Къэбзэныгъэм фэбанэх

ЧIыпIэ зэфэшъхьафхэм хэкIыр зэращыратэкъухьэрэм гумэкIыгъуабэ къызэрэпыкIырэм Адыгэ Республикэм иминистрэхэм я Кабинет изэхэсыгъохэм бэрэ къыщаIэты.

IMG_0006

ЦIыфхэм ­зызыщагъэпсэфырэ чIыпIэхэм, мэзхэм хэкIэу ахэ­лъыр бэдэд. Мы Iофыгъом фэ­гъэзэгъэ организациехэм ­япшъэрылъхэр нахь тэрэзэу зэ­рагъэцэкIэнхэ фаер, ищыкIагъэ хъумэ, студентхэр, кIэлэеджа­кIо­хэр, общественнэ организа­циехэм ялIыкIохэр зыхэлэжьэрэ шIыхьафхэр зэхащэхэзэ ашIын зэрэфаер Правительствэм ипащэ къеIо. Ау къалэхэм ыкIи район администрациехэм япащэхэм сыд фэдизэу мы Iофы­гъом анаIэ тыраригъадзэми, ар икъоу зэшIохыгъэ хъурэп.

Анахьэу кIымэфэ ужым гъа­тхэр къызихьэкIэ ары хэкIым ылъэныкъокIэ гумэкIыгъохэр къы­зыуцухэрэр. ЦIыфхэм ящагухэр аукъэбзынхэу фежьэх, ахэм къаугъоигъэ хэкIыр агъэ­унэфыгъэ итэкъупIэхэм анамы­гъэсэу, чылэ дэкIыгъохэм, мэз лъапсэхэм ащыратэкъухьэу бэ­рэ къыхэкIы. Жьыбгъэр къызе­пщэкIэ, шIоир къырехьыжьэшъ, гъогум къытырелъасэ, къэбзэныгъэм ылъэныкъокIэ ар сыд фэдэрэ шапхъэхэми адиштэрэп. Арэу щытми, ащ цIыфхэр къыгъэуцухэу пфэIощтэп, ежьхэм ящагу шIоир къыдарэщи, адыкIэ хъущтым ыгъэгумэ­кIыжьхэрэп.

КъэIогъэн фае непэ тиреспубликэ ит къалэхэм ыкIи ирайонхэм хэкIхэр, пыдзафэхэр зэращэлIэхэрэ итэкъупIэхэр хабзэм диштэу агъэунэ­фы­гъэ­хэу зэрэщымыIэхэр. Ащи ушъхьагъу гъэнэфагъэ имыIэу щытэп.

Мы гумэкIыгъомкIэ зыфэд­гъэ­загъ Теуцожь районым мэ­къу-мэщымкIэ и ГъэIорышIапIэ испециалист шъхьаIэу, ­районым ичIыопс изытет фэгъэзагъэу Джа­рымэкъо Юрэ. Ащ къызэ­ри­IуагъэмкIэ, къоджэ псэупIэ пэпчъ административнэ комиссиехэр щызэхащагъэх, ахэм юристхэр яIэхэу хэбзэукъоныгъэ зышIыгъэ цIыфхэм, предприя­тиехэм тазырхэр атыралъ­хьэх. Теуцожь районым зэкIэ пыдза­фэу, хэкIэу яIэхэр зыдащэхэ­рэр зы чIыпI, Адыгэкъалэ пэмычыжьэу щыт хэкIитэкъупIэр ары. Зэзэгъыныгъэ адыряIэу хэ­кIыр а чIыпIэм ащэ. Мы аужырэ илъэсыр пштэмэ, хэ­кI­ым яIофыгъохэм нахь дэгъоу апылъхэ хъугъэх.

Охътэ гъэнэфагъэкIэ хэкIыр ыкIи пыдзафэхэр ащыратэкъу­хэу гъобэкъуаехэм зы чIыпIэ яI, ау ар афэукIочIырэп. Пэнэ­жьыкъуае дэт итэкъупIэр шапхъэхэм зэрадимыштэрэм къы­хэкIэу зэфашIыгъ. Арэу щыт нахь мышIэми, хэкIыр ыкIи пы­­дзафэхэр машинэмкIэ къащэхэзэ къыщыратэкъух, ащкIэ Iоф хэтых. Ар зэфашIыпэнэуи егупшысэх, ау етIанэ къула­джэхэм, мэз гъунэхэм къаIуа­такъохэу рагъэжьэщт, арышъ, зыпари араIорэп. А чIыпIэм къоджэ псэупIэм ипащэ лъэшэу ынаIэ тет, къабзэу аIыгъ. Ащ нэмыкIэу, хэкIыр амыгъэу­нэ­фыгъэ шъофмэ ащыратэкъоу бэрэ къыхэкIы. Ащ пае проку­ратурэм псэупIэхэм япащэхэм тазырхэр атырелъхьэх. Джащ фэдэу хэукъоныгъэхэр дагъэзыжьынхэу Роспотребнадзорым унашъохэр къафешIых. Мы гу­мэкIыгъом къыпкъырыкIыхэзэ, «Чистый четверг» зыфиIорэ Iофтхьабзэхэр бэрэ районым щызэхащэх.

— ГумэкIыгъо къызыпыкIы­хэрэм ащыщ цIыфхэм яхэкI  зэрэIуащырэм пае ыпкIэ къы­зэрамытырэр, — еIо Юрэ. — Ежь цIыфхэм «тэр-тэрэу хэкIыр тэгъэстыжьы ыкIи тэгъэкIоды­жьы» аIошъ, ахъщэ къатынэу фаехэп, ащ гумэкIыгъохэр къы­зыдехьых. Пэнэжьыкъуаерэ Лъэу­стэнхьаблэрэ контейнерхэр адагъэуцуагъэхэу хэкIыр ахэм аратакъо. Джэджэхьэ­блэ къоджэ псэупIэм ипащэ ежь имылъку хигъэкIуадэзэ хэкIыр Iузыщырэ тракторым зэзэгъы­ныгъэ дишIыгъэу охътэ ­хэхы­гъэ иIэу, мафэри, сыхьатри гъэнэ­фагъэхэу унагъо пэпчъ къекIо­кIызэ хэкIыр дещы. Ежь къо­джэдэсхэм а фэIо-фашIэм тефэрэ ахъщэр къатырэп, ащкIэ къин тыхэт. ЦIыфхэр икъоу мы Iофым къетымыщалIэхэмэ, а гумэкIыгъор джыри тиIэщт. ПшъэдэкIыжьэу ыхьырэмкIэ гъу­нэпкъэ гъэнэфагъэ зиIэ обществэу «ДОРТРАНС» зыфиIорэм машинэ къекIышъ, ПчыхьалIы­къое ыкIи Лъэустэнхьэблэ къо­джэ псэупIэхэм ыпкIэ лъатызэ хэкIыр афыIуещы. ТIэкIу нахь къин тэзыгъэлъэгъурэр Тыгъу­рыгъой ары. Гъобэкъуаехэм ежь трактор яIэу хэкIыр ­аугъоизэ дащы. Аскъэлаехэри а шIыкIэм техьагъэх. Очэпщыехэми ащ фэ­дэ гухэлъ яI. ИкъэбзэныгъэкIэ анахь къахэщыхэрэр Джэ­джэхьабл, ПчыхьалIыкъуай, Лъэу­стэнхьабл, ­Пэнэжьыкъуай. Къэбзэныгъэм мыхэм лъэшэу ащыпылъых. Зэрэщытыгъэм елъы­­тыгъэмэ, джы бэкIэ Iоф­хэм язытет нахьышIу хъугъэ. Арэу щытми, мы Iофым тимы­гъэгу­мэ­кIын тлъэкIырэп, шIуагъэ къы­тэу зэрэзэшIотхыщтым ыуж тит.

Юрэ къызэриIорэмкIэ, ежь ярайонкIэ пыдзафэхэр зэращэ­лIэрэ итэкъупIэ хабзэм ди­штэу агъэунэфыгъэу яIэп, щагъэпсы­нэуи къафадэрэп. Сыда пIомэ хэкIыр зыдащэрэр чыжьэп, ар переработкэ ашIыными фыте­гъэпсыхьагъэх ыкIи ащ фыре­къух. Нахь гумэкIыгъоу щыIэр цIыфхэм ахъщэ къызэрамыу­гъоирэр ары.

— Мэлылъфэгъум и 23-м шэм­бэт шIыхьаф зэхэтщэн ти­мурад, — еIо Юрэ. — Ащ зэкIэ предприятиехэр къыхэдгъэлэжьэщтых. Чъыгхэр, бордюрхэр дгъэлэщтых, урамхэр тыукъэбзыщтых. Аужырэ «мэфэку къабзэу» зэхэтщагъэм администрациер чанэу хэлэ­жьагъ, жъы дэдэ хъугъэ чъыгхэу кIэ­лэцIыкIу IыгъыпIэм ­дэтыгъэхэр итыупкIыгъэх, щагур дгъэкъэ­бзагъэ. Нэужым цIыфхэр къэтыугъойхи, къэхэлъэ Iупэр ты­упкIа­гъэ, урамхэр, гъогунапцэ­хэр тыукъэбзыгъэх. Къоджэ псэ­у­пIэхэм япащэхэм пшъэрылъэу яIэхэр икъоу агъэцакIэх. Саугъэтхэу районым итхэми ты­наIэ атет, уцхэр къадакIэхэмэ, ахэр тэукъэбзых. Ахэм джырэблагъэ гъэцэкIэжьын Iоф­шIэн­хэр арашIылIэнхэу щыт. Тэ тызыфэгъэзагъэр къэбзэныгъэр арышъ, джащ тыфэбанэ.

Сурэтым итыр: Джарымэкъо Юр.