Музыкэм, лъэпкъ орэдым ялъэшыгъ

ЩыIэныгъэм игъэпсакIохэр, ащ зикIочIэпс хэлъхэр къыткIэхъухьэрэ ныбжьыкIэхэм ягъэшIэ-гъэным мэхьанэ иI. ЩысэшIур сыдигъокIи цIы-фым зыкъигъотыным фэIорышIэ. Ар къыдалъы-тэзэ, Адыгэ Республикэм и Лъэпкъ тхылъеджапIэ иIофышIэхэм щыIэныгъэ лъэныкъо зэфэшъхьаф-хэмкIэ гъэхъагъэхэр зиIэ цIыф зэфэшъхьафхэр къырагъэблагъэх, лIэужыкIэхэмрэ гъашIэр изышIыкIыгъэхэмрэ гущыIэгъу зэфашIых.

DSC_8587

Мэлылъфэгъум и 28-м, 2016-рэ илъэсым тхылъеджапIэм цIыфыр чIизыгъ — искусствэр сэнэхьат лъагъо зыфэхъущт ныбжьыкIэхэу АКъУ-м искус­ствэхэмкIэ и Институт, искус­ствэхэмкIэ Адыгэ республикэ колледжэу У. Тхьабысымым ыцIэ зыхьырэм ястудент­хэр, якIэлэегъаджэхэр, тхылъ­еджапIэхэм яIофышIэхэр, тхылъеджэхэр ащ щыIагъэх. Ахэм яхьэкIагъ Урысыем изаслуженнэ, Адыгэ Республикэм илъэпкъ артисткэу, Адыгеим и Къэралыгъо академическэ ансамблэу «Ислъамыем» иорэдыIо шъхьаIэу ХъокIо Сусанэ.

ХъокIо Сусанэ Теуцожь районым ит псэупIэу Псэкъу­псэ мэлылъфэгъум и 1-м, 1971-рэ илъэсым къыщыхъугъ. Классиир къызеухым, 1986-рэ илъэ­сым Сусанэ Мыекъопэ муз­училищым иорэдыIо къутамэу Даутэ Сарыет Щэбанэ ып­хъум икласс чIэхьагъ. ЧIэхьагъу ушэ­тынхэр ытызэ, училищым (джы искусствэхэмкIэ колледжым) икIэлэегъаджэхэу Пэнэшъу Ра­исэрэ Даутэ Сарыетрэ пшъэшъэ ныбжьыкIэм мэкъэ къэбзэ лъэ­кIыхьагъэ зэриIэм гу лъатагъ. Сусанэ музыкэ еджапIэм ще­джа­гъэу, теориер ышIэу, музы­кэ Iэмэ-псымэ горэм къыри­гъаIоу щытыгъэп. Ау ащ пае къэмынэу Тхьэм мэкъэ дэхэ дэдэу къыритыгъэм икъоу Iоф дэшIэгъэныр, кIэлэегъаджэхэм игъоу алъэгъугъ.

1990-рэ илъэсым училищыр къыухыгъ, къэралыгъо ушэтынхэр аты зэхъум комиссием хэсыгъэ Адыгэ къэралыгъо фи­лармонием ипащэ гу къылъитагъ ыкIи джащыгъум зэхащэ­щтыгъэ ансамблэу «Ислъамыем» Iоф щишIэнэу ригъэблэгъагъ. Джащ къыщегъэ­жьагъэу непэ къы­нэсыжьэу Сусанэ зы Iоф­шIэпIэ чIы­пIэ Iу­тэу Iоф ешIэ, иIофшIэн тхылъи зы тхыгъэ закъу дэтыр — ансамблэу «Ислъамыем» иартист-орэдыIу.

Мы мазэм «Ислъамыем» имэфэкI дахэ, зызэхащагъэр илъэс 25-рэ зэрэхъугъэр игъэ­кIотыгъэу тиреспублики, къош республикэхэми ащагъэмэ­фэкIыгъ. Ансамблэм лъэпкъ орэдыжъхэм, лъэпкъ музыкэм икIэугъоенкIэ Iофышхоу ышIэрэр иконцертхэм ахэолъагъо, ащ ипащэу Нэхэе Аслъан ыкIи кол­­лектив хъупхъэм хэт артист пэпчъ шъхьащэ зыфыуа­гъэшIы.

Орэдыр, музыкэр уусыгъэми, ар мэкъэ икъу дахэкIэ къэзыIон артист щымыIэмэ, орэдым тамэ ыгъотыщтэп. «Ис­лъамыем» ипрограммэ зыгъэ­лъэшырэ, ымэкъэ жъынчыкIэ цIыфхэр зыгъэрэзэрэ ыкIи зы­лъызыщэрэ орэдыIу ХъокIо Сусанэ. ОрэдыIонымкIэ Тхьэм къыритыгъэ мэкъэ дэхэ дэдэу иIэр зэрилъэкIэу иадыгэ лъэпкъ, иреспубликэ афегъэлажьэ.

Адыгэ орэдыжъхэм лъэпкъым ышъхьэ къырыкIуагъэр зэкIэ ахэткIухьагъ, ахэм ямэкъамэхэр гучIэ мэкъэ лъэшых. Ахэр къыIорэ къодыер армырэу, ежь ХъокIо Сусанэ къыдэхъугъэ шъыпкъэх, щыщ хъугъэх. Ныб­жьыкIэу ансамблэм хэ­хьагъ, зыкъыщигъотыгъ. Зэхэгу­щыIэ­гъум ащ фэгъэхьыгъэу Сусанэ къыщиIуагъ: «НэмыкI сэ­нэхьаткIи, нэмыкI IофшIапIэкIи, нэмыкI мылъкукIи «Ислъамыер» сфэхъожьыщтэп. Сэ къыстегъэ­псыхьэгъэ музыкэр, орэдхэр сфитхыгъэх тихудожественнэ Iэшъхьэтетэу Нэхэе Аслъан джащ пае, орэдым зыкъыщыз­гъотынымкIэ къысфишIагъэм пае «тхьауегъэпсэу» есэIо».

DSC_8582

Творческэ зэIукIэгъоу сыхьатым ехъурэ кIуагъэр зы такъикъэу чъагъэ. ЗэлъашIэрэ артисткэу ХъокIо Сусанэ игъэ­псыкIэ-шIыкIэкIи, игущыIакIэкIи, игупшысэ хабзэкIи, ымэкъэ дэхэ дэдэкIи узыфещэ, уеумэхъы. ШIыкIашIу, Iуш, орэдым псэ къыпегъакIэ. ЦIыф гъэшIэгъоным Iофтхьабзэм хэлажьэхэрэм уп­чIэ зэфэшъхьафыбэ ратыгъ,  джэуап кIэкI гурыIогъошIухэри агъотыгъэх.

Къэралыгъо ансамблэу «Ислъамыем» къош республикэхэм, Урысыем икъэлэ, чIыпIэ зэфэшъхьафхэм ямызакъоу, IэкIыб къэралыгъуабэмэ ясце­нэ­хэм иконцертхэр къызэращитыгъэр, Тыркуем бэдэдэрэ зэрэкIуагъэ­хэр, ау Грецием, Польшэм, Германием, Сирием, Иорданием зэ­ращыIагъэхэм лъэпкъ орэдымкIэ гупшысэ инхэр къызэрагъэущы­гъэм, грек лъэпкъыр уехъопсэнэу зимузыкэ зикIэсэ дэдэу, тыдэкIи чэщи мафи ар зэрэщыIурэм уехъопсэнэу зэрэщытым кIигъэтхъыгъ. ЗэIу­кIэгъум хэлажьэхэрэм яшIоигъо­ныгъэкIэ, Сусанэ «Гощэгъэ­гъым игъыбзэ», нэмыкI орэдхэри къыIуагъэх.

Лъэпкъ тхылъеджапIэм ипащэу Къыкъ Бэлэ зэлъашIэрэ композиторэу Нэхэе Аслъан адыгэ лъэпкъ искусствэм игъо­гушхо «ИслъамыемкIэ» зэрэпхырищыгъэр, ансамблэр щы­зыгъаIэу языгъашIэрэр ХъокIо Сусанэ, ащ хэт артист IэпэIа­сэхэр арэу зэрэщытыр игущыIэ щыкIигъэтхъыгъ, зипэщэ коллективым ыцIэкIэ Сусанэ нэпэеплъ шIухьафтын ритыгъ.

Мамырыкъо Нуриет.

Сурэтыр Iэшъынэ Аслъан тырихыгъ.