НыбжьыкIагъэх, псэемыблэжьыгъэх

Уджыхъу Хъалид

(1917 — 1942)

Уджуху ХалидУджыхъу Хъалидэ гъобэ­къоягъ. Сабый дэдэу ибэу къани, иунэкъощмэ апIужьыгъ, кIэлэцIыкIу Унэми чIэсыгъ. Къоджэ еджапIэр къызеухым, полиграфистэу зигъэсагъэу ­Адыгэ тхылъ тедзапIэм Iоф щи­шIэ­щтыгъ. Литературэр лъэшэу икIэсагъ, тхэн амал зэриIэр пасэу къыхэщыгъагъ, иусэхэр, рассказхэр, очеркхэр хэку гъэзетым къыщыхиутыщтыгъэх. 1938-рэ илъэсым Хъалидэ ирассказхэр зыдэт тхылъ шъхьаф «Родинэр» ыIоу Мыекъуапэ адыгабзэкIэ къыщыдигъэкIы­гъагъ. Зэошхор къежьи, ащ кIуа­гъэ, лIыгъэ хэлъэу ­зэуагъэ, ау щэм цIыф зэхэдз иIэп — хэкIодагъ.

Цухъо Асфар

(1921 — 1942)

Чухо АсфарАсфар къуаджэу ­Афыпсыпэ щыщыгъ. Адыгэ кIэлэегъэджэ училищым щеджагъ, литкружокым хэтыгъ Андырхъое Хъусен, ХьэдэгъэлIэ Аскэр, Жэнэ Къырымызэ зычIэсыгъэхэ лъэ­хъаным. ГушIубзыу чанэу гъэ­псыгъагъэ. Усэныр къыдэхъу­щтыгъ, иусэхэр дэпкъ гъэзетым бэрэ къыщыхаутыщты­гъэх, нэужым хэку гъэзетым къыригъахьэщтыгъэх. Иусэ сатырхэм ихэгъэгу шIулъэгъу зэрэ­гъунэнчъэр кIэлакIэм ащыкIи­гъэтхъыщтыгъ. Еджэныр икIэ­сагъ, егугъущтыгъ. Зэошхом илъэ­хъан фашистхэм тихэку аубытыгъагъ ыкIи цIыф жъу­гъэхэм къиныбэ арагъэщэчыгъ. Цухъо Асфар а лъэхъаным ­фашистхэм аубыти, «душегубкэ» машинэм икамерэ рагъэ­лIыхьагъ.

Гошъэкъо Сэфэрбый

(1911 — 1943)

Кошоков СафСэфэрбый адыгэ унэгъо Iужъу къыщыхъугъ, Кощхьаблэ щы­щыгъ. КIэлэегъэджагъ, еджа­пIэм ипащэуи Iоф ышIагъ, пар­тийнагъ. Адыгэ тхылъ тедза­пIэми заом ыпэм ипэщагъ. Зэ­дзэкIыныр къыдэхъущтыгъ, литературэр икIэсагъ.

Зэошхом илъэхъан тидзэхэр къызэкIакIохэ зэхъум, зы сыхьатыпэ имыкъукIэ Кощ­хьа­блэ, ядэжь, къыдэхьажьы­гъагъ. Офи­цер шъуашэр къекIоу щы­гъыгъ. Игу­пшысэ ин ынэгу кIэплъагъоу, хэгъэ­гум паемэ, зэрэзэмыблэ­жьы­щтыр къапшIэу щытыгъ. ШIои­гъуагъ икъоджэгъухэм агу къыIэтымэ, пыеу къэсыгъэр бэрэ зэрэдэмысыщтыр агури­гъаIомэ.

— Нэмыцхэр къыттекIощт­хэп… Тиехэм ТекIоныгъэр къыдахыщт, — джащыгъум къа­ри­Iо­гъагъ.

Ащ ыуж бэ темышIэу Сэфэрбый фэхыгъэ, ­игу­щыIэ зэ­ремыпцIыжьыгъэр, лIы­гъэ зэ­рэхэлъыгъэр къыгъэ­нэфагъ.

Шъоджэ Исмахьил

(1912 — 1943)

Шедже ИсмаилИсмахьилэ къуаджэу Къунчыкъохьаблэ къыщыхъугъ. Ятэ пасэу ыухи, къиныпIэ-ушэты­пIа­бэ зэпичыгъ, лэжьэкIуагъ, усэ­кIуагъэ, пщынэуагъ, арти­с­тыгъ. Искусствэр лъэшэу икIэ­сагъ. Шъоджэ Исмахьилэ Адыгэ къэшъокIо ансамблэми хэтыгъ, колхоз щыIакIэми екIущтыгъ. Усэхэр зэхилъхьэщтыгъ, орэды­шъохэри къыхихыщтыгъэх. Ау зэошхом аджалыщэр къыщытефи, щыфэхыгъ. Иорэди, иусэ макъи зэпыугъ. ТекIоны­гъэшхор къытфэзгъэблэгъагъэ­хэм ар ащыщ.