Яфитыныгъэхэм къапкъырыкIыхэзэ…

Адыгэ Республикэм IофшIэнымкIэ и къэралыгъо инспекцие 2016-рэ илъэсэу икIыгъэм Iофэу ышIагъэм изэфэхьысыжьхэм защытегущыIэгъэхэ пресс-конференцие джырэблагъэ щыIагъ.

Инспекцием ипащэу Сихъу Русетэ къызэриIуагъэмкIэ, федеральнэ хэбзэгъэуцугъэм пшъэрылъэу къафишIыгъэм къыпкъырыкIыхэзэ, организациехэм япащэхэу, предпри­нимательхэу цIыфхэм Iоф языгъа­шIэхэрэм Iоф­шIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэ­ца­кIэрэм лъэплъэх. Инспекцием фитыныгъэу иIэр къыз­фигъэфедэзэ, планым хэтэу ыкIи хэмытэу уплъэкIун­хэр зэхещэх. Инспекторхэм анахьэу анаIэ зытырагъэтырэр Iоф зышIэрэ цIыфыр хэбзэ­гъэуцугъэм диштэу IофшIапIэм щатхыгъэмэ е хэбзэнчъэу ащ Iоф рагъашIэмэ, ар IофшIапIэм аштэ зэхъум тэрэзэу итхылъхэр фагъэпсыгъэхэмэ, лэжьап­кIэр зэрэфагъэнэфэгъэ шIыкIэр ыкIи ар игъом аратымэ арых. Ащ нэмыкIэу IофшIэныр щынэгъончъэу щытыным иамалхэр икъоу IофшIапIэ языгъэгъо­ты­хэрэм къызфагъэфедэхэмэ ауп­лъэкIу, сыда пIомэ пащэ пэпчъ ар ипшъэрылъ шъхьаIэу IофшIэн хэбзэгъэуцугъэм къы­щеIо.

— Инспекцием ипшъэрылъхэм ащыщ цIыфхэм IофшIэ­нымкIэ яфитыныгъэхэр, джащ фэдэу япсауныгъэ къэухъумэ­гъэнхэр, — еIо Русетэ. — Ар къыдэтлъытэзэ, цIыфхэм Iоф зыщашIэрэ чIыпIэхэр тэрэзэу зэтегъэпсыхьагъэхэмэ тэуплъэ­кIух. Хэукъоныгъэу къыхэдгъэ­щыхэрэм ащыщых: IофшIапIэм узэрэщызекIон фаер къизыIоты­кIырэ егъэджэнхэр игъом ара­гъэкIухэрэп, шъобж къыптезыщэн зылъэкIыщт оборудова-
нием Iоф рырашIэ, Iоф зэра­шIэщт хэушъхьафыкIыгъэ щы­гъынхэр аратыхэрэп. Ащ нэмы­кIэу, Iоф зыщашIэрэ чIыпIэхэр чъыIащэхэмэ е фэбащэхэмэ, гъогум тетэу Iоф зышIэрэ цIыфым ищыкIэгъэ щыгъыныр щыгъмэ, иIофшIэгъу уахътэ шIокIэу цIыфым Iоф рагъашIэмэ, нэмыкI лъэныкъохэри тэуплъэ­кIух. АхэмкIэ хэукъоныгъэхэр къыхэтэгъэщых. ГущыIэм пае, блэкIыгъэ илъэсым ащ фэдэ хэукъоныгъэ 500-м ехъу инспекцием ыгъэунэфыгъ. Ахэр зышIыгъэхэ пэщэ пстэуми административнэ пшъэдэкIыжьэу тазыр атетлъхьагъ. Анахь шъхьаIэу тлъытэрэр цIыфым ылъэныкъокIэ хэукъоныгъэу ашIыхэрэр дэгъэзыжьыгъэнхэр ары. 2016-рэ илъэсым IофшIа­пIэм щыIэхэу нэбгыри 9-мэ шъобжхэр атещагъэхэ хъугъэ. Ахэм ахъщэ IэпыIэгъу къаратыжьыным фэшI ятхылъхэр афэдгъэпсхи, АР-м социальнэ страхованиемкIэ ифонд  дгъэхьыгъэх. Предприятиехэм япащэхэу зипшъэрылъхэр
икъоу зымыгъэцэкIагъэхэм пшъэдэ­кIыжьхэр атетлъхьа­гъэх.

Хэбзэгъэуцугъэм къызэрэди­лъы­тэрэмкIэ, япсауныгъэ зэщы­зыгъэкъон зылъэкIыщт чIыпIэ­хэм Iоф ащызышIэхэрэм компенсацие аратынэу щыт. Ащ нэмыкIэу, мафэм Iоф зэра­шIэрэ сыхьат пчъагъэр нахь макIэ ашIын, ялэжьапкIэ къафыхагъэхъон фае. Мы лъэны­къохэмкIэ шапхъэхэр икъоу пащэхэм агъэцакIэхэмэ инспекцием еуплъэкIу. IофшIакIом дэо тхылъ къызитыкIэ, планым хэмытэу инспекцием уп­лъэ­кIунхэр зэхещэх. Хэукъоныгъэхэр къызыхагъэщхэкIэ, IофшIапIэ языгъэгъотыхэрэм ахэр дагъэзыжьынхэмкIэ уна­шъохэр афашIых ыкIи пIалъэ афагъэуцу. Предприятиехэм япащэхэу, предпринимательхэу хэукъоныгъэ зышIыгъэхэм административнэ пшъэдэкIыжьэу тазыр атыралъхьэ. 2016-рэ илъэсым IофшIапIэхэм япащэхэм УФ-м ихэбзэгъэуцугъэ гъогогъу 1236-рэ аукъуагъэу инспекцием къыхигъэщыгъ ыкIи процент 98-м кIахьэу ахэр дагъэзыжьынхэ алъэкIыгъ.

Русетэ къызэриIуагъэмкIэ, лъэныкъоу Iоф зыдашIэхэрэм ащыщ лэжьапкIэр игъом цIыф­хэм аратыныр, IофшIапIэм ыпкъ къикIэу шъобжхэр атещагъэхэ мыхъунхэр. 2016-рэ илъэсым IофшIэным ыкIи ар къэухъумэгъэным пылъ хэбзэгъэуцугъэ­хэр зэраукъуагъэхэм къыхэкIэу къэралыгъо инспекторхэм административнэ пшъэдэкIыжь 585-рэ пащэхэм, предпринимательхэм атыралъхьагъ.

IофшIэнымкIэ зэзэгъыныгъэхэр

2016-рэ илъэсым къэралыгъо инспекцием иIофышIэхэм Iоф­шIэн зэзэгъыныгъэм ылъэны­къокIэ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэ­цакIэрэм иIофыгъохэмкIэ уплъэ­кIунхэр зешIыхэм, хэукъоныгъэ 204-рэ къыхигъэщыгъ. Хабзэм димыштэу IофшIапIэм зэрэIуа­гъэ­кIыгъэхэм ехьылIэгъэ унэ­шъуи 3 къызэкIагъэкIожьыгъ. УФ-м IофшIэнымкIэ и Кодекс къыдилъытэрэ шапхъэхэр аукъуа­гъэхэу къащыхагъэщыгъэх Мые­къуапэ дэт гимназиеу N 1-м, Iахьзэхэлъ обществэу «Адыгейская телефонная компания» зыфиIорэм, унэе предпринимательхэу С. Шыкъултырыр, А. Закинян, М. Дзэукъо­жьым яIофшIапIэхэм, пшъэдэкIыжьэу ахьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфа­гъэ зиIэ обществэхэу «София», «Юрма-Ла» зыфиIохэрэм, нэ­мыкIхэми.

Зэзэгъыныгъэхэм ятхын

2016-рэ илъэсым АР-м Iоф­шIэ­нымкIэ и къэралыгъо инспекцие зэрэкIэдэугъэм къыкIэ­лъыкIоу зэзэгъыныгъэ 81-рэ зэдашIыгъ. Инспекцием пащэхэм унашъоу афишIыгъэхэр пIа­лъэм шIомыкIэу агъэцэкIагъэх. ГущыIэм пае, IофшIэным пылъ хэбзэгъэуцугъэр зэрагъэца­кIэрэм епхыгъэ уплъэкIунхэр инспекцием зешIыхэм, унэе предпринимателэу А. Закинян IофшIэкIо нэбгыри 5-мэ зэзэ­гъы­ныгъэхэр адимышIыгъэхэу къычIагъэщыгъ. Ащ нэмыкIэу, IофшIакIохэр къызэришта­гъэ­хэм­кIэ приказ ытхыгъэп, IофшIэн тхылъхэр къызэIуихыгъэхэп, Iоф зэрашIэн фэе сыхьат пчъа­гъэр гъэнэфагъэу щытыгъэп. IофшIэ­ным пылъ шапхъэу укъуагъэ хъугъэр пащэм дигъэзыжьынэу унашъо фашIыгъ. А. Закинян административнэ пшъэдэкIыжьэу сомэ мини 5 хъурэ тазырыр тыралъхьагъ.

ЛэжьапкIэм итын

2016-рэ илъэсым лэжьапкIэм итынкIэ уплъэкIуни 168-рэ ин­спекцием зэхищагъ ыкIи Iоф­шIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр гъо­гогъу 339-рэ аукъуагъэу къыхигъэщыгъ. УплъэкIунхэм къа­кIэлъыкIоу сомэ миллион 18,7-рэ хъурэ лэжьапкIэр субъект 14-мэ ащагъэгужъуагъэу къыхагъэщыгъ. Къэралыгъо инспекцием иунашъокIэ сомэ миллиони 9,6-рэ хъурэ лэжьапкIэр нэбгырэ 624-мэ аратыжьыгъ. Хэукъоныгъэ зышIыгъэ пащэхэм административнэ пшъэдэ­кIыжьэу сомэ миллион 1,8-м ехъурэ тазырыр атыралъхьагъ. ГущыIэм пае, лэжьапкIэр зыгъэ­гужъуагъэхэм ащыщых пшъэдэ­кIыжьэу ахьырэмкIэ гъунэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэхэу «Адыгейскнефтехим», «ОРГРЕМГАЗ», «Дробильносортировочный» зыфиIохэрэр. 2016-рэ илъэсым лэжьапкIэр зы­гъэгужъогъэ пащэхэм алъэны­къо­кIэ республикэм иследственнэ комитет уголовнэ Iоф 12 IэкIагъэхьагъ.

БлэкIыгъэ илъэсым цIыфхэр зыхэкIодэгъэхэ хъугъэ-шIэгъи 3 агъэунэфыгъ. Нэбгыри 4-мэ шъобж хьылъэхэр атещагъэхэ хъугъэ. УплъэкIунхэм къызэ­рагъэ­лъэгъуагъэмкIэ, шъобжхэр нахьыбэу защытещагъэхэу хъугъэхэр унэе предприятиехэм Iоф ащызышIэхэрэр арых. Мыщ лъапсэ фэхъурэр IофшIэ­ныр зэрэзэхэщагъэм уигъэрэзэнэу зэрэщымытыр ары. Ащ фэдэ тхьамыкIагъохэр къызыщыхъугъэхэр Адыгэкъалэ дэт сымэджэщэу К. М. Батмэным ыцIэ зыхьырэр ыкIи унэе предпринимателитIумэ яIофшIа­пIэхэр арых.

IэкIыб къэралыгъохэм къары­кIыгъэ гражданхэм алъэныкъо­кIэ IофшIэнымкIэ хэбзэгъэуцугъэр гъогогъу 16-рэ аукъуа­гъэу инспекцием къыхигъэщыгъ. Сомэ мини 103-рэ хъурэ административнэ тазырыр хэукъоныгъэ зышIыгъэ пащэхэм атыралъхьагъ.

КIАРЭ Фатим.