Къэзыщагъэр кIэгъожьырэп, пшъашъэр…

Урысыем изаслуженнэ артистэу, Адыгэ Республикэм инароднэ артистэу, драматургэу Пэрэныкъо Чатибэ ытхыгъэм техыгъэу «Ахадэрэр дэхъурэп» («Cыфаеп къэсщэнэу, сы-фа-еп!») зыфиIорэр апэрэу Мыекъуапэ къыщагъэлъэгъуагъ. Республикэм и Къэралыгъо филармоние цIыфыбэ зэрэщеплъыгъэр къыдэтлъыти, Ч. Пэрэныкъом гущыIэгъу тыфэхъугъ.

— Режиссерэу, Адыгэ Республикэм искусствэхэмкIэ изаслуженнэ IофышIэшхоу, Къалмыкъым изаслуженнэ артистэу Хьакъуй Аслъан сыфэраз, — къытиIуагъ Пэрэныкъо Чатибэ. — Къашъохэр къыхэзыхыгъэр Грузием изаслуженнэ артистэу, Адыгеим инароднэ артистэу Исуп Аслъан. Адыгэ шъуашэхэр, модэм диштэрэ щыгъынхэр къэзыгъэлъэгъогъэ ныбжьыкIэхэм япащэхэу Iэшъхьэмэфэ Раситэрэ КIэдэкIой Нэфсэтрэ Iофышхо агъэцэкIагъэу сэлъытэ. СурэтышIыр Сихъу Рэмэзан, орэдышъор зэзыгъэфагъэр ЛIыбзыу Аслъан.

— Пшъашъэхэм нэр пIэпахы. Пэсэрэ адыгэ шъуашэхэр къякIоу ащыгъ, амазонкэхэр нэгум къыкIагъэуцох…

— Синыбджэгъоу СтIашъу Юрэ адыгэ шъуашэхэр ешIых. «Шъуашэм сызэрехьэ» къыIоу бэрэ зэхэсэхы. Гупшысэу ащ хэлъыр къызгурыIоным фэшI зэфэхьысыжьхэр сэшIых. Пшъашъэхэм лъэпкъ шъуашэхэр «къагъэгущыIэх». Къэлэ паркым «Удж хъураер» къызэрэщашIырэм къегъэлъагъо адыгэхэр, урысхэр, ермэлхэр, нэмыкIхэр лъэпкъ къашъом зэрэзэфищагъэхэр. Шэн-хабзэхэр ныбжьыкIэхэм дахэу зэрахьэ.

— Рольхэр къэзышIырэ артистхэр тинэIуасэх: Хьакъуй Андзаур, Нэхэе Мэрджанэт, Хьэлэщтэ Саныет, Джымэ Зарем, Даур Жанн, Бэгъушъэ Анзор, Ахъмэт Артур.

— Нэхэе Андзаур ыкIи Нэхэе Мэрджанэт роль шъхьаIэхэр дэгъоу къызэIуахыгъэх. Мэрджанэт адыгэ пшъашъэм игупшысэ ухещэ, ынэхэр мэжъыух, псэ апыт. Пшъэшъэ дахэм иобраз зыгорэхэм ябгъапшэ пшIоигъу. Хьакъуй Андзаур ирэхьатныгъэ, ным дэгущыIакIэу къыфигъотырэр, ныбджэгъухэм ариIорэр гум екIух. КIэлэ Iуш, ау пшъашъэм риIощтыр къыфэгъотырэп. «Бзако» мэхъу зыщимыщыкIэгъэ чIыпIэм. Ныбджэгъухэм афэраз, хэкIыпIэхэм яусэ.

— Пшъэшъэ пагэр къэзышIырэр Даур Жанн. Ахъмэт Артур, Бэгъушъэ Анзор — ахэр ярольхэмкIэ къэзымыщэгъэ кIалэм иныбджэгъух.

— КIалэхэм псэлъыхъуакIэ ашIэ, ау къэзымыщагъэр агъэгумэкIын алъэкIырэп. Артистхэм рольхэр дэгъоу къызэрашIырэм ишIуагъэкIэ комедием куоу ухащэ. Пшъэшъэ пагэм псэлъыхъохэр гурыIуагъэхэп. Даур Жаннэ нэплъэгъоу ышIырэмкIи пшъэшъэ пагэм щыIэныгъэр икъоу къызэрэгурымыIорэр къыплъегъэIэсы.

— Иномаркэ машинэм исынэу, унэ лъэгэшхом гуащэр къыдимысэу щыпсэунэу, дачэ иIэнэу пшъэшъэ пагэр фай. Зы нэбгырэмкIэ ар баIоба?

— Пьесэр стхызэ ащ бэрэ сегупшысагъ, щыIэныгъэм нахь пэблагъэ зэрэсымышIыгъэр нахьышIукIэ сэлъытэ. Артисткэм исэнаущыгъэ зыщигъэфедэн ылъэкIыщт чIыпIэхэр къыфэзгъотыхэ сшIоигъуагъ.

Унагъор зыгъэпытэрэр

— Нымрэ унагъомрэ язэпхыныгъэхэм къахэбгъэщы пшIоигъуагъэр бэ. Адыгагъэр сыд фэдэ чIыпIэ бгъэуцугъэу плъытэра?

— Адыгэ унагъом псэукIэ дахэ иIэнэу сыфэягъ, ау кIалэм къыщагъэп, ятэ иIэжьэп, янэ икIэрыкIэу унагъо ихьэ шIоигъу. КъэсIуатэрэр щыIэныгъэм щыщыба? Адыгагъэр унагъом щагъэлъэпIэн фаеу сэлъытэ.

— Чатиб, нахь гъэунэфыгъэу сыоупчIыщт. Пьесэр хъугъэ-шIагъэм тепхыгъа?

— Къэсыугупшысыгъ, ау щыIэныгъэм хэслъагъорэр зэфэсхьысыжьыным сыпылъыгъ… Мыекъуапэ изыгъэпсэфыпIэ парк сыдэхьаныр, сыкъызыщыхъугъэ Тэхъутэмыкъуае сыкIоныр, цIыфхэм сахэдэIоныр шэны сфэхъугъ. Нэм ылъэгъурэр гум щыщ зэрэхъурэр къыдэсэлъытэ. НыбжьыкIэхэр сыубыхэу арэп къыхэзгъэщырэр. Лъэпкъым хахъо иIэн фае. Къэзымыщагъэм къыщэнэу, зидэкIогъу пшъашъэр унагъо ихьанэу сыфай.

— Пьесэм купкIэу хэплъхьагъэр режиссерымрэ артистхэмрэ къагъэлъэгъуагъэу олъыта?

— Ары. Къэзыщэн фэе кIалэр мэщынэ. Машинэ е унэ зэтегъэпсыхьагъэ иIэп. Унагъом сабый гъы макъэр иIукIыныр къыхэзыхыгъэхэм адесэгъаштэ.

— Хьэлэщтэ Саныетрэ Джымэ Заремэрэ ярольхэм къафэзгъэзэжьы сшIоигъу. Нымрэ пшъэшъэ зидэмыкIомрэ язэпхыныгъэхэр нысэу къафащагъэм ыукъощтхэу сыда пьесэр зыкIэмыгъэпсыгъэр?

— Ащи сегупшысагъ, ау нысэу къафащагъэр псынкIэу унагъом гурыIонэу сыфэягъ.

— Унэгъо баим пшъашъэр щапIугъ. «СыкъыбдэкIощт, ау сыпхьынэу сыфай», — реIо псэлъыхъом…

— ЩыIэныгъэм хэхъухьэрэр бэ, зэгъэпшэнхэр сэшIых. Адыгэ хабзэм диштэу кIалэм пшъашъэр къыщэ шIоигъуагъ, ау икъэщэн илъэIу ыгъэцэкIэныр къыхихыгъ.

— Адыгэ Республикэм культурэмкIэ и Министерствэ драматургиемкIэ изэнэкъокъу апэрэ чIыпIэр къыщыдэзыхыгъэ пьесэр ары тызытегущыIэрэр. Сыда ащ къыкIэлъыкIощтыр?

— Гум «щычэрэгъурэр» макIэп, пьесэу сымыухыгъэм сытегущыIэныр къезгъэкIурэп.

— Чатиб, сэ зэрэсшIэрэмкIэ, «Ахадэрэр дэхъурэп» зыфиIорэр птхынэу зеогъажьэм, уфэмыежьэу уахътэ къыокIугъ.

— Тэрэз зыфапIорэр. Синыбджэгъухэу СтIашъу Юрэ, Къэзэнэ Юсыф, МэщфэшIу Нэдждэт, нэмыкIхэм нахь сагъэгушхуагъ, къысэушъыихэзэ, икIэрыкIэу къэлэмыр къэсштагъ. Къыздэхъугъэм цIыфхэм уасэ къыфашIыщтэу сэгугъэ.

— «О, си Тхь, къысфэгъэгъу!» зыфиIорэр оры зытхыгъэр. Къуаджэхэм нахьыбэрэ къащагъэлъэгъон фаеу гъэзетеджэхэр къэлъаIох.

Лъэпкъ театрэу Цэй Ибрахьимэ ыцIэ зыхьырэм ихудожественнэ пащэу ХьакIэгъогъу Къэсэй сипьесэхэм атехыгъэ спектаклэхэр тирайонхэм къащагъэлъэгъощтэу къысиIуагъ.

Корреспондентыр. «Ахадэрэр дэхъурэп» зыфиIорэр филармонием къызыщагъэлъагъом, еплъыгъэхэм ашIогъэшIэгъоныгъ. Мамый Руслъан, Шэуджэн Джансур, ШъэуапцIэкъо Аминэт, Шъхьэлэхъо Байзэт, Дзыбэ Саныет, Кукэнэ Мурат, Хьакъуй Аслъан, рольхэр къэзышIыгъэ артистхэм, фэшъхьафхэм гущыIэгъу тафэхъугъ. Театрэм иIофшIагъэхэм къэгъэлъэгъоныр шIукIэ къахэхъуагъэу зэкIэми алъытагъ.Опсэу, Чатиб! КIэу птхыщтхэм тыкъяжэ. Тхьэм бэгъашIэ уешI.

ЕМТIЫЛЪ Нурбый.

Сурэтхэр къэгъэлъэгъоным къыщытетхыгъэх.