Хьисапым имэхьанэ зыкъегъэIэтыгъэным фэIорышIэщт

Адыгеим ыкIи Краснодар краим яапшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм я Совет ипрезидиум изэхэсыгъо тыгъуасэ Адыгэ къэралыгъо университетым щыкIуагъ.

Ащ хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат, АР-м и Къэралыгъо советникэу, Мыекъопэ къэралыгъо технологическэ университетым ипрезидентэу ТхьакIущынэ Аслъан, Краснодар краим гъэсэныгъэмкIэ, наукэмкIэ ыкIи ныбжьыкIэ политикэмкIэ иминистрэ игуадзэу Елена Воробьевар, Адыгеим гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ ипащэу КIэрэщэ Анзаур, нэмыкIхэри. Iофтхьабзэр зэрищагъ ректорхэм я Совет итхьаматэу Владимир Лобановым.

Гъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ мэхьанэшхо зиIэ шъолъыр научнэ-гъэсэныгъэ хьисап гупчэхэм яIофшIэн изэхэщэн, ащкIэ Адыгэ къэралыгъо университетым опытэу IэкIэлъыр — джары Iофыгъо шъхьаIэу къэзэрэугъоигъэхэр зытегущыIагъэхэр.

Джащ фэдэу мы апшъэрэ еджапIэм щагъэпсыгъэ Кавказ научнэ-гъэсэныгъэ гупчэм лъэтегъэуцо иIагъ. УФ-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ унашъоу ышIыгъэм диштэу, къэралыгъом ит университети 6-мэ адэжь мыщ фэдэ гупчэхэр къащызэIуахых. Хьисапым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм фытегъэпсыхьэгъэ программэу шъолъырхэм къагъэхьазырыгъэхэм язэфэхьысыжьхэм адиштэу текIоныгъэр къыдэзыхыгъэхэр къэнэфагъэх. Адыгэ къэралыгъо университетымрэ Московскэ физикэ-техническэ институтымрэ зэгъусэхэу къагъэхьазырыгъэ проектыр анахь дэгъухэм ахалъытагъ ыкIи мыщ фэдэ гупчэ агъэпсынымкIэ грант къаратыгъ. ЫпшъэкIэ къызэрэтIуагъэу ар Адыгеим щашIыгъ, ащ ипащэр профессорэу А.Райгородскэр ары.

АР-м и ЛIышъхьэ пэублэ псалъэ къышIызэ ректорхэм я Совет хэтхэм шIуфэс къарихыгъ. Непэрэ Урысыем иэкономикэ хэхъоныгъэхэр ышIынхэмкIэ, ыпэкIэ лъыкIотэнымкIэ, аужырэ шапхъэхэм адиштэрэ технологиехэр гъэпсыгъэнхэмкIэ хьисапым мэхьанэшхо зэриIэр, ащ къэралыгъом гугъэпIэ инхэр зэрэрипхыхэрэр хигъэунэфыкIыгъ.

— Хьисапым хэхъоныгъэхэр ышIынхэм Адыгеим ишIэныгъэлэжьхэм ыкIи икIэлэегъаджэхэм яIахьышхо зэрэхэлъыр къыхэдгъэщын фае. АщкIэ Iофышхо зышIэрэ Мамый Дауд зипэщэ республикэ естественнэ-хьисап еджапIэм инэу тыфэраз. Мыщ щеджэхэрэм шъолъыр, урысые ыкIи дунэе олимпиадэхэм, зэнэкъокъухэм чанэу закъыщагъэлъагъо, гъэхъэгъэшIухэр ашIых. Хьисап лъэныкъом епхыгъэ проектхэу еджапIэм ыгъэцакIэхэрэм Урысыем ишъолъыр 48-мэ якIэлэеджакIохэр къыхэлажьэх. Джащ фэдэу Кавказ математическэ гупчэр гъэпсыгъэным фытегъэпсыхьэгъэ зэнэкъокъум Адыгэ къэралыгъо университетыр зэращытекIуагъэм урыгушхонэу щыт, — къыIуагъ КъумпIыл Мурат.

Зисэнэхьат хэшIыкI фызиIэ специалистхэр непэ республикэм зэрищыкIагъэхэр, ащ игъэцэкIэн къыдыхэлъытагъэу гъэсэныгъэм хэхъоныгъэхэр ышIынхэм шъолъырым ипащэхэм анаIэ зэрэтетыр АР-м и ЛIышъхьэ къыхигъэщыгъ. Гъэсэныгъэ дэгъу ягъэгъотыгъэнымкIэ кIэлэцIыкIу пэпчъ зэфэдэ амал яIэным мэхьанэшхо иIэу ылъытагъ. А лъэныкъомкIи Адыгеим къэгъэлъэгъонышIухэр зэриIэхэр хигъэунэфыкIыгъ. ГущыIэм пае, зэикI къэралыгъо ушэтынхэр зытыгъэ кIэлэеджакIохэу балл 90 — 100 къэзыхьыгъэхэм япчъагъэ блэкIыгъэ илъэсым процент 18-м кIэхьагъ. Ахэр Мыекъуапэ имызакъоу, къоджэ псэупIэхэми адэсых. Республикэм ипащэхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэ лъэныкъохэм ащыщ сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэм, кIэлэегъаджэхэм IэпыIэгъу афэхъугъэныр.

Краимрэ республикэмрэ арыт апшъэрэ еджапIэхэм яректорхэм зэпхыныгъэу яIэр зэрэзэпымыурэр, гъэсэныгъэм ылъэныкъокIэ субъектитIур зы шъолъырэу зэрэщытхэр АР-м и ЛIышъхьэ хигъэунэфыкIыгъ. Республикэм иныбжьыкIабэхэр краим ит апшъэрэ еджапIэхэм зэращеджэхэрэр, джащ фэдэу тигъунэгъу шъолъырым къикIырэ студентхэми Адыгеим гъэсэныгъэ зэрэщызэрагъэгъотырэм мэхьанэшхо зэриIэр, ащ фэдэ екIолIакIэм тизэпхыныгъэ нахь зэригъэпытэрэр къыхигъэщыгъ.

Адыгэ къэралыгъо университетым щагъэпсыгъэ Кавказ научнэ-гъэсэныгъэ гупчэм анахьэу ынаIэ зытыригъэтыщт лъэныкъохэм, пшъэрылъхэм къатегущыIагъэх ректорэу Хъунэго Рэщыдэ, Мамый Даудэ, Андрей Райгородскэр, нэмыкIхэри. Джащ фэдэу сэнаущыгъэ зыхэлъ сабыйхэм Iоф зэрадашIэщтым изэхэщэн гъэпсыгъэ зэрэхъущтым иIофыгъуи зэхэсыгъом къыщаIэтыгъ.

Мы мэфэ дэдэм кIэлэеджакIохэр зыхэлэжьэхэрэ дунэе Кавказ хьисап олимпиадэр Адыгеим къыщызэIуахыгъ. Къыблэ ыкIи Темыр-Кавказ федеральнэ шъолъырхэм ясубъектхэм анэмыкIэу, IэкIыб къэралыгъохэу Абхъазым, Армением, Къыблэ Осетием ыкIи Болгарием ялIыкIохэр ащ къекIолIагъэх.

ТХЬАРКЪОХЪО Адам.

Сурэтыр А. Гусевым тырихыгъ.