Адыгабзэм епхыгъэ Iофыгъохэм адэлэжьэщт

АР-м и ЛIышъхьэ дэжь щыIэ Советэу адыгабзэм иIофыгъохэм адэлажьэрэм изичэзыу зэхэсыгъо мы мафэхэм щыIагъ. Ар фэгъэхьыгъагъ АР-м адыгабзэмрэ литературэмрэкIэ икIэлэегъаджэхэм яметодическэ объединение иIофшIэкIэщтым. Зэхэсыгъор зэрищагъ АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ иминистрэу Хъуажъ Аминэт.

БэмышIэу зэхащэгъэ методи­ческэ объединением пащэ фэхъугъ Адыгэ къэралыгъо университетым икIэлэегъаджэу ХьакIэмыз Мирэ. ШIэгъэнэу щытхэм яхьылIагъэу зэхэсы­гъом ар къыщыгущыIагъ.

— Лъэпкъым икъэухъумэн, хэхъоныгъэ егъэшIыгъэныр зэ­кIэми апэу зэпхыгъэр бзэр ары, — къыIуагъ ащ. — НыбжьыкIэ­хэм гъэсэныгъэ-пIуныгъэ тэрэз агъотынымкIэ мэхьанэ­шхо яI къэралыгъом зэрихьэрэ по­литикэм, еджапIэм пшъэрылъэу зыфигъэуцужьырэм ыкIи уна­гъом исоциальнэ статус.

Джырэ тилъэхъан хэгъэгум ищыIэкIэ-псэукIэ лъэшэу зэблэхъугъэ хъугъэ, ащ фэд, ныб­жьыкIэхэм ящыIэкIэ-псэукIи зэхъокIыныгъабэ фэхъугъ. Ащ елъытыгъэу, щыIэныгъэм нахь тегъэпсыхьагъэу шIэныгъэ куухэр ядгъэгъотынхэм тыпылъ. Унагъом, еджапIэхэм (апшъэрэ еджапIэхэри ахэтэу) ныдэлъфыбзэм иIэшIугъэ, илъэшыгъэ зэхашIэу зэращытпIущт­хэм нахь игъэкIотыгъэу тызэрэдэлэжьэщт амалхэм зафэтэгъазэ.

Адыгабзэр еджапIэхэм ащязыгъэхьырэ кIэлэегъаджэхэр нахь зэпэблагъэхэу, яшIэныгъэ­хэр нахь куухэу, сабыйхэм яныдэлъфыбзэ шIу арагъэлъэ­гъуным тынаIэ тедгъэтын фае.

Ащ къыпкъырыкIызэ, АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ адыгабзэмрэ литературэмрэкIэ кIэлэегъаджэ­хэм апае методическэ объединениеу зэхищагъэм хэхьагъэх министерствэм, Адыгэ къэралыгъо университетым илъэпкъ факультет, кIэлэегъэджэ колледжым, гуманитар шIэныгъэхэм апылъ республикэ институтым, шIэныгъэхэм яхэгъэхъон пылъ республикэ институтым, Адыгэ Хасэм, район методобъединениехэм ялIыкIохэр.

КIэлэегъаджэхэм яIофшIэн нахьышIоу зэрэзэхащэщтым объединениер дэлэжьэщт. АщкIэ шIыкIэ-амалыкIэу щыIэхэр ыгъэ­федэщтых.

Методобъединением зы зэхэ­сыгъо иIагъ, анахьэу кIэлэегъа­джэ­хэр зыгъэгумэкIырэ Iофы­гъохэм такIэупчIагъ, зэдгъэ­шIагъ. Ащ елъытыгъэу типлани зэхэдгъэуцуагъ. Объединением илъэсым 4 зэхэсыгъо иIэщт. Зызэхэтщагъэм бэ темы­шIагъэми, ащ хэтхэр адыгабзэм и Мафэ фэгъэхьыгъэ конференциеми, мэзаем адыгаб­зэмкIэ щыIэгъэ олимпиадэми чанэу ахэлэжьагъэх. Конферен­цием кIэлэегъаджэхэм яшIошI­хэр къыщаIуагъэх. Ахэр егъэ­джэныр нахьышIоу зэрэзэхэтщэщтым фэгъэхьыгъагъэх.

Объединением илIыкIохэр гъэтхапэм Лъэпкъ тхылъеджа­пIэм Анцокъо Хьаджыбэч фэ­гъэхьыгъэ Iэнэ хъураеу щы­кIуагъэми дэгъоу хэлэжьа­гъэх. Ау анахь Iоф шъхьаIэу плъытэн плъэкIыщтыр объединением хэтхэм я 9-рэ классхэм ады­габзэмкIэ мыгъэ атыщт къэралыгъо ушэтыным иматериалхэр зэрагъэхьазырыгъэхэр ары. Къэралыгъо ушэтыныр зы­фэдэщтым игъэнэфэн, гъэцэ­кIэнхэр зэрэзэхэтыщтхэр, зэрэгъэпсыгъэщтхэр, джэуапхэм уасэ зэрафэпшIыщтыр къыхахыгъ, зэхагъэуцуагъ. Мыгъэ апэрэу кIэлэеджэкIуи 148-мэ адыгабзэр атынэу щыт. Ар тигуапэ хъугъэ.

Ащ къыкIэлъыкIуагъ ныдэлъ­фыбзэмкIэ езыгъаджэхэрэм аугъоигъэ «портфолиохэм» яуп­лъэкIун. Адыгабзэмрэ лите­ратурэмрэкIэ кIэлэегъаджэхэм къатыгъэ материалхэр объеди­нением хэтхэм ауплъэкIугъэх, уасэ афашIыгъ. Джы адыгабзэмрэ литературэм­рэкIэ езыгъа­джэхэрэм апае «Илъэ­­сым икIэ­лэ­егъадж» зы­фиIорэ зэнэ­къо­къум изэхэщэн Iоф дашIэ.

Адыгабзэм изэ­гъэшIэн къэралыгъо шэп­хъа­кIэхэм атетэу зэ­хэщэгъэным те­хьащтых. Ащ елъытыгъэу а 1 — 4-рэ классхэм апае зэхагъэуцогъэ тхылъхэр зэрауплъэкIу­гъэхэм фэгъэхьы­гъэу зэхэсы­гъом къыщыгущыIагъ шIэны­гъэхэм яхэгъэхъон пылъ республикэ институтым ­ипащэ иIэ­натIэ зыгъэцэкIэрэ Нэгъой Джанщыр. Тхылъхэр лъэныкъо зэ­фэшъхьафхэмкIэ ауплъэ­кIу­гъэх, авторхэм адэлэжьагъэх, мытэрэзэу къыхагъэщыгъэхэм анаIэ атырарагъэдзагъ. Тхылъхэм IофшIэнэу адэтхэр зыфэдэхэм, ахэр зэрэгъэпсыгъэхэм методобъединением хэтхэр аща­гъэгъозагъэх. Экраным къытыридзэрэ нэкIубгъом нафэ къы­шIыщтыгъ тхылъхэр зэрэгъэ­псы­гъэхэр. Ахэм яхьылIагъэу яшIошIхэр къаIуагъ методобъ­е­динением хэтхэм.

Зэхэсыгъом хэлажьэхэрэм тхылъхэм яхьылIагъэу упчIэхэр къатыгъэх, зэхэгущыIэжьыгъэх.

Ащ ыуж адыгэ кIэлэегъэджэ колледжым ипащэу Къэгъэзэжь Мурат къэгущыIагъ. УблэпIэ классхэм ащезыгъэджэщтхэм-рэ кIэлэцIыкIу IыгъыпIэхэм Iоф ащызышIэщт кIэлэпIухэмрэ якъэ­­гъэхьазырынкIэ непэ гумэ­кIыгъоу щыIэхэм афэгъэхьыгъагъ ащ ипсалъэ.

Къэгъэзэжьым къышIыгъэ докладым едэIугъэхэм гумэкIы­гъошхоу алъытагъ непэ кIэлэ­егъэджэ колледжым ублэпIэ классхэм адыгабзэ ащязыгъэ­шIэщт кIэлэегъаджэхэр къызэримыгъэхьазырхэрэр. Iофыгъом изэшIохынкIэ хэкIыпIэу щыIэ­хэм зэдяусагъэх объединением хэтхэр. Ащ ехьылIагъэу къэгущыIагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм идепутатэу КIэрэщэ Андзаур, шIэныгъэлэжьхэу Бырсыр Батырбый, Хьамырзэкъо Нурет, Абрэдж Ачэрдан, общественнэ организациеу Адыгэ Хасэм ипащэу ЛIымыщэкъо Рэмэзанэ, культурэмкIэ министрэм игуадзэу ШъэуапцIэкъо Аминэт, гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэм­рэкIэ министрэм игуадзэу Къэ­рэтэбэнэ Махьмудэ, МэщфэшIу Нэдждэт ыкIи нэмыкIхэр. Бзэм имэхьанэ къэмыIэтымэ, ащкIэ сэнэхьат зэзыгъэгъоты зышIо­игъоу ныбжьыкIэхэм къахэкIы­щтыр макIэ. Обществэм ахэр ищыкIагъэхэ хъумэ, еджэщтхэри къэхъущтых.

Зэхэсыгъом къыщаIэтыгъэ IофыгъохэмкIэ унашъохэр ашIы­гъэх.

Сихъу Гощнагъу.