Адыгеим и ЛIышъхьэ ФедерациемкIэ Советым ителеканалэу «Вместе-РФ» зыфиIорэм дыриIэгъэ зэдэгущыIэгъур

Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу ТхьакIущынэ Аслъан ФедерациемкIэ Советым ителеканалэу «Вместе-РФ» зыфиIоу Адыгэ Республикэм и Мафэхэр Урысые Федерацием и Федеральнэ ЗэIукIэ ФедерациемкIэ и Совет зэрэщыкIохэрэр къэзыгъэлъагъорэм тыгъуасэ зигъо зэдэгущыIэгъу дыриIагъ.

Тележурналистэу ыкIи мы каналым ипрограммэ зезыщэрэ Татьяна Стародубовам пстэуми апэу иупчIэхэр зэпхыгъагъэхэр бюджетыр ихъухьэ­гъэным, республикэм финансхэмкIэ идокумент шъхьаIэ гъэцэкIагъэ зэрэхъурэм, джащ фэдэу мылъкум ылъэныкъо­кIэ зыпкъитыныгъэ Адыгеим илъыным икъэкIуапIэхэм япхыгъэ Iофыгъохэр ары.

ТхьакIущынэ Аслъан джэуапыр пчъа­гъэхэр хэтхэу къытыгъ: 2007-рэ илъэ­сым дотациехэр процент 61,1-рэ хъущтыгъэх, 2015-рэ илъэсым — процент 38,2-рэ. Дотациер къеIыхыным къэкIуапIэ фэхъу­гъэр республикэм ибюджет ежь хахъоу иIэхэр нахьыбэ зэрэхъугъэхэр ары. ГущыIэм пае, 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу 2015-рэ илъэсым нэс Адыгеим ежь ихахъохэр фэди 4,3-кIэ нахьыбэ хъугъэх. Илъэсэу икIыгъэм икIэуххэм къызэрагъэлъэгъуагъэмкIэ, бюджетыр зыфытегъэпсыхьэгъэ лъэныкъохэм нэфагъэу ахэлъымкIэ республикэм хэгъэгум я 6-рэ чIыпIэр, Къыблэ федеральнэ коим ишъолъырхэм азыфагу я 2-рэ чIыпIэр ыубытыгъ.

КIэухышIухэм такъыфэкIоным пае анахьэу зишIуагъэ къэкIуагъэхэр финансхэм алъэныкъокIэ дисциплинэ пхъа­шэ зэрэщыIэр, документ шъхьаIэр ра­хъухьэ зыхъукIэ Iофым хэшIыкI икъу зэрэфыряIэр, джащ фэдэу бюджет къэкIуапIэхэр шIогъэ ин къатэу зэра­гъэфедэхэрэр ары, — къыIуагъ Тхьа­кIущынэ Аслъан ыкIи къыкIигъэтхъыгъ 2016-рэ илъэсымкIэ бюджетым имылъку къэкIуапIэхэр зэкIэ социальнэ хъарджхэр тэрэзэу зэшIохыгъэнхэм зэрэфытегъэпсыхьагъэр ыкIи республикэм щыпсэурэ цIыфхэм апашъхьэкIэ социальнэ пшъэрылъэу зыфашIыжьыгъэхэр гъэцэкIэгъэнхэ зэрэфаер.

ЗэдэгущыIэгъум илъэхъан Адыгеим и ЛIышъхьэ игъэкIотыгъэу къатегущыIагъ социальнэ лъэныкъомкIэ Iофэу ашIагъэм фэхъугъэ кIэуххэмрэ зыфагъэуцужьы­гъэ пшъэрылъхэмрэ. ТхьакIущынэ Аслъан къызэрэхигъэщыгъэмкIэ, илъэсэу икIы­гъэм хъарджхэм алъэныкъокIэ пшъэрылъэу аштагъэхэр зэкIэ агъэцэкIагъэх, ащ къыхеубытэх Урысые Федерацием и Президент ижъоныгъокIэ унашъо­хэу IофышIэ куп гъэнэфагъэхэм лэжьап­кIэу аратырэм игъунапкъэ зынэгъэсыгъэн фаер.

Шъугу къэдгъэкIыжьын: МФЦ-м ифэIо-фашIэхэм 2016-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу цIыфэу къызэлъаубытыгъэр процент 95,9-рэ (зэрагъэнэфэ­гъагъэр процент 90-у ары). КIэлэ­цIыкIухэу илъэси 3-м къыщегъэжьагъэу 7-м нэс зыныбжьхэр кIэлэцIыкIу Iы­гъыпIэхэм аратынхэм пае чэзыу щыIэ­жьэп. Программэу «Доступная среда» зыфиIорэм игъэцэкIэн пае сомэ миллион 54-рэ фэдиз къыхагъэкIыгъ.

Къэралыгъо капитальнэ вложениехэм яшIуагъэкIэ 2007-рэ илъэсым къыщегъэжьагъэу псэолъэ 344-рэ атIупщы­гъах, ахэм ащыщэу процент 90-р соци­альнэ лъэныкъор ары зэпхыгъэр.

НепэкIэ Урысыем ишъолъырхэм азыфагу газыр цIыфхэм аIэкIэгъэхьэ­гъэным ылъэныкъокIэ Адыгеим апэрэ чIыпIэхэм ащыщ еубыты. 2016-рэ илъэсым щылэ мазэм и 1-м ехъулIэу чIыопс газыр процент 85-рэ фэдиз хъоу аIэкIагъэхьагъ. Къоджэ псэупIэхэм 2007-рэ илъэсым къыщыублагъэу 2015-рэ илъэсыр къыхиубытэу газрыкIопIэ километрэ 330-рэ фэдиз, псырыкIопIэ километрэ 291-рэ ащагъэпсыгъ, гурыт еджапIэ ыкIи фельдшер-мамыку пункт 28-рэ ашIыгъ.

— Мы илъэсым газрыкIопIэ километрэ 22,5-рэ, псырыкIопIэ километрэ 29,8-рэ дгъэпсын, цIыфхэр зычIэсы­щтхэ унэу квадрат метрэ мин 1,2-рэ ттIупщын мурад тиI. Ащ нэмыкIэу къоджэ еджапIэмрэ врачым пае офисымрэ яшIын макIо, — къыхигъэщыгъ ТхьакIущынэ Аслъан.

Адыгеир мэкъумэщ шъолъырэу зэрэщытым къыхэкIэу зэдэгущыIэгъум изыIахьышхо зыфэгъэхьыгъагъэр мэ­къумэщ отраслэм ихэхъоныгъэ епхыгъэ Iофыгъохэр ары.

Журналистхэр къызыкIэупчIагъэхэм ащыщых илъэсэу икIыгъэм зернэ ыкIи зернобобовэ культурэ бэгъуагъэу къахьыжьыгъэм елъытыгъэмэ мы илъэсым къахьыжьынэу рахъухьагъэр, инвестициехэр АПК-м щыгъэфедэгъэн­-хэмкIэ гугъапIэу щыIэхэр ыкIи нэмыкI­хэр. Республикэм иаграриехэм къэралыгъо IэпыIэгъу ятыгъэным иIофыгъуи нэсыгъэх.

ТхьакIущынэ Аслъан къызэриIуа-гъэм­кIэ, мы аужырэ илъэсищым мэкъу­мэщышIэ (фермер) хъызмэтшIапIэ зэхащэным ыкIи зырагъэушъомбгъуным пае IофшIэныр езыгъэжьэгъэкIэ фермер 65-мэ, джащ фэдэу унэгъо былымэхъо фермэхэм язэхэщэн пае хъыз­мэтшIэпIэ 19-мэ грантхэр араты­гъэх. ЧIыфэу аграриехэм къараты­гъэр агъэ­федэ зыхъукIэ Iофыгъоу къэуцухэрэр нахь псынкIэу зэшIохыгъэ хъунхэм пае чIыфэхэмрэ займэхэмрэкIэ процентхэм языIахь афалъэгъужьызэ ашIыщт.

ИкIэухым Адыгеим и ЛIышъхьэ мы илъэсым республикэм ыпашъхьэ ит пшъэрылъ шъхьаIэхэм, джащ фэдэу тапэкIи IофшIэныр зэхэщагъэ зэрэхъу­щтым афэгъэхьыгъэу къыIотагъ.

— Анахь пшъэрылъ шъхьаIэу тиIэр — республикэм щыпсэурэ цIыфхэм щыIэкIэ рэхьат яIэным, Iоф ашIэным, загъэпсэфыным пае ящыкIэгъэ амалхэр ядгъэгъотынхэр, игъом лэжьапкIэр, пенсиехэр, социальнэ тынхэр, джащ фэдэу нэмыкI фэIо-фашIэхэр аIэкIэгъэ­хьэгъэнхэр ары. Мамырныгъэрэ общественнэ-политикэ зыпкъитыныгъэ­рэ щыIэхэу, цIыф лъэпкъ зэфэшъхьафхэм къахэкIыгъэхэм ыкIи дин зэмылIэ­ужыгъохэр зылэжьыхэрэм азыфагу зэгурыIоныгъэ-зэзэгъыныгъэ илъыныр ары. Ар тэркIэ гъэхъэгъэшхоу щыт ыкIи ар къэтыухъумэн, дгъэпытэн фае, — къыкIигъэтхъыгъ ТхьакIущынэ Аслъан.

Адыгеим и ЛIышъхьэ зэдэгущыIэ­гъоу адыриIагъэр зэрэпсаоу тигъэзет къыхиутыщт.