Мэхьанэшхо иIэу щыт

Я XXXV-рэ зэхэсыгъом депутатхэр зыщыхэплъагъэхэм ащыщ Федеральнэ законэу «Урысыем дзэкIолI щытхъум епхыгъэ ыкIи шIэжь мафэхэу щыхагъэ­унэфыкIыхэрэм яхьылIагъ» зыфиIорэм иа 1-рэ статья зэхъокIыныгъэхэр фэшIыгъэнхэм фэгъэхьыгъ» зыфиIорэм ипроект. Урысыем идзэкIолI щытхъу епхыгъэ мэфэкIэу – чъэпыогъум и 9-р Темыр Кавказым нэмыц-фашист техакIохэр зырафыжьыгъэхэм (1943-рэ илъэс) и Мафэу гъэнэфэгъэнэу ащ игъо афелъэгъу.

Кавказыр шъхьафит шIыжьыгъэным епхыгъэ заоу Хэгъэгу зэошхомкIэ анахь пIэлъэшхо зыкъудыигъэ ыкIи анахь лъыгъэчъэ заоу щытыгъэр ары проектым зигугъу къышIырэ мафэм игъэнэ­фэнкIэ лъапсэ хъугъэр. А заор 1942-рэ илъэсым бэдзэогъум и 25-м къыщегъэжьагъэу 1943-рэ илъэсым чъэпыогъум и 9-м нэс кIуагъэ, пстэумкIи мэфэ 483-рэ ыкъудыигъ. ТизэолIхэм яблэнагъэ ишIуагъэкIэ а мафэм, 1943-рэ илъэсым чъэпыогъум и 9-м, Дзэ Плъы­жьым зэрэпсаоу Темыр Кавказыр шъхьафит ышIыжьыгъ. А текIоныгъэм елъытыгъэу СССР-м и Апшъэрэ Совет и Президиум и УказкIэ 1944-рэ илъэсым жъоны­гъуакIэм и 1-м медалэу «За оборону Кавказа» зыфиIорэр агъэнэфэгъагъ. Нэбгырэ мин 870-мэ а медалыр къафагъэшъошагъ.

— 2018-рэ илъэсым чъэпыогъум и 9-м Пшызэ шъолъырымрэ Темыр Кавказымрэ шъхьафит зашIыжьыгъэхэр илъэс 75-рэ хъугъэ. А мэхьанэшхо зиIэ хъугъэ-шIагъэр хагъэунэфыкIы зэхъум Iофтхьабзэм хэлэжьагъэхэм къыхагъэщыгъ тихэгъэгу итарихъкIэ текIоныгъэшхоу алъытэхэрэм а мафэр зэрахэмытыр зэфэнчъэу зэралъытэрэр. Кавказым ишъхьафитыныгъэ епхыгъэ заом текIоныгъэр къызщыдахыгъэр Урысыем идзэ­кIолI щытхъу и Мафэ епхыгъэу щыт. Урысые Федерацием и УIэшыгъэ КIуа­чIэхэм яветеранхэм я Урысые общественнэ организацие фагъэхьыгъэ тхылъым Советым къыдыригъэштагъ ыкIи Урысые Федерацием ишъолъырхэм яхэбзэихъухьэ къулыкъухэм тхылъ афигъэхьыгъ Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ чъэпыогъум и 9-р хагъэунэфыкIырэ мафэхэм ахагъэхьаным пае зыфагъэзэнэу, — къыIуагъ Адыгэ Республикэм социальнэ политикэмкIэ, унагъом иIофхэмкIэ, псауныгъэр къэухъу­мэгъэнымкIэ ыкIи культурэмкIэ икомитет и Тхьаматэу Евгений Саловым.

2013-рэ илъэсым бэдзэогъум и 2-м зэхэщэкIо комитетэу «Победэм» изэхэ­сыгъо къызыщэгущыIэм Владимир Путиным къыхигъэщыгъагъ дзэ-стратегическэ ыкIи тарихъ мэхьанэу а хъугъэ- шIагъэм иIэр. Мырэущтэу ащ къыIо­гъагъ: «Курскэ заор, Москва, Ленинград, Сталинград ыкIи Кавказыр шъхьафит зэрашIыжьыгъэр – ахэр Хэгъэгу зэо­шхом ичэзыу къодыехэп, тихэгъэгу илIыхъужъ тарихъ ахэр ылъапсэх. Тятэжъхэм япсэемыблэжьыныгъэ, ахэм я Хэгъэгу шIулъэгъоу фыряIагъэр зэо ужым къэ­хъугъэ пстэухэмкIи щысэ. Шъыпкъагъэ хэлъэу а пстэури къыткIэхъухьэхэрэм алъыдгъэIэсыныр тэ типшъэрылъ. Джащ фэдэкъабзэу мэхьанэ зиIэхэм ащыщых титарихъ ихъу­гъэ-шIэгъэ инхэм япхыгъэ мафэхэр игъэкIотыгъэу хэдгъэунэфыкIынхэр».

Федеральнэ законым ипроект аштэ зэхъум депутатхэм хагъэунэфыкIыгъ ныбжьыкIэхэр патриотхэу пIугъэнхэмкIэ шIэжь мафэхэм мэхьанэшхо зэряIэр, ТекIоныгъэм ия 75-рэ илъэс къызщыблагъэрэм цIыф жъугъэхэм яеплъыкIэ къыдырагъаштэмэ зэфагъэ зэрэхъущтыр.