ГъэпцIакIохэм цыхьэ афамышIынэу къяджэх

АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ епхыгъэу Iоф зышIэрэ Общественнэ советым джырэблагъэ зэхэсыгъоу иIагъэр зыфэгъэхьыгъагъэр сотовэ зэпхыныгъэр ыкIи интернет амалхэр къызфагъэфедэхэзэ гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэу зэрахьэхэрэр зыфэдэхэр, ахэм цIыфхэр ащыухъумэгъэнхэмкIэ шIэгъэн фаер ары.

АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Алай зэхэсыгъом пэублэ гущыIэ къы­щишIызэ, блэкIыгъэ илъэсым ведомствэр Iофтхьэбзэ анахь шъхьаIэхэу зыхэлэжьагъэхэм со­ветым хэтхэр ащигъэгъоза­гъэх. Ахэм ащыщых Урысыем хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминист­рэ игуадзэу, полицием­ игене­рал-лейтенантэу В. Шулик Адыгеим къызэреблэгъагъэр, Адыгеим иполицие икъулыкъушIэхэу Чэчэным командировкэ щыIэхэм адэжь зэрэкIуагъэр, АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатхэм язэхэсыгъо игъэкIотыгъэ зэфэхьысыжьхэр къызэрэщишIыгъэр.

Мэхьанэ зэратыгъэхэ уголовнэ Iофхэм министрэм ягугъу къышIызэ, псэупIэм ишIын зимылъку хэзылъхьэхэрэм алъэныкъокIэ гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэ­­джэшIагъэ зезыхьэгъэ куп зэхэтхэм къафызэIуахыгъэхэ уголовнэ Iофхэм язэхэфын министерствэм иследственнэ гъэ­IорышIапIэ Iоф зэрэдишIэрэм общественностыр щигъэгъозагъ.

Мыщ фэдэ гъэпцIагъэ зыхэлъхэ бзэджэшIагъэхэм цIыфхэр ащыухъумэгъэнхэм фэшI екIо­лIакIэхэу щыIэхэм ягугъу къы­шIыгъ министрэм. ТелефонымкIэ къафытеохэрэ ыкIи къафа­тхэ­хэрэ бзэджашIэхэм цыхьэ афамышIынэу, апэрапшIэ къэбар лъапсэр зэрагъэшIэнэу ар цIыф­хэм къяджэ.

Советым ипащэу Хъунэго Рэ­щыдэ къызэриIуагъэмкIэ, зытегущыIэнхэу агъэнэфэгъэ Iофыгъор анахь гумэкIыгъо къэзытырэ лъэныкъохэм непэ ащыщ. Сыда пIомэ, умышIэрэ цIыфым цыхьэ фэпшIы, банкым къыуиты­гъэ картэм иномер нэмыкIхэм япIо зэрэмыхъущтым фэгъэ­хьыгъэ къэбарыр хэбзэу­хъумэкIо къулыкъухэм цIыфхэм ренэу алъа­гъэIэсми, ащ къы­гъэуцу­хэ­рэп, гъэпцIакIохэм за­рагъэгъэ­делэ, якартэ ахъщэ ­афы­рагъахьэ.

Зэхэсыгъом къыщыгущыIагъ АР-м и МВД уголовнэ лъы­хъунымкIэ игъэIорышIапIэ ипащэу Эдуард Кобзарь. Ащ къызэриIуа­гъэмкIэ, мы аужырэ илъэсхэм телефоныр ыкIи Интернетым изэпхыныгъэхэр къыз­фагъэфе­дэхэзэ бзэджа­шIэхэм цIыфхэу агъэделэхэрэм япчъагъэ хэпшIыкIэу зэ­рэ­хэхъуагъэр гумэкIы­гъо­шхоу щыт.

Мы лъэныкъомкIэ гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэу зэра­хьагъэхэр зыфэдизыр ыкIи ащкIэ шIыкIэхэу агъэфедэхэрэр зыфэ­дэхэр полковникым къыIотагъэх.

2018-рэ илъэсым гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIэгъэ 300 зэра­хьагъэу агъэунэфыгъ. 2015-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2018-м нэс мы лъэныкъомкIэ уголовнэ Iоф 900-м ехъу къызэIуа­хыгъ. 2019-рэ илъэсыр къызихьагъэм къыщыублагъэу гъэпцIагъэ зы­хэлъ бзэджэшIэгъэ 67-рэ зэра­хьагъ, мыщ епхыгъэ хъу­гъэ-шIагъэхэр нахьыбэу зыщагъэу­нэфыгъэр Мыекъуапэ. Мыхэм афэ­дэ бзэджэшIагъэхэр къыхэбгъэщынхэр псынкIэ Iофэу зэрэщымытыр гъэIорышIапIэм ипащэ къыIуагъ. Сыда пIомэ, гъэпцIагъэ зэрахьэгъэ нэуж бзэджашIэхэм псынкIэу зэрэтеогъэхэ номерхэр чIадзыжьых. Ащ къыхэкIэу ахэм янахьыбэр зэхафын алъэкIырэп.

ГъэпцIагъэ зыхэлъ шIыкIэу агъэфедэхэрэр едзыгъо пчъа-гъэу зэрэзэтеутыгъэр Э. Кобзарь къы­Iуагъ ыкIи ащкIэ щысэхэр къыхьыгъэх. ГущыIэм пае, бзэ­джашIэр ымышIэрэ цIыфым исо­товэ телефон теошъ, иIа­хьыл гупсэхэм ащыщ горэ чIыпIэ къин ифагъэу, псынкIэу IэпыIэгъу ищыкIагъэу макъэ арегъэIу. Ар гузэжъогъу чIыпIэм къыращыжьын зэралъэкIыщтыр, ащ пае ахъщэу атын фаер зыфэдизыр ыкIи ар зырагъэхьан алъэкIыщт картэм иномер къараIо. А уахътэм цIыфэу зыфытеуагъэхэр мащтэшъ, сыд къыраIуагъэми ышIошъ мэхъу ыкIи ахъщэу зыфаIуагъэм фэдиз бзэ­джашIэхэм якартэ афыре­гъахьэ.

Джащ фэдэу СМС шIыкIэр бзэ­джашIэхэм къызыфагъэфе­дэзэ, банкым икартэу цIыфым ыгъэфедэрэм кIуачIэ имыIэжьэу макъэ арагъэIу. БзэджашIэхэм анахьэу къызыфагъэфедэхэрэр сбербанкым икартэхэр ары. Мы гумэкIыгъор дэгъэзыжьыгъэным фэшI картэм ыкIыб пчъэгъищ хъурэ кодэу тетхагъэр къараIон фаеу цIыфым макъэ рагъэIу. СМС шIыкIэм тет мэкъэгъэIур сбербанкым къыгъэхьыгъэу бэмэ къащэхъу ыкIи кодыр бзэ­джашIэхэм араIо. Нэужым цIыфым иахъщэу картэм илъыр зэкIэ гъэпцIагъэкIэ рахы.

Мы аужырэ уахътэм джыри гъэпцIагъэ зыхэлъ шIыкIакIэу къежьагъэхэм ащыщ интернет сайтхэр къызыфагъэфедэхэзэ цIыфым имылъку епхыгъэ щэфын-щэжьыныр. Анахьэу сайтэу «Авито» зыфиIорэр ары бзэ­джэшIагъэхэр нахьыбэу зыщызэрахьэхэрэр. Имылъку ыщэу ыIозэ бзэджашIэм цыхьэ къызыфарегъэшIы, ар зыщэфы зы­шIоигъом зыIуимыгъакIэу, мылъкум тефэрэ ахъщэм изы Iахь гъэпцIагъэкIэ къаIихын елъэкIы.

Министерствэм ипресс-къу­лыкъу ипащэу Гъомлэшк Байзэт щысэхэр къыхьыхэзэ, гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэу рес­пуб­­ликэм щызэрахьагъэхэм ягу­гъу къышIыгъ. Ащ дакIоу бзэ­джа­шIэ­хэм апэшIуекIогъэнымкIэ хэ­гъэгу кIоцI IофхэмкIэ Министерствэм икъулы­къушIэхэм пэшIорыгъэшъ Iоф­тхьа­­бзэхэу зэрахьэхэрэр зы­фэ­дэхэм къатегущыIагъ ыкIи мыщ фэгъэхьыгъэ къэтынэу ми­нистерствэм ипресс-къулыкъу къыгъэ­хьазырыгъэм Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэр рагъэплъыгъэх.

Аужырэ хъугъэ-шIэгъэ инэу къыхагъэщыгъэхэм Байзэт ягугъу къышIызэ, Мыекъуапэ щыпсэурэ хъулъфыгъэр гъэпцIакIохэм агъэ­дели, иахъщэу сомэ мин 640-м ехъурэр зэрэшIуатыгъугъэр къы­Iуагъ. Ащ къыпкъырыкIызэ гъэп­цIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэу зэрахьэхэрэм алъэныкъокIэ пэ­шIорыгъэшъ Iофтхьабзэхэр зэхэщэгъэнхэм, район мэхьанэ иIэу чIыпIэ къулыкъухэм яIоф­шIэн агъэлъэшыным фэIоры­шIэщт IофшIэкIо куп Общественнэ советым епхыгъэу зэхэщэгъэн фаеу ылъытагъ.

Общественностым илIыкIохэр зызэхэгущыIэжьыхэ нэуж Хъу­нэго Рэщыдэ къызэриIуагъэмкIэ, шIуагъэ къытэу мы гумэкIыгъом узэрэпэшIуекIон плъэкIыщт за­къор Iэпэдэлэл амышIэу, ренэу мы Iофыгъор къэIэтыгъэныр, те­гущыIэгъэныр ыкIи цIыфхэм къэбарыр икъоу алъыгъэIэсы­гъэныр ары. Джащ фэдэу ащ зэ­рилъытэрэмкIэ, общественностымрэ полициемрэ зэгъусэхэу цIыфхэр нахьыбэу зыщызэIу­кIэ­хэрэ чIыпIэхэм кIохэу, ныбжьыкIэхэм заIуагъакIэу, зэдэгущы­Iэгъухэр адашIыхэмэ ишIуагъэ къэкIонэу ары. АщкIэ советым хэтхэм зэкIэ амалхэр аIэкIэ­лъых.

АР-м ибзылъфыгъэхэм я Союз ипащэу Светлана Дорошен­кэм мы Iофыгъор къизыIотыкIыхэрэ сурэтшIыгъэхэм язэнэ­къокъу гъэ­сэныгъэ учреждениехэм ащы­зэ­хащэнэу предложение къыхьыгъ.

КIэухым зэхэсыгъом хэлэжьагъэхэм зэдырагъаштэу унашъо ашIыгъ Общественнэ советым епхыгъэу IофшIэкIо куп зэхащэнэу ыкIи гъэпцIагъэ зыхэлъ бзэджэшIагъэхэр профилактикэ шIыгъэнхэм иIофыгъо изэхэфын межведомственнэ мэхьанэ иIэныр, мы лъэныкъом къэбар жъу­гъэм иамалхэр нахь чанэу къыхэгъэлэжьэгъэнхэр игъоу алъэгъугъ.

КIАРЭ Фатим.