Унэ уиIэныр насыпыгъ

Зэшъхьэгъусэ ныбжьыкIэхэу щыIэныгъэ ­гъогу зэдыте­хьэхэрэм зэ­гу­рыIоныгъэр, шIулъэгъуныгъэр ялъэгъохэщхэу унагъо ашIэнэу рагъажьэ. ЯпсэукIэ амалхэмкIэ анахь шъхьаIэу мыщ дэжьым къэуцурэр унэу зыщыпсэущтхэр ары. Зыхэр янэ-ятэхэм ахэсынхэу мэхъу, шъхьафэу псэунхэу къызтефэхэрэм унэ зэрагъэгъотынымкIэ хэкIыпIэ зэфэшъхьафхэр къызфагъэфедэ.

IMG_0013Мы аужырэ илъэс зэкIэ­лъыкIохэм къэралыгъом ынаIэ унэгъо ныбжьыкIэхэм нахь атыригъэты хъугъэ. Урысые Фе­дерацием программэ зэфэ­шъхьафэу щыпхыращырэр бэ. Зигугъу къэсшIымэ сшIоигъор 2014 — 2017-рэ илъэсхэм ыкIи 2020-рэ илъэсым нэс ателъы­тэгъэ гухэлъ гъэнэфагъэ зиIэ федеральнэ программэу «Къуа­джэм зыпкъ итэу хэхъоныгъэ­хэр ышIынхэр» зыфиIорэр ары. Адыгеим мэкъу-мэщымкIэ, псэолъэшIынымкIэ, транспор­тым­кIэ, псэупIэ-коммунальнэ ыкIи гъогу хъызмэтхэмкIэ иминистерствэхэм программэр пхы­ращы. Мыщ къыдыхэлъытагъэу республикэм Iоф щызы­шIэрэ специалист ыкIи унэгъо ныбжьыкIэу илъэс 35-рэ мы­хъугъэхэу чэзыу гъэнэфагъэм хэтыгъэхэм псэупIэ сертификатхэр джырэблагъэ араты­гъэх.

Теуцожь район администрацием псэупIэ IофыгъохэмкIэ иот­дел ипащэу Нэхэе Адам Масхъудэ ыкъом бэмышIэу гу­щыIэгъу тыфэхъугъ. Илъэс 11 хъугъэ ащ мы лъэныкъом фэ­гъэзагъэу Iоф зишIэрэр. Хэ­шIыкI куу Iофым фыриI. Программэхэр районым гъэцэкIагъэ зэрэщыхъухэрэр, ныбжьы­кIэхэр чэзыум хэуцонхэмкIэ агъэхьазырын фэе тхылъхэр, ащкIэ IэпыIэгъу зэрафэхъухэрэр ащ къедгъэIотагъэх.

— БлэкIыгъэ илъэсхэм нэ­бгырабэмэ сертификатхэр къаратыгъэх, — къеIуатэ Нэхэе Адамэ. — Мыгъэ ти­районкIэ зы унэгъо закъу хэфэнэу хъу­гъэр. Сыда пIомэ программэм зэхъокIыныгъэхэр фашIыхи, чэ­зыум ухэуцоным къиныгъуабэ къыпыкIыгъ. Ары зэрэреспубликэу унэгъо 14 нахь зы­кIыхэмыфагъэр. Джыри икIэ­рыкIэу программэр агъэ­тэ­рэ­зыжьыгъ, къэкIощт илъэсым зиунэ амалхэр нахьышIу зы­шIыщтхэм япчъагъэ хэхъонэу тыщэгугъы.

ЫпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ программэу мэкъу-мэ­щым­кIэ министерствэм ыгъэца­кIэ­рэм ичэзыу ухэуцоным шэпхъэ гъэнэфагъэхэр пылъых. АпэрэмкIэ, зэшъхьэгъуситIум яз е специалистэу къуаджэм Iоф щызышIэнэу къэкIуагъэм ыныбжь илъэс 35-рэ мыхъугъэу, псэупIэ зэримыIэр къэзыушыхьатырэ тхылъыр къы­гъэлъэгъоныр. Нэужым ащ илъэ­ситфэ мы чIыпIэм Iоф щишIэнэу ыкIи а районым унэр къыщищэфынэу щыт. ЯтIонэрэмкIэ, хабзэм процент 30-р къареты, процент 70-р ежьхэм ха­гъэхъожьын фае, а ахъщэр зэряIэр къаушыхьатынэу щыт. ПсэолъэшIынымкIэ министерст­вэм ишапхъэхэр тIэкIу нэмы­кIых. Процент 40-р къареты, процент 60-р хагъэхъожьы. Къагъэлъэгъон ахъщэ ямыIэмэ, банкым ахъщэ чIыфэ къа­зэрэритышъущтымкIэ зэзэгъыныгъэ дашIышъ, ар къэзыушыхьатырэ тхылъыр къахьы. Ежь зыфэе чIыпIэу республикэм къыщыхихырэм унэ щищэфын фит.

Къыхахыщт псэупIэм псыр, газыр ищагъэхэу, квадратнэ метрэ пчъагъэу илъыр икъу фэдизэу щытынхэ фае. Мы шэпхъэ гъэнэфагъэхэр зэ­рагъэ­цэкIагъэхэр комиссием еуплъэ­кIу, ащ елъыты­гъэу зэфэхьы­сыжь ешIы.

Унэ зиIэу, ау зиамалхэр на­хьышIу зышIы зышIоигъохэри программэм хэлэжьэнхэ алъэ­кIыщт.

— НыбжьыкIэу къытэуа­лIэ­хэрэр программитIум язэу нахь дэгъум къыкIэупчIэх, — къе­Iуатэ тигущыIэгъу, — зэ­рэ­тфэлъэкIэу шапхъэу апылъхэр агурытэгъаIо, нэужым шъхьадж ежь къекIущтыр къыхехы. Къы­хэзгъэщымэ сшIоигъор, чэ­зыум бэрэ хэтыхэрэп. Илъэсрэ ны­къо­рэм къыкIоцI ахъщэр къафэкIо, зытефэу комиссием ылъы­тагъэхэм сертификатыр аратыжьы.

Теуцожь районым унэгъо 20 фэдизмэ зы илъэсым ахъщэ къащыратэу къыхэкIыгъ. 2015-рэ илъэсыр пштэмэ, нэбгыри 6-мэ сертификатхэр къафэ­­кIуа­гъэх: ХьэдэгъэлIэ Джэнэт нэбгыритф телъытэу сомэ мин 905-рэ, ГутIэ Аслъан нэбгырищ Iахьэу сомэ мин 543-рэ, Чэтэо Муратэ сомэ мин 543-рэ, КIыкI Светланэ нэ­бгыри 4 телъытэу сомэ мин 724-рэ, Лъащэкъо Саныет сомэ мин 422-рэ, НапцIэкъо Заур сомэ мин 724-рэ къараты­гъэх. Ау мыхэр Iофыгъоу зэу­талIэхэрэм зэу ащыщ къащэфыщт псэупIэ тэрэз зэрамы­гъотырэр. ХэкIыпIэхэм район администрациер алъэхъу. Та­пэ­кIэ Пэнэжьыкъуае чIыгу Iахь къыщыхахынышъ, инвесторым иамалкIэ тIоу зэтетэу фэтэрыбэ хъурэ унэ щагъэ­псыныр гухэлъышIоу ащ зы­диIыгъ. Iофым епхыгъэ ­шэпхъэ-правовой базэр агъэхьазыры­гъах, гъэцэкIагъэ зэрэхъущтыр уахътэм къыгъэлъэгъощт.

ЯпсэупIэ щэгушIукIых

Илъэс заулэкIэ узэкIэ­Iэбэ­жьымэ, СтIашъу Людмилэ мэ­къу-мэщымкIэ министерствэм пхырищырэ программэм хэлэжьэнэу рихъухьагъ. Ащ фирмэу «Киево-Жураки» зыфиIорэм зоотехникэу Iоф щешIэ. ИщыкIэгъэ тхылъхэр мышъхьа­хэу ыугъоигъэх ыкIи чэзыум хэуцон ылъэкIыгъ. Охътэ гъэнэфагъэ тешIагъэу къэбар гу­шIуагъор къылъыIэсыгъ, зэжэгъэ ахъщэр къыфэкIуагъ.

— ТиунагъокIэ нэбгырищ Iахьэу сомэ мин 544-рэ къытатыгъ, — къеIуатэ Людмилэ. — Унэу къэтщэфыгъэм сомэ мин 950-рэ ыуас. Мы IэпыIэгъур ары мыхъугъэмэ, тизакъоу ащ фэдизыр тфэу­гъоищтыгъэп. Шъыпкъэр пIощт­мэ, тхылъ угъоинхэм къины­гъуабэ къапыкIыгъэп. ЗэкIэ ищы­кIагъэр зэхэугуфыкIыгъэу Адам Масхъудэ ыкъом къыти­­Iуагъ, къыддеIагъ, ащкIэ лъэ­шэу тыфэраз. СызыIут IофшIа­пIэми июрист IэпыIэгъу къысфэхъугъ. Илъэс ныIэп чэ­зыум тыхэтынэу зэрэхъугъэр. ЗэкIэ ныбжьыкIэхэм зафэзгъазэ сшIои­гъу, щэрэмысых, чаныгъэ къызыхарэгъаф, Iофым къиныгъо пылъэп.

Къащэфыгъэ псэупIэр зэте­гъэпсыхьагъ, квадратнэ метрэ 66-рэ илъ, чIыгубэ дэлъ ыкIи нэмыкI псэолъэшIыгъэхэр щагум дэтых. ЩыIэкIэ-псэу­кIэ­шIу щыбгъэпсыным фытегъэ­псыхьагъ.

IMG_0026

Людмилэрэ ишъхьэгъусэу Рустамрэ кIэлэцIыкIоу Вячеслав зэдапIу. Рустам тыIукIэ­нэу хъугъэп, ар машинэшхом исэу Керчь кIозэ Iоф ешIэ.  Унэ­гъо зэгурыIожь цIыкIур да­хэу мэпсэу, джыри яцIыфы­шъхьэ хахъо иIэнэу ежэх. Хахъо яIэ зэпытэу, псэупIэ мафэ афэхъунэу тафэлъаIо.

Iэшъынэ Сусан.

Сурэтхэм арытхэр: Нэхэе Адам; унакIэу къащэфы­гъэм ыпашъхьэ итых СтIашъу Людмилэ (джабгъумкIэ щыт), ипшъэшъэгъу ыкIи Людмилэ ишъао.