Хэбзэгъэуцугъэр амыукъоным фэIорышIэх

2019-рэ илъэсым игъэтхапэ монополием пэшIуекIорэ федеральнэ къулыкъур зызэхащагъэр илъэс 15 хъугъэ.

Мы мэфэкIым фэгъэхьыгъэу монополием пэшIуекIорэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм пресс-конференцие зэхищагъ. Ащ пэщэныгъэ дызэрихьагъ ГъэIорышIапIэм ипащэ игуадзэу ЖэнэлI Руслъан.

Ащ къызэриIуагъэмкIэ, монополием пэшIуекIорэ къулы­къум итарихъ 1990-рэ илъэсым къыщежьэ. Ащыгъум апэдэдэ федеральнэ антимонопольнэ къулыкъур — РСФСР-м антимонопольнэ политикэм ыкIи экономикэ структуракIэм IэпыIэгъу афэхъугъэнымкIэ Къэралыгъо комитетыр агъэпсыгъ. 1991-рэ илъэсым апэрэ антимонопольнэ законэу «РСФСР-м нэкъокъоным ыкIи бэдзэр щапIэхэм монополием иIофшIэн гъунапкъэхэр афэшIыгъэнхэр» зыфиIорэм кIуачIэ иIэ хъугъэ. Монополием пэшIуекIорэ хэбзэгъэуцугъэр тикъэралыгъокIэ ащ къыщежьэ. А илъэс дэдэм тикъэралыгъо исубъектхэм зэкIэми чIыпIэ гъэIорышIапIэхэр ащагъэпсынхэу унашъо ашIыгъ. 1992-рэ илъэсым монополием пэшIуекIорэ Адыгэ чIыпIэ гъэIорышIапIэр агъэпсыгъ.

1992-рэ илъэсым къыщегъэ­жьагъэу Урысыем итарихъкIэ апэрэу законэу «О защите прав потребителей» зыфиIорэр аш­тагъ ыкIи 2004-рэ илъэсым нэс монополием пэшIуекIорэ къулы­къум УФ-м ихэбзэ унашъохэм ягъэцэкIэн лъыплъэрэ къэралыгъо къулыкъоу Iоф ышIагъ.

1997 — 1998-рэ илъэсхэм Адыгэ чIыпIэ гъэIорышIапIэр УФ-м монополием пэшIуекIорэ къэралыгъо чIыпIэ органым икомитет хахьэщтыгъэ.1999-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2004-рэ илъэсым нэс антимонопольнэ ГъэIорышIапIэм антимонопольнэ политикэм предпринимательствэм IэпыIэгъу фэхъу­гъэнымкIэ УФ-м и Министерствэ ичIыпIэ структурэу Iоф ышIагъ. 2004-рэ илъэсым жъоныгъокIэ мазэм къыщыублагъэу къулыкъум ипшъэрылъхэр агъэ­кIэкIхи, монополием пэшIуекIорэ федеральнэ къэралыгъо къулыкъур (ФАС) зэхащагъ.

2000-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщегъэжьагъэу Федеральнэ законэу «О защите конкуренции на рынке финансовых услуг» зыфиIорэр зэрагъэцакIэрэм лъыплъэгъэныр монополием пэшIуекIорэ къулыкъум ыпшъэ ралъхьагъ.

Хэбзэгъэуцугъэу «О защите конкуренции» зыфиIорэм къыдыхэлъытагъэу монополием пэшIуекIорэ федеральнэ къулыкъум и ГъэIорышIапIэу Адыгэ Республикэм щыIэм анахьэу ынаIэ зытыригъэтыгъэр унэе предпринимательхэм, хъызмэт субъектхэм ядэо тхылъхэм ахэплъэгъэныр ыкIи зэхэфыгъэн­хэр ары. Джащ фэдэу республикэм экономикэ хэхъоныгъэ­хэр ышIынхэмкIэ зиягъэ къэкIо­рэ, зэнэкъокъу шIыкIэр тэрэзэу зымыгъэфедэрэ пстэуми пшъэ­дэкIыжь ягъэхьыгъэным, гъэцэкIэкIо хэбзэ къулыкъухэм ыкIи чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм япшъэрылъхэр шIуагъэ къатэу агъэцэкIэнхэм мэхьанэшхо раты.

Джащ фэдэу хэбзэгъэуцугъэм къыдилъытэрэ лъэныкъо пстэури гъэцэкIэгъэным, рекламэм, къэралыгъо ыкIи муниципальнэ фэIо-фашIэхэм язаказхэр, нэмыкIхэри зэшIохыгъэнхэм лъыплъэгъэныр монополием пэшIуе­кIогъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум АР-мкIэ и ГъэIорышIапIэ ипшъэрылъ шъхьаIэу щыт. Ащ нэмыкIэу монополием пэшIуекIогъэнымкIэ федеральнэ къулыкъум естественнэ монополиехэм Iоф зэрашIэрэм гъунэ лъефы. А IофшIэныр зыфытегъэпсыхьагъэр ахэм къыдагъэ­кIы­хэрэ товархэр, агъэцакIэхэрэ фэIо-фашIэхэр къызыIэкIагъэ­хьанхэмкIэ зэкIэми зэфэдэ амал яIэныр ары.

— Илъэс 15-м къыкIоцI хэбзэгъэуцугъэм, хабзэр зыщыбгъэ­федэн плъэ­кIыщт практикэм, къулыкъум иполномочиехэм зэхъокIыныгъэхэр афэхъугъэх. «Антимонопольнэ пакетым», нэкъо­къоным, административнэ хэбзэукъоныгъэхэмкIэ УФ-м и Уголовнэ кодекс япхыгъэхэ хэбзэихъухьагъэхэм зэхъокIыныгъэхэр афэхъугъэх, шэпхъэ- правовой акт заулэ Урысыем щаштагъ, — къы­Iуагъ ЖэнэлI Рус­лъан.

УФ-м и Президент иунашъоу «НэкъокъонымкIэ къэралыгъо политикэм хэхъоныгъэхэр егъэ­шIыгъэнхэм илъэныкъо шъхьа­Iэхэр» зыфиIорэм къыдыхэлъы­тагъэу 2018 — 2020-рэ илъэс­хэм ателъытэгъэ Лъэпкъ Пла­ныр Урысыем щаштагъ. А унашъом игъэцэкIэн хахьэу монополием пэшIуекIогъэнымкIэ Федеральнэ къулыкъум ипащэ игуадзэу В. Королевымрэ Адыгеим и ЛIышъхьэу КъумпIыл Муратрэ IофшIэгъу зэIукIэгъу зэдыряIагъ, Уры­сыем и ФАС-рэ АР-м и Правительствэрэ Iоф зэрэзэдашIэщтымкIэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх.

— Нэкъокъоным зегъэ­ушъомбгъугъэнымкIэ Лъэпкъ Планым ихэхъоныгъэхэм къызэрэ­далъытэрэмкIэ, къэралыгъо ыкIи чIыпIэ зы­гъэIорышIэжьын къулыкъухэм монополием пэшIуе­кIорэ хэбзэгъэуцугъэр зэраукъо­рэм ипчъагъэ 2017-рэ илъэсым къы­щегъэжьагъэу 2020-рэ илъэ­сым нэс фэдитIукIэ къегъэIыхы­гъэ­нэу ары, — къыIуагъ Р. ЖэнэлIым.

Нэужым 2018-рэ илъэсым ГъэIорышIапIэм иIофшIэн зыфэдагъэм кIэкIэу къытегущыIагъ Руслъан. Ащ къызэриIуа­гъэмкIэ, блэкIыгъэ илъэсым дэо ыкIи лъэIу тхылъ 200-м ехъу къулыкъум зэхифыгъ. Хэу­къо­ныгъэ зышIыгъэхэм административнэ пшъэдэкIыжь 400-м ехъу атыралъхьагъ, сомэ миллиони 5-м ехъурэ тазырыр къарагъэтыжьыгъ.

Монополием пэшIуекIорэ хэбзэгъэуцугъэр аукъуагъэу дэо 67-рэ зэхафыгъ, ахэмкIэ Iоф 14 къызэIуахыгъ. РекламэмкIэ хэбзэгъэуцугъэм епхыгъэ Iоф 33-мэ ахэплъагъэх, ахэмкIэ хэбзэгъэуцугъэр аукъуагъэу хъу­гъэ-шIэгъи 5 къыхагъэщыгъ.

2018-рэ илъэсым административнэ хэукъоныгъэ зэрахьагъэу Iоф 64-рэ къызэIуахыгъ, административнэ тазырэу сомэ миллионрэ мин 788-рэ атыралъхьагъ.
ГъэIорышIапIэм ипащэ игуа­дзэ къызэриIуагъэмкIэ, нэкъо­къоныр ухъумэгъэнымрэ къэралыгъо ыкIи муниципальнэ мылъкур бэджэндэу ятыгъэнымкIэ икIэрыкIэу зэзэгъыныгъэхэр адэшIыгъэнхэм ишIыкIэрэ алъэ­ныкъокIэ щыIэ законым зэхъо­кIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъэ федеральнэ хэбзэ­гъэуцугъэм 2019-рэ илъэсым щылэ мазэм кIуачIэ иIэ хъугъэ. Бизнес цIыкIур ыкIи гурытыр къэухъумэгъэнхэм фытегъэ­псыхьэгъэ хэбзэгъэуцугъэм УФ-м и Президент 2018-рэ илъэсым тыгъэгъазэм и 27-м кIэтхагъ. Бизнес цIыкIум ыкIи гурытым апылъхэ предпринимательхэу зипшъэрылъхэр дэгъоу зыгъэцакIэхэрэм IэпыIэгъу афэхъугъэным, яIофшIэн зэпыгъэугъэнымкIэ щынагъоу щытхэр дэгъэзыжьыгъэнхэм мы уна­шъор афэIорышIэщт.

КIАРЭ Фатим.