Адыгэкъалэ щымэфэкIышхуагъ

ЖъоныгъокIэ мазэм имэфэкI мафэхэр игъэкIотыгъэу къалэм щыхагъэунэфыкIыгъэх. Гъатхэмрэ IофшIэнымрэ, ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 71-рэ зэ­рэхъугъэм зафагъэхьазырзэ, IофшIэн бэдэдэ къэлэдэсхэм зэшIуахыгъ.

IMG_8571

Ар нэрылъэгъу къыпфэхъу псэупIэм иурам шъхьаIэу Лениным ыцIэ зыхьырэм узэрэтехьэу. Щэнэбз быракъ цIыкIу­хэр зыпышIэгъэ гъучIычхэр урамым ичIыпIэ пчъагъэхэм ащызэпырыщыгъэх. Гъогубгъум Iут пкъэухэм плIэнэбзэу шIыгъэ быракъ шъо зэмылIэужыгъохэр агошIагъэх. ТыдэкIи урамхэр къабзэх, гъэкIэрэкIагъэх. Ахэм ащыплъэгъурэ транспарантхэм мэфэкIитIумкIи зэрафэгушIохэ­рэр, къазэрарагъэблагъэхэрэр атетхагъэх.

Гъатхэм имэфэкI

ЖъоныгъуакIэм иапэрэ мафэ, шэны зэрафэхъугъэу, къэлэдэсхэр лъэпкъ культурэм и Гупчэ ыпашъхьэ къыщызэрэугъоигъэх, мэфэкI Iофтхьэбзэ зэфэшъхьафэу мыщ щырекIо­кIы­гъэхэм ахэлэжьагъэх. ЗиIоф дэгъугъэхэр кIэлэцIыкIухэр ары. Мыщ аттракционыбэу къырагъэ­уцуагъэхэм ахэр ащытхъэжьы­гъэх. Сыхьатыр 12-м, нэужым пчыхьэм сыхьатыр 19-ми мэ­фэкI концертым цIыфхэр еп­лъын­хэу амал яIагъ. Фут­болыр зикIасэхэми ямурад къадэ­хъугъ.

фото 188

Автопробегыр

Ащ тыхэлэжьэнэу жъоныгъуа­кIэм и 6-м, пчэдыжьым, къэлэ администрацием иунэу тыкъызIу­хьагъэм щыжъот. ЛIыхьэтыкъо Аслъан зипэщэ ДОСААФ-м иавтомашинэ зэфэшъхьафхэм атырагъэпытыхьэгъэ транспаран­т­хэм атетхагъэх Теуцожь районыр шъхьафит зашIыжьыгъэр илъэс 73-рэ, ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 71-рэ зэрэхъугъэр.

IMG_8591

Автопробегым хэлэжьэнхэу къэзэрэугъоигъэр бэдэд. Нэгу­шIох, чэфых. Ахэр якIуалIэх, афэгушIох лъыгъэчъэ заом има­шIо пэтыгъэхэу, бгъэхэлъхьэ лъапIэхэр зыбгъэхэм ащышIэ­тыхэрэ Iэшъынэ Сэфэрбый, Чэтыжъ Исмахьилэ, Кочик-Оглы Борисэ. Къахэхьэх къалэм имэ­рэу Хьатэгъу Налбый, игуа­дзэхэу Кушъухэу Мариети, Славики, народнэ депутатхэм я Совет итхьаматэу ЛIыхэсэ Юри, къалэм иветеранхэм я Совет ипащэу Джэндар Моси.

Автопробегым хэлажьэхэрэр зэкIэ зэхэтхэу мемориальнэ комплексым екIуалIэх. Мы чIы­пIэм щыкIогъэ зэошхом щыфэхыгъэхэ нэбгырэ миным ехъу­мэ ацIэ-алъэкъуацIэхэр саугъэ­тым тетхагъэх. Ахэм зы та­къикърэ афэшъыгъуагъэх, къэ­гъа­гъэхэр кIэралъхьагъэх.

Ащ ыуж автопробегым хэлажьэхэрэр (афган заом щыIа­гъэхэри ахэтыгъэх) автомашинэ 25-мэ арысхэу апэ зыдэкIуа­гъэхэр Хьэлъэкъуай. Метришъэ заулэ зилъэгэгъэ бгым тет саугъэтыр ЛIыхэсэ Чэсэбый имылъкукIэ аригъэгъэуцугъ. Заор къызежьэм, Хьэлъэкъуае икIэлэ нэбгырэ 278-рэ фронтым Iухьагъ. Къэзыгъэзэжьы­гъагъэр нэбгыри 101-рэ. Адрэ­хэр апсэ емыблэжьэу заохэзэ фэ­хыгъэх. Ахэм ацIэ-алъэкъуацIэ­хэр а саугъэтым тетхагъэх.

ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 71-рэ зэрэхъугъэм фэгъэ­хьыгъэ митингэу ащ щыкIуагъэр зэрищагъ, пэублэ гущыIэ къы­щишIыгъ къуаджэм иадминист­раторэу Хьаткъо Хьазрэт. ШIэжь зэхахьэм къыщыгущыIагъэх Адыгэкъалэ имэрэу Хьатэгъу Налбыйрэ псэупIэм иветеранхэм я Совет итхьаматэу Хъодэ Сэфэррэ. Саугъэтым къэгъагъэхэр кIэралъхьагъэх, фэхыгъэхэр агу къагъэкIыжьыгъэх, афэшъыгъуагъэх.

Шыхьанчэрыехьаблэ къоджэ дэхэ цIыкIоу Псэкъупсэ Iушъо Iусыгъ. Краснодарскэ псыубы­тыпIэр ашIы зэхъум ари агъэ­кощыгъ. Хэгъэгу зэошхом ащ икIэлэ 51-рэу щыфэхыгъэхэм ацIэ-алъэкъуацIэхэр чылэ цIы­кIур зыдэщысыгъэ чIыпIэм ща­гъэуцугъэ саугъэтым тетха­гъэх. Ахэми афэшъыгъуагъэх, шIукIэ агу къагъэкIыжьыгъэх. Саугъэ­тым зэрекIуалIэхэу ящэнэрэ классым щеджэрэ Цопсынэ Эллэ (лъапсэмкIэ Шыхьанчэрыехьабл) заом фэгъэхьыгъэ усэм къафеджагъ.

IMG_8914

Джащ фэдэу автопробегым хэтхэр Очэпщые щыIагъэх, Со­ветскэ Союзым и ЛIыхъужъэу Нэхэе Даутэ исаугъэт кIэрыхьа­гъэх, къэгъагъэхэр кIэралъхьа­гъэх, ПчыхьалIыкъуайи, къутырэу Псэкъупси анэсыгъэх. Ятэжъ пIашъэхэу заом хэлэжьагъэхэу ТекIоныгъэм икъыдэхын зиIахьышIу хэзышIыхьа­гъэхэм ясурэтхэр аIыгъхэу кIэ­лэеджакIохэр къащыпэгъокIы­гъэх, зэIукIэгъу гъэшIэгъонхэр ащыряIагъэх.

ИкIэухым заомрэ IофшIэным­рэ яветеранхэр, афганцэхэр Iэнэ шыгъэхэм арагъэблэгъагъэх, агъэшIуагъэх, ахьэкIагъэх.

«МыкIодыжьыщт полкыр»

ЖъоныгъуакIэм и 9-м ипчэдыжь къалэм тызыдахьэм, чIы­пIэ заулэхэм тапэ къащыщифа­гъэх дзэкIолI щыгъынхэр зыщыгъхэ кIэледжакIохэу шар гъэпщыгъэхэр, къэгъагъэхэр, бы­ракъхэр, ятэжъхэу заом хэлэ­жьагъэхэм, щыфэхыгъэхэм ясурэтхэр зыIыгъхэр.

IMG_8565

Пчэдыжьым сыхьатыр 10-м «МыкIодыжьыщт полкым» хэтхэр къежьагъэх. ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 71-рэ зэрэхъугъэм фэгъэхьыгъэ мэфэкI колоннэм апэ ит ягъунэгъу дзэ частым идзэ оркестрэ. Оркестрэм ыуж итхэу дзэкIолI заулэ­хэм къэгъэгъэ блэрышхо ахьы. Ахэм къакIэ­лъэкIо «МыкIоды­жьыщт полкым» хэтхэри. Апэ итых заом иветеранхэу, лIыхъужъ бгъэхалъхьэхэр зыхэлъхэ Чэтыжъ Исмахьилэ, Кочик-Оглы Борисэ, Iэшъынэ Сэфэрбый, къалэм ипащэу Хьатэгъу Налбый, иIоф­шIэгъухэр. «МыкIоды­жьыщт пол­кым» иколоннэ хэтых къалэм игурыт еджэпIитфы­ми якIэлэ­еджакIохэр, IофшIэпIэ зэфэшъхьафхэм ялIыкIохэр. Нэбгырэ мин зыщыплIым къехъунэу куп-купэу ятэжъхэм, акъош-Iахьыл­хэу заом щыфэхыгъэхэм ясурэтхэр аIыгъхэу блэкIых, блэ­кIых… Хым фэдэу блэкIых — игъо тифэрэп зэкIэми тыкъя­джэнэу. Ау тэлъэгъу тигъэзет иныбджэгъущтыгъэу, заом лIы­хъужъныгъэ щызезыхьагъэу, къы­зегъэзэжьым, Джэджэхьэблэ гурыт еджапIэм илъэсыбэрэ изавучыгъэу Хьэшхъуанэкъо Хьамидэ исурэт. ЧыжьэкIэ тлъэгъу­гъэ Рейхстагыр 1945-рэ илъэсым Неустроевым зештэм, ащ игъусэгъэ адыгэ кIалэу, Шэбэнэхьаблэ щыщыгъэу, артиллерийскэ дивизионым ипэща­гъэу, лъэсыдзэм гъогур къыфы­зэIуихызэ пыим ипытапIэ чIэ­хьанхэ амал къязытыгъэгъэ Тхьагъэпсэу Чэлэмэт исурэти.

«МыкIодыжьыщт полкым» хэт­хэм квартал зытIу урам шъхьа­Iэм тетхэу къакIушъ, мемориаль­нэ комплексым екIурэ аллеем къытехьэх. Ащ ыбгъуитIукIэ дзэ­кIолI шъуашэхэр зыщыгъхэ кIэ­лэеджакIоу щызэпэIутхэм заом иветеранхэу Ергъукъу Ерстэм, СтIашъу Рэщыдэ, ЛIыхэсэ Индрысэ, Iэшъынэ Сэфэрбый, Чэтыжъ Исмахьилэ, нэмыкIхэм ясурэтхэр аIыгъых.

ЫпшъэкIэ зигугъу къыщытшIы­гъэ комплексэу нэбгырэ миным ехъумэ ацIэ-алъэкъуацIэхэр зытетхагъэм дэжь щырекIокIыгъэ мэфэкI зэхахьэр зэрищагъ Нап­цIэкъо Мариет.

— Тиветеран лIыхъужъхэр, зэкIэ митингым къекIолIагъэхэр, — къыщиIуагъ ащ апэ гущыIэр зыфагъэшъошэгъэ Хьатэгъу Налбый. — ТекIоныгъэр къызыдахыгъэр илъэс 71-рэ зэрэ­хъугъэр непэ хэтэгъэунэфыкIы. А заом ибэлахь нэмысыгъэу унагъо щыIэп. Мары «МыкIоды­жьыщт полкым» хэлэжьагъэхэм ятэжъхэу, яIахьылхэу заом щыфэхыгъэхэм ясурэтэу аIыгъым ибагъэ нэм фэплъырэп. Илъэс 20 — 30 ныIэп ахэм аныбжьыгъэр. ЕгъашIэми ахэр тщы­гъупшэщтхэп тишъхьафитныгъэ фэшI зыпсэ зыгъэтIылъыгъэхэр тыгу илъыщтых, ялъагъо тыры­кIощт, тикъэралыгъо ибайныгъэ хэдгъэхъощт, къэтыухъумэщт. СэлъаIо зауи бани тымылъэгъу­жьынэу, тикIэлэцIыкIухэм ащ фэдэ тхьамыкIагъо зэхамышIэ­нэу, тиветеранэу непэ къытхэт­хэр бэрэ ташъхьагъ итынхэу.

Джащ фэдэу зэIукIэм къыщы­гущыIагъэх къалэм инароднэ депутатхэм я Совет итхьаматэу ЛIыхэсэ Юрэ, ветеранхэм я Совет ипащэу Джэндар Мосэ, заом иветеранэу Iэшъынэ Сэфэрбый, Хьэлъэкъое гурыт еджа­пIэм ия 11-рэ класс икIэлэеджа­кIоу Шумэн Русиет.

ИкIэухым огум шар гъэпщы­-гъэ­хэр ратIупщыхьагъэх, фэхы­-гъэ­хэм зы такъикърэ афэшъы­гъуагъэх, къэгъагъэхэр саугъэ­тым кIэралъхьагъэх.

Ащ ыуж лъэпкъ культурэм и Гупчэ дэжь къыщызэIуахыгъэ Iанэхэм арагъэблэгъагъэх заом­рэ IофшIэнымрэ яветеранхэр.

Мэфэ реным къэлэ гупчэм аттракционхэм Iоф щашIагъ. Пчыхьэм культурэм и Унэ рес­публикэ ансамблэу «Налмэсым», Краснодар къикIыгъэ артистхэм концерт къатыгъ. Культурэм и Унэ ыпашъхьэ ЛIыбзыу Аслъани, нэмыкIхэри зыхэлэжьэгъэ концерт щыIагъ. Адыгэ джэгуи зэхащагъ. Пчыхьэ кIа­хэм мэшIоустхъор атIупщыгъ. Такъикъи 10-м къыкIоцI Адыгэ­къалэ иогу ащ зэпигъэнэфыжьыгъ.

Нэхэе Рэмэзан.

Сурэтхэр мэфэкI Iофтхьаб­зэ­хэм къащатырахыгъэх.