Жэнэ Къырымызэ къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъугъэр Тэхъутэмыкъое районым щыхагъэунэфыкIыгъ

Илъэпкъ ыгъэлъапIэу псэугъэ

ТхакIоу, усакIоу Жэнэ Къырымызэ Хьаджмосэ ыкъор къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ пчыхьэ­зэ­ха­хьэ къуаджэу Афыпсыпэ культурэм и Унэу дэтым щыкIуагъ.

Ащ гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэ зыхьырэм ишIэныгъэлэжьхэр, тхакIохэр, усакIохэр, район пащэхэр, культурэм иIофышIэхэр, кIэлэегъа­джэхэр, кIэлэеджакIохэр, тхэкIо цIэрыIом иIахьылхэр бэу къыщызэIукIэгъагъэх. Тилъэпкъ зэ­рихабзэу, къоджэдэсхэр дахэу къапэгъокIыгъэх, район куль­ту­рэм ипащэу Ацумыжъ Ру­стам иIофшIэгъухэр игъусэхэу хьа­кIэ­хэр рагъэблэгъагъэх.

ХэгъэунэфыкIыгъэн фае усэкIошхоу Жэнэ Къырымызэ фэ­гъэхьыгъэ къэгъэлъэгъон-экскур­сиеу культурэм и Унэ ифойе щы­зэхащагъэр гуетыныгъэ ин хэлъэу тхылъеджапIэм ипащэ игуадзэу Ацумыжъ Заремэ шIэжь Iофтхьабзэм къекIолIа­гъэхэм къызэрафыриIотыкIыгъэр.

МэфэкI зэхахьэр къызэIуа­хыгъ ыкIи зэращагъ Набэкъо Артуррэ Шъэфрыкъо Адамрэ. Ар бзитIукIэ кIуагъэ. ЗещакIохэм къызэраIуагъэмкIэ, Жэнэ Къырымызэ лъытэныгъэ инэу фашIырэм, ащ илитературнэ творчествэ зэрагъэлъапIэрэм ищыс ар къызыхъугъэр илъэси 100 зэрэхъугъэр игъэкIотыгъэу икъуаджэу Афыпсыпэ зэрэщагъэмэфэкIырэр.

ЗэлъашIэрэ усакIоу Жэнэ Къырымызэ ищыIэныгъэ зэрэ­у­шъэгъагъэр, илъэпкъ фишIагъэр зэрэбэр, игъэхъагъэхэр къаIотагъ.

МэфэкI зэхахьэм ипэублэ къыгъэкIэрэкIагъ къэшъокIо ан­самблэу «Адыгэхэр» зыфиIорэм икъэшIыгъоу «Лъэпэлъэшъум».

Жэнэ Къырымызэ иусэу «ЦIыф­мэ сэ шIу сарэлъэгъуи» зыфиIорэм Набэкъо Аскэр къе­джагъ.

Гуманитар ушэтынхэмкIэ Адыгэ республикэ институтэу КIэрэщэ Тембот ыцIэкIэ щытым литературэмкIэ иотдел ипащэу, филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу ЩэшIэ Щамсэт гущыIэ шъхьаIэр къышIыгъ. Ащ Жэнэ Къырымызэ ищыIэныгъэ гъогу осэ ин фишIызэ, илъэс 48-рэ литературэм гуетыныгъэ ин хэ­лъэу зэрэщылэжьагъэр къыхигъэщыгъ.

«УсакIом анахь шIуагъэу фэплъэгъунэу щытыр, — ыIуагъ Щамсэт, — пэрытыгъэр макъэ­кIэ ымыубытэу, апэ итэу, Iофэу ышIэрэр акъылкIэ зэрэлъигъэ­кIотагъэр ары. ЦIыфхэм шIукIэ укъашIэным цIыфыгъэрэ лIы­гъэрэ зэрищыкIагъэр къызыгурыIорэ Къырымызэ щэIэфэ ахэм ашIокIыгъэп. ИIоф нафэу, ыгу хыеу щыIагъ, мыпсынкIагъоми, ахэр фызэшIокIыгъэх. ЛIы дэ­дэхэм Къырымызэ ащыщыгъ, лъэпкъыр щэIэфэ егъашIэми ищытхъу кIодыщтэп». Лъэныкъуа­бэкIэ усакIом ишIушIагъэ ащ кIигъэтхъыгъ.

Сценэм къырагъэблэгъагъэх Адыгэ Республикэм итхакIохэм я Союз ипащэу МэщбэшIэ Исхьакъ, Адыгэ Республикэм культурэмкIэ иминистрэу Аулъэ Юрэ, Тэхъутэмыкъое районым гъэсэныгъэмкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Хьатитэ Симэ.

Адыгеим, Къэбэртэе-Бэлъ­къарым, Къэрэщэе-Щэрджэсым янароднэ тхакIоу МэщбэшIэ Исхьакъ усэкIошхоу Жэнэ Къы­рымызэрэ ежьыррэ бэшIагъэу зэрэзэрэшIэщтыгъэхэр, ащ гу­кIэ­гъушхо зэрэхэлъыгъэр, зэрэзэныбджэгъугъэхэр къыIуагъ. Жанэм адыгэ литературэм иIа­хьышхо зэрэхишIыхьагъэр, тхакIор къызыхъугъэ ма­фэр къуаджэм непэ зэрэщыхагъэу­нэфыкIырэм мэхьэнэ ин зэ­рэритырэр къыIуагъ. УсакIом иусэ­хэм къызэряджэхэрэр зэригуапэр кIигъэтхъыгъ.

Ежь Къырымызэ опсауфэ лъэпкъым ищыIэкIэ-псэукIэ на­хьышIу зэрэхъущтым зэрэ-пы­лъыгъэр, ар къыдэхъугъэу плъы­тэмэ зэрэхъущтыр, лъэпкъым къыхэкIыгъэ цIыфхэр дгъэ­лъэпIэнхэ зэрэфаер МэщбашIэм къыIуагъ. Непэ рес­публикэ зэрэтиIэр, къызыдэкIогъэ къуаджэу Афыпсыпэ цIыф гъэсагъэу къыдэкIыгъэр зэрэмымакIэр, ащ лэжьакIохэр бэу зэрэдэсхэр, Къырымызэ зэрэзэхищагъэхэр ипсалъэ къыщыхигъэщыгъ.

Тэхъутэмыкъое районым лъэпкъым бэ зэрэфишIагъэр, Хьахъуратэм, Трахъом, Шъэу­мэ­ным, Къадэм ыкIи усэкIошхоу Жэнэ Къырымызэ афэдэхэм уарыгушхон зэрэфаер ащ къы­Iуагъ. Исхьакъ ныбжьыкIэхэм мырэущтэу закъыфигъэзагъ: «Шъуедж, шъутх ыкIи мытхыгъэ конституциер — адыгагъэр зыщышъумыгъэгъупш!»

Адыгэ Республикэм культу­рэмкIэ иминистру Аулъэ Юрэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратэ къыфишIыгъэ пшъэры­лъыр игуапэу ыгъэцакIэзэ, тхэ­кIо цIэрыIоу Жэнэ Къырымызэ ишъыпкъэу илъэпкъ зэрэфэлэ­жьагъэр хигъэунэфыкIыгъ. ЗэкIэ мэфэкIымкIэ Iофэу ашIагъэм пIуныгъэ-гъэсэныгъэ мэхьанэ фишIыгъ.

ПIуныгъэмрэ гъэсэныгъэмрэ зиIахьышIу ахэзылъхьэрэ Хьатитэ Симэ гущыIэр зыратым, адыгэ лъэпкъым ыгъэлъэпIэрэ тхакIом адыгэ литературэр, бзэр, культурэр, лъэпкъ на­мысыр зэриIэтыгъэхэр, иусэхэр, иорэдхэр цIыфхэм зэрякIасэ-
хэр, итворчествэ осэшхо зэриIэр къыIуагъ.

Урысыем щызэлъашIэрэ меценатэу, шIэныгъэлэжьэу Шъэу­мэн Хьазрэт мэфэкI телеграммэу къыгъэхьыгъэм ягуапэу къе­джагъэх.

МэфэкI пчыхьэзэхахьэм Къы­рымызэ иусэхэм атехыгъэхэ орэдхэу «Адыгэ пщынэм се­дэ­Iумэ», «Сыда къэхъугъэр джы», «Андырхъое Хъусен», «Псэйтыку иорэд», «О унитIу», «Синан», «Орэдыр о зигъэгъус» зыфиIохэрэр щыIугъэх. Ахэр Адыгэ Республикэм инароднэ артисткэу, усакIом ипхъорэлъфэу Кушъэкъо Симэ, ХьакIэ­цIыкIу Мае, ХыдзэлI Саныят, Мышъэ Азидэ, КIакIыхъу Нухьэ, Сергей Шперовым къаIуагъэх.

Къырымызэ иусэхэм IупкIэу къяджагъэх Набэкъо Артур, Кушъу Ренат, Тахътамыр Залинэ, ШIуцIэ Данэ.

МэфэкIым хэлэжьагъ Жэнэ Къырымызэ дэгъоу зышIэщтыгъэ, творческэ ныбджэгъуныгъэ ащ дызиIэгъэ ичIыпIэгъу композиторэу КIыргъ Юрэ. Концерт программэр зэфэдэкIэ лъэпкъ Iэмэ-псымэхэм къарагъэIохэрэ мэкъамэхэмкIэ, къашъохэмкIэ баигъэ, творческэ коллективыбэ ащ хэлэжьагъ.

Филологие шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Мамый Руслъан Жэнэ Къырымызэ итхы­гъэхэм адыгэ литературэм чIыпIэшхо зэрэщаубытыгъэр ыкIи осэшIу зэряIэр къыIуагъ.

Тарихълэжьэу ЕмтIылъ Разыет Къырымызэ ным, бзылъфыгъэм, родинэм, лэжьакIохэм дахэу зэрафэтхагъэр къыхи­гъэ­щыгъ. Розэ илъэс зэфэ­шъхьаф­хэм усакIом тырахыгъэхэ сурэт­хэр къоджэ тхылъеджапIэм шIухьафтын фишIыгъэх.
ПIуныгъэ-гъэсэныгъэм иве­теранэу, шIэныгъэлэжьэу Жадэ Андзаур мэфэкI Iофтхьабзэр ушъагъэу, кIэракIэу, уигъэразэу зэрэщытыгъэр, зэхэщакIохэми хэлэжьагъэхэми Iофышхо зэра­шIагъэр къыIуагъ. Къыры­мызэ итхыгъэхэр адыгабзэкIи урысыбзэкIи къыдэгъэкIыжьыгъэнхэр игъоу ылъытагъ.

Урысыем изаслуженнэ вра­чэу, Адыгэ Республикэм инароднэ врачэу, шIэныгъэлэжьэу, Къырымызэ ышым ыкъоу Жэнэ Аскэр ятэш гупсэу Къырымызэ лъэныкъуабэкIэ шIур ыгъэба-гъоу зэрэщыIагъэр ыкIи бэ зэрэфызэшIокIыгъэр къыIуагъ.

Тиреспубликэ имызакъоу, ткъош Къэбэртэе-Бэлъкъарми, Къэрэщэе-Щэрджэсми, Абхъазми, Краснодар крайми, адыгэ­хэр зыщыпсэухэрэ IэкIыб къэралыгъохэми Жэнэ Къырымызэ итворчествэ дэгъоу зэращашIэ­рэр, иусэ 200-м ехъоу орэ­ды­шъом рагъэкIугъэхэр непи къы­зэраIохэрэр, ягуапэу цIыф­хэр зэрядэIухэрэр усакIом фэ­гъэхьыгъэ пчыхьэзэхахьэм хэлэжьагъэхэ Чэмышъо Гъазый, ШIуцIэ Казбек, Нестеренко Вла­димир, Татьяна Шершовам, Шъэумэн Асыет, Хьакъунэ Заремэ, Кучмэз Заремэ, нэмыкI­хэми хагъэунэфыкIыгъ. Джащ фэдэу районым иIофышIэхэу ШэхэлI Саидэ, Шэртан Мирэ, Трахъо Сурэ, ЛIыIужъу Марыет, Натхъо Анжелэ, Шъэумэн Ритэ, Къытыжъ Аминэт зэхахьэм хэ­лэжьагъэх.

Къырымызэ ыкъоу, шIэны­гъэлэжьышхоу Жэнэ Заур гущыIэр зыфагъэшъуашэм къы­зэриIуагъэмкIэ, гъэкIэрэкIэгъэ сце­нэм ятэ исурэтэу къытырагъэуцуагъэм ыгукIи ыпсэкIи къытхэтэу, хъурэ-шIэрэр зэкIэ зэхихэу, ылъэгъоу къыщигъэ­хъугъ. ЕджакIохэу усэхэм къя­джагъэхэм, залым чIэсыгъэхэм, зэхэщакIохэм, орэдыIохэм, орэдусхэм, ятэ къызыхъугъэр илъэсишъэ зэрэхъугъэм фэгъэ­хьыгъэ пчыхьэзэхахьэм зэкIэ хэлэжьагъэхэм афэразэу «тхьа­шъуегъэпсэу» къариIуагъ.

Илъэпкъ, ихэгъэгу, икъоджэ гупсэ апае щыIэгъэ усакIоу, тха­кIоу Жэнэ Къырымызэ лъэп­къым ыгу ныбжьырэу илъыщт.

ШэкIо Мир.