Тыдэ укъикIи, лажь?

Къалэу Крайстчерч (Новая Зеландия) къыщыхъугъэ террористическэ актым цIыф пстэумэ агу ыгъэучъыIыгъ. Нэмаз зышIэу мэщытым чIэсхэм неофашистэу Брентон Тарант ахахьи цIыфхэр зэхиукIыхьагъэх.

«СыцIыф» зыIоу дунаим тет пстэумэ, мытхыгъэ хабзэ зэрахьэ – мэщытым лыягъэ рахырэп, хьэкIэ-къокIагъэ щызэрахьэрэп, ежьхэм тхьэшIошъхъуныгъэ ямыIэми, диныр зылэжьыхэрэр Iогъу- шIэгъу ашIыхэрэп.

Хэт щыщыгъа адэ ыкIи цIыфыгъа илъэс 28-рэ нахь къэзымыгъэшIэгъэ террористыр? Ащ нэбгырэ 50 фэдиз мэщытэу Аль-Нур автоматкIэ чIиукIы­хьагъ. Зыпсэ хихыгъэхэм илъэси 2-м къыщегъэжьагъэу 60-м нэс аныбжьыгъэр. Сабый гъы макъи, бзылъфыгъэхэм ягуIакIи ыгу къагъэушъэбыгъэп, къа­гъэуцугъэп.

Ахэм адыгэхэм ахэкIыгъэхэу (черкесхэу) Мустафа Хьамидрэ (Уджыхъу) икIалэу Хьамзарэ ахэфагъэх. Сирием щыщыгъэх, яхэгъэгу граждан заор къызыщежьэм икIыжьыгъагъэх.

Мустафа илъэс 44-рэ къыгъэшIагъэр. Ишъхьэгъусэрэ исабыищрэ игъусэхэу Дамаскэ дэсыгъэх. Зэрэадыгэр ымыгъэгъуащэу шыхэр икIэсагъэх, исэнэхьати ахэм япхыгъагъ. ИкIэлэ нахьыжъэу Хьамзанми ятэ игъусэу шыхэм ахэтзэ ахэр шIу ылъэгъугъэх. Жокей IэпэIасэ хъугъагъэ, шыгъэчъэ зэнэкъокъухэм ахэлажьэу, текIоныгъэхэр къащыдихэу ригъэжьэгъагъ.

Сирием заор къызщызэкIэблагъэм къыщегъэжьагъэу Мустафа зыдэс псэупIэр Асад къебэнырэ боевикхэм аубытыгъагъ. Ежьыр бгъуитIум язи гохьэгъагъэп, ащ емылъытыгъэу, къэралыгъом идзэхэм боевикхэр псэупIэм зыдафыжьхэм, хьапсым чIадзи мэзиплIэ чIагъэ­сыгъ. Шъхьафит зэхъужьым иунагъо игъусэу Иорданием кIожьыгъагъэ. ИнэIуасэхэр IэпыIэгъу къыфэхъухи пачъыхьэм ишэщ IофышIэ Iуагъэхьэгъагъ.

Мэзэ заулэ текIыгъэу Мустафа иунагъо игъусэу Зеландием щыпсэун фитэу зэрыт тхылъыр къыфагъэхьыгъ. Заохэр къыщымыхъухэу, щыгупсэфэу, цIыфхэр мамырэу зэрэщыпсэухэрэр ары Мустафа ар къызкIахихыгъагъэр…

Гъэтхапэм и 15-м Мустафа мэщытым Тхьэм щелъэIузэ щаукIыгъ, илъэс 16 нахь зымыгъэшIэгъэ икIэлэ нахьыжъэу Хьамза, нэмыкI быслъымэн цIыфхэри террористым хигъафэхэзэ кIуагъэ. Заид, ыкъо нахьыкIэ, илъэс 13 къыгъэшIагъэр, ащ ылъакъо лъэшэу къауIагъ. Крайстчерч дэт госпиталым зэлъыпытэу сыхьатихэ операцие щыфашIыгъ. Изытет джыри хьылъэ, ау хъужьынэу врачхэр мэгугъэх.

А мафэм Мустафа иунагъо зэрэщытэу мэщытым кIогъагъэ. Ишъхьэгъусэу Сальвэрэ (Цэймэ япхъу) ипшъашъэрэ бзылъфыгъэхэм ахэсыгъэх, ахэр псаоу къэнагъэх.

Омакъэхэр къызэрэIоу Сальвэ ителефон Хьамза къытеуагъ, ежьыри дэгущыIэжьыгъ. Хъулъфыгъэ горэ уIэшыгъэу мэщытым къычIэхьагъэу автоматкIэ къызэрахаорэр къыриIуагъ.

— Хьамза, Хьамза! – сIозэ, бэрэ седжагъ. — Апэ ымакъэ цIыкIоу зэхэс­хыщтыгъ, етIанэ телефоным зи къиIу­кIыжьыщтыгъэп, — еIо Сальвэ.

Нэужми ар ыкъо ителефон 22-рэ теуагъ.

— Телефоным Iоф ышIэщтыгъ, ау зыми къыштэщтыгъэп. ЕтIанэ зыгорэм ар къы­шти, къысиIуагъ: «УикIалэ жьы къыщэрэп, ыпсэ хэкIыгъэн фае».

Сальвэ сабыитIур кIыгъоу хымэ хэгъэгум къинагъ. Ишъхьэгъусэрэ икIалэрэ зэпымыоу ягугъу ешIы, ахэм афэдэу гукIэгъу зыхэлъ цIыфхэр бэрэ къэмыхъу­хэу еIо. Ахэм апсэ хэзыхыгъэ мэхъаджэр Тхьэм зэригъэпщынэжьыщтым ицыхьэ телъ.

Сирием щызэхэщэгъэ общественнэ движениеу «Сирийская солидарность» зыфиIорэм хэт. Али Акил къызэриIорэмкIэ, ащ фэдэ тхьамыкIагъо мэщытэу Аль-Нур къыщыхъуныр егъашIи ышъхьэ къихьаныеп. «Ащ фэдэ зэ къэхъугъэмэ, етIани къыкIэлъыкIон ылъэкIыщт», — еIо ащ.

Пащэхэм алъэкIыщтыр зэкIэ тхьамыкIэгъошхо къызфэкIогъэ цIыфхэм афашIэ. Новэ Зеландием ичIыпIэрыс лъэпкъэу «маори» зэраIорэм щыщхэр мэщытым дэжь къэкIохэшъ, тхьаусыхэ къашъоу Хака къыщашIы. Ахэм ащыщэу зы нэбгыри аукIыгъэп, кIодыгъэхэри яIахьылхэп ыкIи ашIэхэрэп, ау къашъоу къашIырэм губжыни гукIэгъушIыни хэлъых, ащ къырагъэкIырэр ячIыгу къыщыхъугъэ террористическэ актым хэкIодагъэхэм яшIэжь зэрагъэлъапIэрэр ары. Ахэри цIыфых, яцIыфыгъи апэ ит.

Уджыхъу Мустафэрэ ыкъорэ ялъэу террористым ыгъэчъагъэм Кавказыр, Сириер ыкIи Новэ Зеландиер зэрипхыгъэх. Ащ фэдэ егъашIэм къэрэмыхъужь.

Материалым игъэхьазырынкIэ сайтэу stuff.co.nz дгъэфедагъэ.

Шъаукъо Аслъангуащ.