Дэрбэ Мухьдин Мыхьамчэрые ыкъор

Сятэжъэу Дэрбэ Мухьдин Мыхьамчэрые ыкъор 1918-рэ илъэсым мэлы­лъфэ­гъум и 4-м Ленинэхьаблэ щыпсэурэ мэкъумэщышIэ унагъом къихъу­хьагъ. 1937-рэ илъэсым Адыгэ кIэлэ­егъэджэ училищэу Краснодар дэтыгъэр къыухыгъ, етIанэ Краснодар краим ит къутырэу Городскоим хьисапымкIэ щыригъэджагъэх.

Дербе М.М.1939-рэ илъэсым Дзэ Плъыжьым къу­лыкъур щихьынэу дащыгъ. 1940-рэ илъэсым къыщыублагъэу Лепельскэ (нэужым ЧереповецкэкIэ еджагъэх) дзэ-пехотнэ училищым икурсантыгъ. Лей­тенантыцIэр иIэу 1941-рэ илъэсым ар къыухыгъ.

ИгукъэкIыжьхэм ащыщ пычыгъу: «За­ор макIо. Минометнэ взводым икомандирэу сагъэнэфагъ ыкIи Темыр-къохьэпIэ фронтым, Ржевскэ лъэны­къомкIэ, сагъэкIуагъ. Зэо пхъашэхэр макIох, пыир, Москва ыштэ шIоигъошъ, ышъэ икIыгъ. ЧъыIэшху. Iашэ хэмытэу тызэжэхэбанэуи къыхэкIы. Взводым икомандирэу М. М. Дэрбэм «В атаку!» зиIокIэ, аIэу къыдащэягъэхэр дэтIыкIыгъэхэм (окопхэм) къадэщыщтыгъэх. ЗэолIхэм, зым — IэхъомбиплI, адрэм — Iэхъомбитф, Iэхъомбий къэзгъэлъагъощтыгъэхэри къахэкIыщтыгъэх. АщкIэ къаIомэ ашIоигъуагъэр сабыибэ зэрыс  унэгъо Iужъухэр къызэряжэхэрэр ары».

Ржев дэжь щыкIогъэ заохэм ащыщ горэм Дэрбэм ышъхьэрэ ылъакъорэ къыщауIэгъагъэх. Чъы­Iэу градус 40 фэдиз щыIагъ, сыхьат заулэрэ зыкъымышIэжьэу осым хэ­лъыгъ. Зичэзыу илъыгъор зытекIым, медсестрахэм гу лъатагъ къаукIы­гъэкIэ алъытагъэхэм жьы къэзыщэрэ кIалэу ахэлъым. Итхьабылхэм чъыIэр лъэшэу ягоуагъэти бэрэ сымэджэщхэм ачIэ­лъын фаеу хъу­гъа­гъэ. КъызеIэзэхэ нэужым  етIа­ни заом Iухьажьы­гъагъ.

1942-рэ илъэсым, частэу зыхэ­фэгъагъэр зызэхагъэкIыжьым, ыкIи уIагъэу телъхэм нахь къы­фыра­гъашIэ зэхъум, Сыбыр дзэ коим иIоф фагъази, къеIэзагъэх, етIанэ «Выстрел» зыфиIорэ курсхэм аще­джэнэу агъэкIогъагъ. Курсхэр къызеухым ыуж Красноярскэ щыIэ минометнэ полкым агъакIо, минометнэ батальоным иадьютант шъхьаIэу агъэнафэ. 1943-рэ илъэ­сым шэкIо­гъум къыщегъэжьагъэу 1945-рэ илъэсым жъоныгъуакIэм нэс еджэпIэ-минометнэ батальоным ипэщагъ.

Заор заухым а полкыр зэбгырагъэ­кIы­жьыгъагъ. Капитанэу М. М. Дэрбэр лъэсыдзэ частым ипащэу, етIанэ къалэу Иркутскэ дэт Дзэ авиационнэ-техническэ училищым курсант ротэм икомандирэу агъэнафэ. Подпол­ковникыцIэр иIэу батальоным икомандирэу мэхъу. 1965-рэ илъэсым узэу  иIэм къыхэкIэу къулыкъум къыхэ­кIы­жьыгъ.

Ау мамыр щыIакIэми Мухьдинэ ыIэ зэтедзагъэу щысыгъэп. Къалэу Оренбург дэт экономическэ техникумыр дэгъу дэдэкIэ къыухыгъ, лъэныкъо зэфэшъхьафхэм пэщэ IэнатIэхэр ащызэрихьа­гъэх. 1993-рэ илъэсым Оренбург щыпсэущтыгъэ М. М. Дэрбэр дунаим ехыжьыгъ, ифэшъошэ Iофтхьабзэхэр дызэ­рахьэхэзэ а къалэм щагъэтIылъыжьыгъ.

Лъэцэрыкъо Рустам.

Сурэтым итхэр: М. М. Дэрбэмрэ иунагъорэ.