэм яшIуагъэкIэ 2018-рэ илъэсым гъогогъу 804-рэ хабзэр аукъуагъэу къыхагъэ­щыгъ, ахэм ащыщэу 680-р дагъэзыжьын алъэкIыгъ. IэнатIэм Iутхэ нэбгыри 131-мэ дисциплинарнэ пшъэдэкIыжь атыралъхьагъ, уголовнэ Iофи 3 къызэIуахыгъ. 2019-рэ илъэсым иапэрэ мэзищ IэнатIэ зыIыгъхэ нэбгырэ 87-мэ дисциплинарнэ пшъэ­дэкIыжь арагъэхьыгъ.

ХэбзэухъумэкIо къулыкъухэм къызэраIорэмкIэ, гъогурыкIоныр щынэгъончъэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэцакIэрэм ыкIи автотранспортым игъэфедэнкIэ гумэкIыгъохэр щыIэх, Iофхэм язытет нахьышIу шIыгъэныр пшъэрылъ шъхьаIэу щыт.

IофшIэнхэм ягъэцэкIэн ылъэ­ныкъокIэ непэ щыIэ екIолIакIэр зэблэхъугъэн, гумэкIыгъоу, щыкIагъэу щыIэхэр дэгъэзыжьыгъэнхэмкIэ прокурорхэм яIоф­шIэн джыри нахь агъэлъэшын зэрэфаер зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм къыхагъэщыгъ, унэшъо гъэнэфагъэхэри ашIыгъэх.

КIэухым журналистхэм къатыгъэхэ упчIэхэм яджэуапхэр прокуратурэм иIофышIэхэу КIыкI Исмахьилэрэ Николай Дорофеевымрэ къаратыжьыгъэх.

КIарэ Фатим.