Гъошъу уцыр (мята)

Бэдзэогъум щегъэжьагъэу Iоныгъом нэс къэгъагъэ къызы­пыкIэрэ гъошъу уцыр народнэ медицинэм хэшIыкI фызи­Iэхэм игъэкIотыгъэу агъэфедэ. Ащ итхьапэхэм эфирнэ дагъэ ахэт. А дагъэм ментол ыкIи  ментон хэлъых.

1a0f3773b27f1d242ac4c7b05655cee0Народнэ медицинэм щагъэфедэхэрэр мы уцым итхьапэхэу къэгъагъэ хъуным ыпэкIэ ыкIи мэкъэгъэгъэфэ къыпыкIэ­хэрэр ары. Мы къэкIырэ уцыр зыхэжъукIыгъэ псым уешъомэ, уегъэрэхьаты, узыр мыхьылъэ дэдэмэ, хегъэжъукIы, пскэным­кIи Iэзэгъу, дэгъоуи уегъашхэ. Ар агъэфедэ чый узым (коклюшым) ыкIи жьызэ­Iухьэм (астмэм) яIэзэгъэнымкIэ.

ШъунаIэ тешъудз!

Бэу а уцыр бгъэфедэмэ, чъы­енымкIэ иягъэ къэкIо.

IэзэкIэ амалэу иIэхэр

Зыпкъ итэу гум Iоф ымышIэрэмэ («аритмия сердца» зыфаIорэр)

Гъошъу уцым ытхьэпэ гъэгъу­гъэ ыкIи гъэушъэбыгъэ щай­джэмышхым изым псыжъогъэ стэчан кIэпкIэнышъ, дэгъоу ууцухьанышъ, такъикъ 20-м щыбгъэтыщт, нэужым узы­жьыщт. Ащ фэдэ псым мафэ къэс уешъощт илъэсым къыкIоцI.

Артритым ыгъэгумэкIыхэрэм

Мы къэкIырэ уцыр зыщыкъэ­гъэгъэрэ лъэхъаным ащ ытхьапэхэр уугъоинхэшъ, бгъэгъу­щтых. Ахэр щалъэм иптэкъон­хэшъ (уцым изы Iахь псэу кIэп­кIэщтыр ащ фэдищ, 1:3), та­къикъ 15-м къэбгъэжъощт. Ар етIанэ сыхьатныкъорэ щыбгъэ­тынышъ, псы стыр зэрыт зыгъэпскIыпIэм ибгъэхъощт.

Нэгъуетэным (гастритым) пае

* Гъошъу уц грамми 10-м псыжъогъэ стэчанныкъо кIэпкIэ­нышъ, сыхьатныкъорэ щыбгъэ­тыщт. Зыузыжьырэм ыуж джэмышхышъхьэ зырызэу мафэм щэгъогогъо уешъозэ пшIыщт.

* Мы уцым ытхьапэхэу джэ­мышхышъхьэм изым псыжъогъэ стэчан акIэпкIэнышъ, такъикъи 10-м щыбгъэтыщт. ЗыучъыIы­жьырэм ыуж псыпсым кIэбгъэ­кIынышъ, джэмышхышъхьэ зы­ры­зэу мафэм 3 — 4 уешъощт.

Угу кIодыгъэу, зыми уимыгъэгушIоу щытмэ

Гъошъу уцым ытхьапэу джэмышхышъхьэм изым псыжъогъэ стэчан кIэпкIэнышъ, мэшIо ма­кIэм такъикъи 10-м тебгъэтыщт. Пчыхьэрэ ыкIи пчэдыжьырэ стэчанныкъо зырыз уешъощт.

Зэзмыжъо  узыр

Гъошъу уц гъэгъугъэ щайджэ­мышхым изым псыжъогъэ стэчан кIэпкIэщт, ышъхьэ те­пIуагъэу сыхьатныкъорэ щыбгъэтыщт. Узыжьынышъ, ушхэн­кIэ такъикъ 15 иIэу мафэм щэгъогогъо стэчанныкъо зырызэу уешъозэ пшIыщт.

КIэтIыишхо етагъэр («колит» зыфаIорэр)

Псыжъогъэ стэчан кIэпкIэщт мыщ фэдэ уц джэмышхышъхьэм ыкIи такъикъ 20-м щыбгъэтыщт. Зыузыжьырэм ыуж стэчаным из е стэчанныкъо зы­рызэу мафэм 2 — 3 уешъощт ушхэным ыпэкIэ такъикъ 15 — 20 иIэу.

Чый етагъэр  (ларингитыр)

* Мы узымкIэ зишIуагъэ къакIоу народнэ медицинэм къыIорэр гъошъу уц гъэгъу­гъэр хъэдэн дзыо цIыкIу горэм илъэу сымаджэм ипIэкIор ышъхьагъкIэ пылъэгъэныр е унэр къэзыгъэ­фэбэрэ пкъыгъоу ащ итым телъхьэгъэныр ары.

* Джащ фэдэу, мы уцыр зыхэжъукIыгъэр зыхэгъэхъогъэ псы стырым плъакъохэр хэбгъэтыхэмэ, ишIуагъэ къэкIощт.

Пэтхъу-Iутхъур

Гъошъу уц джэмышхышъ­хьэм псыжъогъэ литрэныкъо кIэпкIэ­нышъ, дэгъоу уцухьагъэу сыхьатрэ щыбгъэтыщт. Зыузы­жьырэм ыуж гъэстырыгъэу стэ­чанныкъом из уешъощт, шъоу тIэкIу хаплъхьэми хъущт. КIэлэ­цIыкIухэмкIи мыр дэгъоу къыхегъэщы народнэ медицинэм. Зыныбжь икъугъэхэр мы псым ешъохэ зыхъукIэ, а дэдэмкIэ пэ кIоцIыри атхьакIымэ на­хьышIу.

НервэхэмкIи дэгъу

Мы уцым ытхьэпэ гъэгъугъэ щайджэмышхышъхьэм псыжъо­гъэ стэчан кIэпкIэнышъ, ышъхьэ тепIуагъэу сыхьатныкъорэ щыбгъэтыщт. Зыжьыгъэу стэчанныкъо зырызэу мафэм щэгъогогъо уешъомэ, нервэхэр ыгъэрэхьатыщтхэу, уигъэгупсэфыщтэу къеIо народнэ медицинэм.

Лъакъохэр пшъыгъэхэмэ, мэпщыхэмэ

Гъошъу уц гъэгъугъэ грамми 100-м псыжъогъэ литри 3 — 4 кIэпкIэнышъ, сыхьатныкъо­рэ щыбгъэтыщт. Мы псым щыщ гъэучъыIалъэм дэплъхьащт мыл хъуным фэшI. Лэджэным уцыр зыхэжъукIыгъэ псы фабэр иб­гъэ­хъонышъ, такъикъ 15 — 20-м плъакъохэр хэбгъэты­щтых. Нэужым мыл такъырыр ащыпфэщт.

ХьацIэ-пIацIэ къыоцэкъагъэмэ

* Ащ фэдэ чIыпIэхэр кIы­шъом нахь псынкIэу хэкIокIэ­жьынхэм ыкIи мыхъупцIынхэм апае гъошъу уц гъэгъугъэ, гъэушъэбыгъэ джэмышхышъхьитIум псыжъогъэ стэчанныкъо кIэп­кIэнышъ, псэу къажъорэм ышъ­хьагъ тIэкIурэ щыпIыгъыщт («во­дяная баня»). Такъикъи 10-рэ етIани ар щыбгъэтынышъ, узыжьыщт. А псыр ащыпфэщт хьацIэ-пIацIэхэр къызэцэкъэгъэ чIыпIэхэм.

* Гъошъу уцым ытхьапэхэр псы стырымкIэ тIэкIу бгъэулэбынхэшъ, тIэкIу пфызынхэшъ, псыпсым кIоцIыплъхьащтых, кIышъор къымыстыным нэсэу бгъэучъыIынышъ, теплъхьащт хьацIэ-пIацIэхэр къызэцэкъэгъэ, хъупцIырэ чIыпIэм. Мыр кIэлэ­цIыкIухэм афэпшIыми хъущт.

Косметикэм зэрэщагъэ-федэрэр

ЖэкIоцIым мэ къыдэумэ

Мы уцым фэдэ тIэкIу зыхэ­гъэ­жъукIыгъэ псым уксус е лимоныпс гъоткIо зытIущ хэб­гъат­кIоу жэкIоцIым дэбгъэчъы­хьэмэ (цэхэр зыплъэкIыхэрэм ыуж) мэр ыгъэкIодыщт. Народнэ медицинэм къызэриIорэмкIэ, ащ цэлыри егъэпытэ.

Нэгушъом тхъу къыхэкIымэ

Гъошъу уц гъэгъугъэ джэмы­шхышъхьитIум псы литрэныкъо кIэпкIэнышъ, мэшIо макIэм та­къикъи 5 — 10-м къыщыбгъэ­жъощт. Ар узыжьынышъ, борнэ спиртэу щайджэмышхым изиплI, календулэ зыхэгъэжъукIыгъэ псы джэмышхышъхь ыкIи щайджэмышхым из лимоныпс хэбгъэхъощтых. АщкIэ нэгушъор плъэкIызэ пшIыщт.

НачIэхэр мэпщыхэмэ

* МыщкIэ IэпыIэгъушIу хъоу народнэ медицинэм къытыхэрэм ащыщ гъошъу уцым къыпы­чыгъэкIэ тхьапэхэр тIэкIу бгъэушъэбынхэшъ, нэхэм атеплъхьаныр.

* Гъошъу уц тхьапэхэу джэ­мышхышъхьитIу фэдизым псы стыр стэчанитIу кIэпкIэнышъ, мэшIо макIэм такъикъи 5 — 10-м къыщыбгъэжъощт. ТIэкIу ар зыучъыIырэм узыжьынышъ, бзыуцыф такъырхэр ащ хэбгъаохэзэ нэхэм атеплъхьа­щтых, такъикъитIум тебгъэлъыщтых.

Нэгушъор гъушъащэмэ

Псы стыр стэчанитIу кIэп­кIэщт гъошъу уц джэмышхышъ­хьитIум, мэшIо макIэм такъи­къи 5 — 10-м къыщыбгъэжъощт. Ар бгъэучъыIынышъ, псыпсым кIэбгъэкIыщт псыр къэбзэным фэшI. Арэущтэу мафэ къэс бгъэхьазырырэ псымкIэ нэгур птхьакIызэ пшIымэ, ащ изытет зэблехъу.

Фыкъуадэхэр

Гъошъу уц тхьапэхэм (джэ­мы­ш­хышъхьитIум) псыжъогъэ стэчанитIу акIэпкIэнышъ, та­къикъ 20-м щыбгъэтыщт. Зыузыжьырэм ыуж хъэдэн шъэбэ пIуакIэр а псым хэбгъа­омэ, нэгушъом такъикъ 15 — 20-м тебгъэлъызэ пшIыщт (нахьыбэ хъущтэп). Арэущтэу тхьа­мафэм 2 — 3 пшIыщт мэфэ 15-м къыкIоцI.