Лъэныкъо зэфэшъхьафхэм

АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэм я XXXV-рэ зэхэсыгъоу тыгъуасэ иIагъэм хэбзэгъэуцугъэ ыкIи законопроект 63-мэ щатегущыIагъэх, аштагъэх.

Зэхэсыгъом УФ-м и Къэралыгъо Думэ идепутатэу Хьасанэкъо Мурат, федеральнэ ыкIи республикэ къулъыкъу зэфэшъхьафхэм, ведомствэхэм япащэхэр хэлэжьагъэх. Зэрэхабзэу, ар зэрищагъ Парламентым и Тхьаматэу Владимир Нарожнэм.

Пстэумэ апэу АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ иминистрэу Владимир Алай зипэщэ ведомствэм 2018-рэ илъэсым Iофэу ышIагъэм депутатхэр щигъэгъозагъэх. БлэкIыгъэ илъэсым пстэумкIи бзэджэшIэгъэ 4106-рэ республикэм щызэрахьагъ, ащ ипроцент 70-р зэхафын алъэкIыгъ. Урысыем зэрэщытэу ыкIи Къыблэ Федеральнэ шъолъырым къэгъэ­лъэгъонэу яIэхэм ар анахь ин. БзэджэшIэгъэ хьылъэхэм ыкIи хьылъэ дэдэхэм язэхэфынкIэ АР-м и МВД Урысыем я 4-рэ чIыпIэр щиубытыгъ.

Министрэр гумэкIыгъоу щыIэхэм къа­тегущыIэзэ, наркотикхэм, ахъщэ нэпцI­хэм ягъэзекIон япхыгъэхэ бзэджэшIагъэхэм, хъоршэрыгъэ зэрахьэзэ цIыфхэр зэрагъапцIэхэрэм япчъагъэ зэрэхэхъуа­гъэр къыIуагъ. Нэжъ-Iужъхэр зэрагъапцIэхэрэр нахьыбэ хъугъэ. Амал зэфэшъхьафхэр къызфагъэфедэхэзэ ахэм сакъыныгъэ къызхагъэфэнэу ялъэIухэ нахь мышIэми, ащ шIуагъэу къыхьырэр макIэ.

Адыгеим игъогухэм 2018-рэ илъэсым зэкIэмкIи хъугъэ-шIэгъэ 542-рэ атехъухьагъ. Ахэм нэбгыри 101-рэ ахэкIодагъ, 649-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. 2017-рэ илъэсым егъэпшагъэмэ, авариехэмрэ ахэм шъобжхэр ахэзыхыгъэхэмрэ япчъагъэ къыщыкIагъ, ау, гухэкIыми, ахэ­кIодагъэр нахьыбэ хъугъэ. Мы лъэныкъомкIэ гумэкIыгъо зэрэщыIэр министрэм къыхигъэщызэ, Къэралыгъо автоинспекцием и ГъэIорышIапIэ иIофшIэн ыгъэ­лъэшынэу пшъэрылъ гъэнэфагъэхэр зэрэфашIыгъэхэр къы­Iуагъ.

Доклад ужым цIыфхэм яфитыныгъэхэр къэухъумэгъэнхэмкIэ АР-м и Уполномоченнэу Анатолий Осокиным гущыIэр зештэм, АР-м хэгъэгу кIоцI IофхэмкIэ и Министерствэ иIоф­шIэн зэрэзэхищэрэм осэ ин фишIыгъ, полицием фэгъэхьыгъэу цIыфхэм зыпари тхьаусыхэ тхылъ къызэрэрамыхьылIагъэр кIигъэтхъыгъ.

АР-м и Парламент и Тхьаматэ игуадзэу Шъэо Аскэр Владимир Алай зыкъыфигъазэзэ, поселкэу Инэм дэжькIэ щыIэ автомобиль гъогушхом лъып­лъэнхэу Къэралыгъо автоинспекцием ипатрульхэр гъэнэфэгъэнхэр шIокI зимыIэ Iоф зэ­рэхъугъэр кIигъэтхъыгъ. Мы гъогум транспортыр жъугъэу щызэблэкIы, лъэсэу зэпызычырэри бэ, ар щынагъо, автоинспекциер лъымыплъэмэ, мы уахътэм нэмыкI хэкIыпIэ щыIэп.

Росреестрэм и ГъэIорышIапIэу АР-м щыIэм 2018-рэ илъэ­сым Iофэу ышIагъэми депутатхэр тегущыIагъэх. Ащ ипащэу Марина Никифоровам ведомствэм итарихъ къыщегъэжьа­гъэу непэ яIофшIэн зэрэзэхащэрэм нэсэу хэзыгъэ имыIэу идоклад къыщиIотагъ. 2018-рэ илъэсым пстэумкIи лъэIу тхылъ 104983-рэ къаIэкIэхьагъ, фитыныгъэ зэфэшъхьафэу 61298-рэ атхыгъ, амыгъэкощырэ мылъкоу 12761-рэ кадастровэ учетым хагъэуцуагъ, а лъэныкъуитIумкIи зэхэтэу тхылъхэр афэгъэпсы­гъэнхэм фэгъэхьыгъэу Iоф 6579-мэ ахэплъагъэх.

ЗэхъокIыныгъэхэу яIофшIэн фэхъугъэхэм къатегущыIэзэ, ЗэикI къэралыгъо реестрэ щыIэ зэрэхъугъэм ишIуагъэкIэ, цIыфхэм тхылъхэу ящыкIагъэхэм ягъэхьазырын нахь макIэу уахътэ текIуадэ хъугъэу къыIуагъ. Тхылъэу Росреестрэм IэкIа­хьэхэрэм зыщахаплъэхэрэ Гуп­чэм ипрограммэ блэкIыгъэ илъэсым ишышъхьэIу мазэ зэщыкъуи, ащ Iофыгъохэр мымакIэу къыпыкIыгъагъэх. Программэр зэтырагъэуцожьыгъэу, тхылъхэу а уахътэм къараты­гъагъэхэм язэхэфын мыгужъоным пае яIофшIэн агъэлъэшыгъэу ары ГъэIорышIапIэм ипащэ къызэриIуагъэр.

Арэу щытми, доклад ужым депутатхэм упчIэхэр бэу къыратыгъэх, ямырэзэныгъэ къыраIотыкIыгъ. Программэр зэщыкъоным ыпэкIи цIыфхэм яфэIо-фашIэхэм ягъэцэкIэнкIэ щыкIагъэхэр бэу яIагъэхэу, непи ахэр щыIэхэу зыIуагъэхэр къахэкIыгъэх. ГущыIэм пае, тхылъхэу арахьылIэхэрэм язэхэфын бэрэ пэлъых, ахэм ащыщыбэр къызэкIагъэкIожьы, ащ ушъхьагъоу фэхъугъэр икъу фэдизэу цIыф­хэм алъагъэIэсырэп. Объект зэфэшъхьафхэм ятхын Iоф зэрэ­дашIэрэм ымыгъэразэхэрэри депутатхэм къахэкIыгъэх. Щысэхэри мымакIэу къахьы­гъэх.

Марина Никифоровам зигугъу къашIыгъэ пстэури къыдалъытэзэ щыкIагъэхэр дагъэзыжьынхэу, ежь ышъхьэкIэ ахэм алъып­лъэнэу къыгъэгугъагъэх.

Ащ нэужым кIэлэцIыкIу ибэ­хэм е лъыплъэн зимыIэу къэнагъэхэм псэупIэхэр ятыгъэнхэм, чIыпIэ зыгъэIорышIэжьыпIэхэм, шIокI зимыIэ медицинэ страхованиемкIэ АР-м и ЧIыпIэ фонд ибюджет, мировой судьяхэм, административнэ хэ­укъо­ныгъэхэм, зыныбжь имыкъугъэхэм алъыплъэгъэнымкIэ IофшIэнхэм язэхэщэн, кIэлэцIыкIухэм яфитыныгъэхэмкIэ АР-м и Уполномоченнэ, туризмэм зегъэушъомбгъугъэнымкIэ къэралыгъо хэбзэ органхэм пшъэ­рылъэу яIэхэм, къэралыгъо мылъкум игъэзекIон, къэлэгъэ­псыным, нэмыкIхэм афэгъэхьыгъэхэ хэбзэгъэуцугъэхэм зэхъо­кIыныгъэхэр афэшIыгъэнхэм яхьылIэгъэ законхэм, законопроектхэм атегущыIагъэх, аштагъэх.

Джащ фэдэу УФ-м изаконодательнэ актхэм ащыщхэм, дзэ щытхъум ыкIи шIэжьым я Мафэу Урысыем щыхагъэунэфыкIы­хэрэм афэгъэхьыгъэ хэбзэгъэ­уцугъэм иапэрэ статья афэшIыгъэщт зэхъокIыныгъэу АР-м и Къэралыгъо Совет – Хасэр кIэщакIо зыфэхъугъэхэм зэдатегущыIагъэх, адырагъэштагъ.

ХЪУТ Нэфсэт.