Гъомылэпхъэ къабзэр — кIуачIэ

Гъэтхапэм и 15-м, 2016-рэ илъэсым Лъэпкъ тхылъ­еджапIэм зигъо Iофыгъоу «Антибиотикхэр тиIанэ­хэм атерэмытых» зыфиIорэмкIэ Iофтхьабзэ щызэхащэгъагъ.

DSC_7282Ащ хэлэжьагъэх Адыгэ Республикэм и Роспотребнадзор иIофышIэхэр, Мыекъопэ къэра­лыгъо технологическэ университетым ыкIи АКъУ-м игумани­тар-техническэ колледж ястудентхэр, тхылъеджэхэр ыкIи ежь тхылъеджапIэм иIофы­шIэхэр.

Iэнэ хъураер Программэ ­гъэ­нэфагъэу лъыплъэн-уплъэкIун къулыкъум Адыгэ Рес­пуб­ли­кэм­кIэ и ГъэIорышIапIэрэ Лъэпкъ тхылъеджапIэмрэ зэдэIорышIэн-зэдэлэжьэныгъэ зэпхыныгъэу зэдыряIэм къыдыхэлъытэгъагъ ыкIи щэфа­кIо­хэм яфитыныгъэхэр къэухъу­мэгъэнхэмкIэ дунэе Мафэм ар фэгъэхьыгъагъ.

2016-рэ илъэсыр Iоф шъхьа­Iэу «Исключить антибиотики из меню» зыфиIорэм фэлажьэу щытыщт. Ащ елъыты­гъэу псауныгъэр къэухъумэ­гъэным фэшIушIэрэ Iофтхьа­бзэхэр илъэс реным республикэм щыкIощтых.

ХэткIи шъэфэп, цIыфымкIэ анахь мэхьанэ зиIэр псауныгъэ тэрэз иIэу игъашIэ къыхьыныр ары. ПкIэнчъэу аIорэп ныIа «пкъышъол псыхьагъэм гур щэ­гупсэфы.» Ау мы уахътэу ты­зыхэтэу, жьи, пси, тыгъи, мази зыщыгуаом, псауныгъэ дэгъу щыуиIэныр аукъодыеп.

ЦIыфым ышхи, жьэу ­къыщи, аужыпкъэм, щыгъынэу щыгъи (жьы апхырыкIэу, пкъы­шъолыр зэращыгупсэфырэм) псауныгъэм изытет япхыгъ. Лъэпкъ тхылъеджапIэм зичэзыу Iэнэ хъураеу щыIагъэр анахьэу зы­фэгъэхьыгъагъэр тшхырэ гъо­мы­лапхъэхэм, шхыныгъо зэфэ­шъхьафхэм якъэбзэгъэ-дэгъугъ ары. Лы зэфэшъхьафхэр — бы­лымылыр, тхьачэт-чэтылыр, мэ­лылыр, пцэжъыер, нэмыкIхэри тапэкIэ фэдэу къэбзэжьхэп, былымхэр ыкIи щагубзыухэр зыхъухэрэм етIупщыгъэу ахэм антибиотикхэр адаIыгъых, ара­гъэшхых узыгъохэм ащаухъу­мэхэу. Ар зымкIэ тэрэз. Ау егъэ­лыягъэу зарагъэшхыкIэ е захалъхьэкIэ, мы лы зэфэ­шъхафхэр цIыфымкIэ гуао мэ­хъух ыкIи узыгъо Iаехэри къа­гъэтаех. Джащ пае, лъы­плъэн-уплъэкIун къулыкъум иIофышIэ­хэм къызэраIорэмкIэ, шэпхъэ гъэнэфагъэхэу бгъэфедэн узыфитхэм ашъхьадэмыкIынхэр зишIуагъэ къэкIорэ унашъоу щыт.

ЦIыфым ипсауныгъэ лым зэ­рар римыхынымкIэ нахь тэрэ­зыр, ащ такъикъи 9 — 10-кIэ псыр шъхьащыбгъэ­жъу­кIынышъ, ащ ыужым уупщэрыхьыныр ары. ЦIыфым шхыныгъохэм ахэлъ антибиотикхэу зипчъагъэ инхэр хахьэхэмэ, щэч зыхэмылъыр, иммунитетыр къызэригъэланлэрэр, цIыфыр къарыунчъэу сыма­-джэ зэрэхъурэр ары. Лы зэфэшъхьафхэм ямызакъоу, щэ­хэкI гъомылапхъэхэми антибиотикхэр ахэлъых, сыда пIомэ ахэр зыхалъхьэу, зэрагъэшхырэ былымхэм щэр къакIахы. Джащ пае щэ мыгъажъом уешъоныр щынагъо, щэр зыбгъажъокIэ, микробхэр еукIых. Ау зэпытэу лыр е щэр (анахьэу зикIа­сэхэмкIэ) пшхынхэри зиягъэ къакIох, сыда пIомэ ахэм ахэлъ антибиотикхэр зэхэ­хъошъ, пкъышъол клеткэхэр зэлъау­шъэх. Ащ къыхэкIэу, узыгъо зэ­фэшъхьафхэри цIыфым къе­штэх.

DSC_7286

КъэкIырэ лъэпкъхэр пштэхэ­мэ, картофыр анахьэу, ебзым­кIэ къызэрагъэкIырэм елъыты­гъэу, антибиотикхэр бэу зыхэ­зыщэрэ лъэпкъ, арышъ, мафэ къэс зышхырэм къегоон ылъэ­кIыщт.

Ауми ар агъажъэ, агъажъо, арышъ, къыхэнэжьышхо щыIэп.

АР-мкIэ Роспотребнадзорым иIофышIэхэу Iэнэ хъураем хэ­лэ­жьагъэхэм гъомылапхъэхэу ан­тибиотикхэр зыхэлъхэмкIэ шэп­хъэ гъэуцугъэхэр Адыгеим ща­мыукъохэу, щагъэцакIэхэу зэ­рэщытыр къаIуагъ. Нахь щынагъоу алъытэрэр, унэгъокIоцI гъомылапхъэхэр арымырэу, урамхэм атет щэпIэ ыкIи шхэ­пIэ зэфэшъхьафхэм лыхэкI шхы­ныгъохэр къэбзэгъэ шапхъэм итэу зэрагъэхьазырхэрэр ары. Икъоу лъэ­сыгъэу, лэпсыр тегъэжъу­кIы­гъэу, бжьын-бжьыныфхэр зыхэлъэу шIыгъэ шхыныр цIыфым къемыгуаоу аIуагъ.

Ауми ухэтми, джырэ лъэхъан ор-орэу узыфэсакъыжьмэ на­хьышIу, мы ыпшъэкIэ зигугъу къэтшIыгъэ Iофым епхыгъэу.

Iэнэ хъураем хэлэжьэгъэ еджэпIэ зэфэшъхьафхэм ясту­дентхэм упчIэхэмкIэ уплъэ­кIун-лъыплъэн къулыкъум илIыкIохэу Iофтхьабзэм къэкIуагъэхэм за­фагъэзагъ, джэуапхэри агъотыгъэх.

Мамырыкъо Нуриет.

Сурэтхэр Iэшъынэ Аслъан Iоф­тхьабзэм къыщытырихы­гъэх.