Тутыным ларекым «къыгъэзэжьыщта»?

2013-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу — пивэр, 2014-рэ илъэсым къыщыублагъэу тутыныр щэпIэ цIыкIухэм ащащэнхэ фимытхэу хабзэм унашъо къыдигъэкIыгъагъ. Уахътэу текIыгъэм къыгъэлъэгъуагъ ащ шIуагъэ къыхьыгъэмэ е ар зэрар хъугъэмэ.

uCZwqstl2Yk

Мы Iофыгъом икIэрыкIэу ­къы­­-фагъэзэжьынэу къулыкъу зэфэ­шъхьафхэм къяджагъэр ФАС-р (Фе­деральнэ антимонопольнэ къулыкъур) ары. Ащ къыдыригъэ­штагъ Минпромторгыми, ахэм тутынми пивэми киоскхэм «къарагъэгъэзэ­жьымэ» нахьышIоу алъытэ. Т­утын ешъохэрэри пивэр зикIасэхэри ла­рекхэм, павильонхэм аIумыхьэ­хэми, ахэр къызщащэфыщт тучанхэм ащыкIэхэрэп. Псауны­гъэм ылъэныкъокIэ укъекIуалIэми, тутынашъор зыщыщэфэщт щапIэм зэримыгъэгумэкIырэр, тыдэ щыIэми, ар къызэригъотыщтыр ыкIи зэрешъощтыр хагъэунэфыкIы.

ФАС-р зыгъэгумэкIыхэрэм ащыщ илъэситIу-щым къыкIоцI павильон­хэр, ларекхэр бэу зэрэзэфа­шIы­жьыгъэхэр. Бизнес цIыкIум Iоф щызышIэхэрэмкIэ ащ изэрар къэ­кIуагъ нахь, шIуагъэ къыхьы­гъэп. ЦIыфхэм яIофшIапIэхэр ашIокIо­дыгъэх, ахэр зэфэзымышIыжьы­гъабэмэ джыри тутыныр шъэфэу ащэ, яунагъохэм ащызыщэхэрэри щыIэх. ФАС-м ипащэ бизнес цIыкIум деIэгъэн фаеу аIозэ, ащ хэтхэм зэрар зэрарагъэкIыгъэр хегъэунэфыкIы, ар къэухъумэ­гъэн фаеу елъытэ. Щысэу къыхьыхэрэм ащыщ Европэм ит хэгъэгубэмэ пивэр ларекхэм нахьыбэу зэращащэрэр.

Статистикэм къызэриIорэмкIэ, ларекхэм Iоф зыщашIэщтыгъэ лъэ­хъаным хэгъэгум къыщыдагъэкIырэ пивэм ипроцент 20 — 30-р ыкIи тутыным ипроцент 26-рэ фэдизыр ахэр ары Iузыгъэ­кIыщты­гъэ­хэр.

Тутын къыдэзыгъэкIырэ компание инхэм япащэхэм тутыныр киоскхэм зэращащэрэм пае ащ ешъохэрэм япчъагъэ зэрэхэмы­хъо­щтыгъэр къаIо. ФАС-м киоск­хэр зэрэзэфашIыжьыгъэм тучанышхохэм яфедэ зэрэхигъэхъуа­гъэм фэшъхьафэу зи шIуагъэ къымыхьыгъэу елъытэ. Арышъ, тутын­ри пивэри павильон мэкIайхэм къатехьажьхэмэ, ащ фэгъэхьыгъэ унашъо хабзэм ышIымэ, щакIо­хэм­кIэ нахь фед, цIыфхэмкIэ нахь псынкI.

Аналитикхэми Iофыгъоу къыра­хьыжьагъэм еплъыкIэу фыряIэр къагъэлъэгъуагъ: тутыныр къызща­щэфырэ щапIэм емылъытыгъэу, ащ есагъэхэм ешъоныр зэпагъэу­гъэп. Минпромторгыми тутынашъо­хэр зэрэхъухэрэм къыщыкIагъэу ыгъэунэфыгъэп.

Законопроектым зэхъокIыныгъэу фашIыщтхэр тапэкIэ къэлъэ­гъощт. Ащ нэс зэфэхьысыжьхэр ашIыщтых, киоскхэм арапэсы­щтым еусэщтых, тутынымрэ пивэмрэ ахэм ащащэнхэу фитыныгъэ аратыжьыщтмэ къаIощт.

2014-10-23_13-22-07_2603751644Непэ теубытагъэ хэлъэу къэпIон плъэкIыщт закъор тутынашъо­хэм яахъщэ тутын уасэм зэрэкIэ­мыхьэрэр ары. Ащ ыуасэ хэхъо зэпыт, псынкIащэу хахъоу бэмэ алъытэ. ИлъэситIукIэ узэкIэIэ­бэжь­мэ, тутын уасэм ипроценти 9-м ехъоу къахагъэхъогъагъ, икIыгъэ илъэсым проценти 5-м ар кIэхьагъ. Арышъ, тутын ешъохэрэм япчъа­гъэ къыщыкIэщтми, ар зэлъыты­гъэщтыр тучанэу зыщащэрэр арэп, уасэу фашIырэр ары нахь.

(Тикорр.).