ШэпхъакIэхэм кIуачIэ яIэ хъугъэ

Фэтэрыбэу зэхэт унэхэм ащыпсэухэрэм зэдыряе мылъкум иIыгъын фэгъэхьыгъэ къэкIуапIэхэм апэIухьэрэ хъарджхэм атефэрэ ахъщэм игъэнэфэн 2017-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м нэс зэкIахьагъ.

33Федеральнэ унашъоу «Урысые Федерацием ипсэупIэ Ко­декс изаконодательнэ актхэм зэхъокIыныгъэхэр афэшIыгъэн­хэр» зыфиIорэм къызэригъэна­фэ­рэмкIэ, унэгъуабэ зыщыпсэурэ унэм иIыгъын, псы чъы­Iэм, фабэм, электроэнергием, къэзыгъэфэбэрэ энергиеу ищы­кIагъэхэм ягъэфедэн, чIыунэхэм къякIолIэрэ псыхэм язэрар къэ­мыкIонэу Iущыгъэнхэм апэIу­хьащт мылъкур ежь унэм щыпсэухэрэм джы атызэ ашIыщт.

2017-рэ илъэсым ищылэ мазэ къыщыублагъэу мы шэпхъакIэ­хэр къызфагъэфедэщтых.

Унэм иIыгъынкIэ фэIо-фа­шIэхэм ягъэфедэн пэIухьащт мылъкур зэкIэ цIыфхэм зэдагъэфедэрэ коммунальнэ фэIо-фашIэхэм шапхъэу яIэхэм шIо­кIы хъущтэп.

Унэм иIыгъын тефэщт ахъщэр гъэнэфэгъэным пае бысымхэм зэхахьэ зэхащэн ыкIи унашъо ашIын ищыкIагъэп.

ЗэхъокIыныгъэу зигугъу къэт­шIыгъэхэм 2016-рэ илъэсым гъэтхапэм и 30-м къыщыублагъэу кIуачIэ яIэ хъугъэ.

Альтернативнэ къулыкъум изэхъокIыныгъэхэр

2016-рэ илъэсым мэзаем и 15-м Урысыем IофшIэнымкIэ и Министерствэ иунашъокIэ, альтернативнэ къулыкъур зыхьыхэрэм IофшIэнэу агъэцэкIэ­щтым, ясэнэхьат ыкIи яIэнатIэ епхыгъэ шапхъэхэм зэхъокIыны­гъэхэр афишIыгъэх. Ахэм къахеубытэх IофшIэн сэнэхьатхэр: ахэм япчъагъэ 62-рэ хъущты­гъэ­ти, джы 59-м нэсэу агъэ­кIэкIыгъ. Рабочэ сэнэхьатэу къэнагъэхэм ащыщых водитель, хьылъэзехьэ, пхъэнкIакIо, гъэ­лакIо, пщэрыхьакIо, зэпхыны­гъэ­хэм яоператор зыфэпIощт­хэр. Сэнэхьатхэу хьалыгъугъа­жъэр, официанткэр, парикмахе­рыр спискэм хагъэкIы­жьы­гъэх.

КIэу къыхэхьагъэхэм ащыщых гъогум Iоф щызышIэщт рабочхэр, шхыныгъо полуфабрикатхэр зышIыщтхэр, слесарыр, гардеробщикыр.

ЫпэкIэ зэрэщытыгъэм фэдэу альтернативнэ шIыкIэм тетэу къулыкъур зыхьыщтхэр акушерын, балетым иартистын, кIэлэпIун ыкIи лъэныкъо зэ­фэшъ­хьафхэмкIэ врач сэнэхьат­хэм рылэжьэнхэ алъэкIыщт. Мыхэм къахэхъуагъ зоотехник, экономист, юрисконсульт зыфэ­пIощтхэр. Джащ фэдэу къулы­къур зыщахьын алъэкIыщт организациехэм ыкIи учреждениехэм яспискэ кIэу зэхагъэуцуагъ. Мыщ фэдэ чIыпIэхэр федеральнэ къэралыгъо къулыкъухэм е шъолъырхэм апэпчъ ащагъэнэфагъэу щыт. Ащ хэхьэх почтэм иотделениехэр, медикэ-санитарнэ частьхэр ыкIи сымэджэщхэр, театрэхэр, соци­альнэ фэIо-фашIэхэр зыгъэцэ­кIэрэ гупчэхэр.

ЛъэсрыкIом пшъэдэкIыжьэу ыхьыщтыр зыфэдэр

ГъогурыкIоным ишапхъэхэр зыукъогъэ лъэсрыкIом административнэ пшъэдэкIыжь ыхьын зилъэкIыщтыр:

— цIыфым ипсауныгъэ зэрар римыхыгъэмэ е транспортыр зекIонымкIэ пэрыохъу фэмы­хъугъэмэ, тазырыр сомэ 500-м ехъущтэп;

— транспортыр зекIонымкIэ пэ­рыохъу фэхъугъэмэ, тазырыр сомэ 1000;

— хъугъэ-шIагъэм хэфэгъэ цIыфым ипсауныгъэ зэрарышхо римыхыгъэ хъумэ, тазырыр сомэ 1000-м къыщегъэжьагъэу 1500-м нэсын ылъэкIыщт.

ЛъэсрыкIом уголовнэ пшъэ­дэкIыжь рагъэхьын ылъэкIыщт:

— цIыфым ип­сауныгъэ зэрарышхо рихы­гъэмэ — илъэсым щыублагъэу илъэсищым нэс охътэ гъэнэфа­гъэ­кIэ ифитыны­гъэхэр Iыхы­гъэн­хэр е илъэ­си­тIум къыкIоцI шIокI зимыIэ Iоф­шIэнхэр ыгъэ­цэкIэнхэр, мэ­зи­плIым нэс арест телъхьэ­гъэ­ныр е илъэси 2-м нэс хьапс къыхьыныр;

— хъугъэ-шIагъэм ыпкъ къы­кIыкIэ цIы­фым идунай ыхъожьыгъэ хъумэ — илъэсиплIым нэс охътэ гъэ­нэ­фагъэкIэ ифитыныгъэхэр Iыхы­гъэнхэр, е илъэ­сиплIым къыкIоцI шIокI зи­мыIэ IофшIэнхэр ыгъэ­цэкIэнхэр, е илъэси 4-м нэс хьапс къыхьыныр;

— нэбгыритIу е нахьыбэ хэкIодагъэ зыхъукIэ, шIокI зи­­мыIэ IофшIэнхэр илъэси 5-м къыкIоцI ыгъэцэкIэнхэр е илъэ­си 7-м нэс хьапс къыхьыныр.

Ныжъ-тыжъхэу сабыйхэм алъыплъэхэрэр

УФ-м IофшIэнымкIэ и Кодекс къызэрэдилъытэу, сабыеу къэхъугъэм ыныбжь илъэсищ охъуфэкIэ отпуск зыштэн ыкIи ащ лъыплъэн зылъэкIыщтэу фитыныгъэ зиIэхэр ныр, тыр, ны­жъыр, тыжъыр, нэмыкI Iахьыл­хэр.

Сабыим лъыплъэщтым отпуск ыштэным пае мыщ фэдэ документхэр къыгъэлъэгъонхэ фае: сабыир къызэрэхъугъэр зэрытхэгъэ тхылъыр, цIыфым иIофшIэн тхылъ, отпуск зэрэ­тIысырэм епхыгъэ заявлениер, ным (тым, нэбгыритIум) Iоф зыщашIэрэ чIыпIэм къырахырэ справкэхэр, япсауныгъэ изытеткIэ ныр е тыр сабыим лъыплъэнхэ зэрамылъэкIырэр зэрытхэгъэ справкэу чIыпIэ зыгъэIорышIэжьынымкIэ къулыкъухэм е медицинэ организациехэм къатырэр.

Сабыим лъыплъэрэр отпуск щэIэфэкIэ иIофшIэпIэ чIыпIэ чIинэрэп. Джащ фэдэу мы илъэсхэм IофшIэн стажыр лъэ­кIуатэ. Ау мыщ дэжьым къыхэгъэщыгъэн фае Кодексым къызэригъэнафэу, Iоф зышIэхэ­рэр илъэс къэс ахъщэ зыпылъ отпускым зэрэкIохэрэм фэдэу ар кIон зэрэфимытыр.

Къэзыгъэхьазырыгъэр

КIарэ Фатим.