ЕгъэшIэрэ щытхъур адэжь

«МыкIодыжьыщт полк» аIуи зэджэгъэхэ Урысые Iофтхьаб­зэу гъэрекIо зэхащагъэм тиреспублики чанэу хэлэжьагъ. Адыге­им ит къалэхэм ямызакъоу, районхэми, къоджэ псэупIэхэми а Iофтхьабзэр ащырагъэкIокIыгъ. Заом хэлэжьэгъэ дзэкIолIэу щымыIэжьхэм ясурэтхэр е ахэм афэгъэхьыгъэу зытетхэгъэ транс­порантхэр яIахьылхэм аIыгъхэу гупчэ урамхэм джыри шIэхэу къарыкIощтых.

Рисунок11Блащэпсынэ щыщэу Мые­къуапэ щыпсэурэ Болэкъо Аслъан Сэлмэн ыкъом иунагъуи мы Iофтхьабзэм хэлажьэ. Ас­лъан ятэжъ ышхэу Болэкъо Пакъэрэ Хьарунэрэ Хэгъэгу зэошхом хэлэжьагъэх. Ахэм ясурэт, ацIэ-алъэкъуацIэ, званиеу яIагъэр, къызщыхъугъэхэр зытетхагъэр Аслъан ари­гъэшIи, ипхъорэлъфхэу Мадинэрэ Темботрэ ахэр аIыгъхэу Блащэпсынэ щыкIогъэ Iофтхьаб­зэм гъэрекIо хигъэлэжьагъэх.

Аслъан къызэрэтфиIота­гъэм­кIэ, Болэкъо Пакъэ Тамэ ыкъор 1900-рэ илъэсым Блащэпсынэ къыщыхъугъ. Пакъэ икIалэу Сахьидэ заом защэм, ар къы­гъотыжьынэу ыIуи ежьыри заом Iухьи, къыгъэзэжьы­гъэп. 1944-рэ илъэсым Па­къэ зыдэ­щыIэр амышIэу кIодыгъэ. Аслъан ежь ышъхьэкIэ дзэ комиссариатым зыфигъази, ащ икъэбар зыщигъэгъозагъ ыкIи икъэ къыгъоты­жьыгъ. 1945-рэ илъэсым Орловскэ хэкум и Дурневэ район ар ща­гъэтIылъы­жьы­гъэу ары къэбарэу щыIэр. ИкIалэу Сахьидэ уIагъэу къыгъэзэжьыгъагъ. Ау шъобжэу тещагъэхэм къа­хэкIэу ар бэрэ псэ­ужьы­гъэп.

Болэкъо Хьарунэ Тамэ ыкъор 1903-рэ илъэсым къэхъугъ. Заор къызежьэ­гъэ апэрэ мафэм къыщыублагъэу зэуапIэм Iу­хьи, лIыгъэ хэлъэу пыим пэуцужьыгъ. 1942-рэ илъэ­сым уз хьылъэу тифыр къеузэу къагъэ­кIожьыгъагъ. Ащ къызэриIожьы­гъагъэмкIэ, окоп цIынэм чъыIэр къыщыхэхьагъэу ары. ЗэуапIэм къы­IукIыжьи унэм къызэкIо­жьым, уз щынагъор пахыщтэу ыIуи гупсэхэр къызкIэригъэхьа­гъэхэп. Ащ къыщегъэжьагъэу Хьарунэ пIэ­хэлъ хъугъагъэ. Нэмыцхэр чы­лэм къызыдахьэхэм, Хьарунэ арамыгъэлъэгъоу агъэ­былъы­нэу аIуи иIахьылхэм унэм ра­хынэу зыфежьэхэм, афида­гъэп. Иныбджэгъухэр, иIахьыл гупсэ­хэр заом хэкIуадэхи, ежьыр псаоу къызэрэнагъэмкIэ зиу­мысыжьыщтыгъэ. Нэужым, 1942-рэ илъэсым, ащ идунай ыхъо­жьыгъ ыкIи блащэпсынэ къэхалъэм щагъэтIылъыжьыгъ.

Рисунок22— Iофтхьабзэр зигъо ыкIи шIуагъэ къэзытыщтэу щыт. Сыда пIомэ тикъэралыгъо зы унагъуи щыпсэурэп Хэгъэгу зэошхом илъэуж къыримына­гъэу. Непэ тэ щыIэкIэшIу тиIэу тыпсэуным фэбэнэгъэ тятэжъ-тянэжъхэм, тиIахьыл гупсэхэм, тидзэкIолI ныбжьыкIэхэм шъхьэ­кIафэ афэтшIыныр къалэжьыгъ. Ахэм егъэшIэрэ щытхъур адэжь! НыбжьыкIэхэмкIэ ахэм яблэнагъэ ренэу щысэтехыпIэу щытыщт, лIэужыбэм ащымы­гъупшэхэу ахэр агу илъыщтых. Мыщ фэдэ IофтхьабзэхэмкIэ ахэр тыгу къэтэгъэкIыжьых. КъыткIэхъухьэрэ лIэужхэм тэ непэ ядгъэлъэгъурэр ары та­пэкIэ зэрэпсэущтхэр. Тхьэм ыIомэ, мыгъэ щыIэщт Iофтхьаб­зэми тыхэлэжьэщт, — къыIуагъ Болэкъо Аслъан.

 КIарэ Фатим.