Cэнэхьатым рылэжьэн амал джы Иi

Мыекъопэ къэлэ хьыкумым бэмышIэу гражданскэ Iоф щызэхафыгъ апэрэ купым хэхьэрэ сэкъатныгъэ зиIэу курэжъыекIэ зекIорэм идао фэгъэхьыгъэу. Ащ ишIоигъоныгъэхэр къэзыгъэлъэгъуагъэхэр Урысые организациеу «Сэкъатныгъэ зиIэхэм я Обществ» зыфиIорэм и Адыгэ республикэ организацие июристэу Элеонора Халатовар ары.

DSC_0427Мы къэбарым ямышIыкIэу хэлъыр ежь Элеонори сэкъат­ныгъэ иIэу курэжъыем зэрисыр ары. Ащ пае къэмынэу, нэмыкI пстэуми афэдэу, сэнэхьатэу иIэмкIэ ащ IофшIэни ыгъотынышъ, цIыф псаумэ ясатырэ къыхэуцоныр республикэ программэу «ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным фэIо­рышIэгъэныр» зыфиIорэм ишIуа­гъэкIэ къыдэхъугъ.

— Мыекъуапэ псэупIэкIэ къыхэсхи сыкъызыкIожьыгъэр икIыгъэ илъэсым игъатх, — къе­Iуатэ Элеонора Халатовам, — къэ­лакIэр, ныб­джэгъу благъэхэр, нэIуасэхэр зэрэ­щымыIэхэр… пстэуми, шъып­къэр пIощтмэ, къин сагъэлъэгъу­щтыгъ. НахьышIум ренэу сыщэгугъы, зы чIыпIэ сисышъурэп. ПсынкIэуи сэщ фэдэхэр къалэм къыщызгъотыгъэх ыкIи щыIакIэр нэмыкI лъэныкъокIэ ежьагъ: проект гъэшIэгъонхэу, мэхьанэшхо зиIэ форумхэу, Iэнэ хъураехэу сэкъатныгъэ зиIэхэм ясоциальнэ гумэкIыгъохэм язэ­шIохын тегъэпсыхьагъэхэм са­хэлэжьэнэу езгъэжьагъ. Щы­Iэныгъэм чIыпIэ къин ригъэуцуагъэхэм зэкIэми, сэщ фэдэхэм сишIэныгъэхэр, сиамалхэр афэзгъэIорышIэнхэ зэрэфаер уахътэ тешIэ къэс нахь зэхасшIэщтыгъэ. ЦIыфхэм Iоф­шIэн ягъэгъотыгъэнымкIэ республикэ къулыкъухэм зафэзгъэзагъ ыкIи охътэ кIэкIым къы­кIоцI IофшIэн сагъэгъотыгъ — икIыгъэ илъэсым итыгъэ­гъэзэ мазэ ыкIэм ар езгъэжьагъ. Сэщ пае юрист Iэна­тIэмкIэ чIыпIэр Урысые организациеу «Сэкъатныгъэ зиIэхэм я Обществ» зыфиIорэм и Адыгэ республикэ организацие къы­щызэIуахыгъ.

Республикэ программэу «ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэ­ным фэIорышIэгъэныр» зы­фиIорэм къыдыхэлъытагъэу сэкъатныгъэ зиIэхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным къыдеубыты IофшIэпIэ чIыпIэм ихэушъхьа­фыкIыгъэ зэтегъэпсыхьани. Юри­стыкIэм пае псэуалъэхэри, нэмыкIэу ищыкIэгъэщтхэри зэрагъэгъотыгъ, Iэрыфэгъоу пстэури зэтырагъэпсыхьагъ.

— Джырэ уахътэм цIыф къызэрыкIохэми, хэбзэ Iофы­шIэхэми, IофшIэн къэзытыхэрэми сэкъатныгъэ зиIэхэм фы­щытыкIэу афыряIэр нахь дэгъум ылъэныкъокIэ зэблэхъугъэ. Тиорганизацие анахьэу зыпы­лъыр сэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэм шIуагъэу къахьырэм нахьи нахь гумэкIыгъуабэ къапыкIэу зэрэщымытыр пстэуми къагурыд­гъэIоныр ары. Ахэр щыIэныгъэм хэгъэгъозэжьыгъэнхэм, псаухэмрэ сэкъатныгъэ зиIэхэмрэ зэфэдэу амал ятыгъэным ты­наIэ атедгъэтын фае. IофшIэн агъотынымкIэ фитыныгъэу яIэ­хэр агъэфедэнхэм фэIорышIэ­гъэныр тиорганизацие ипшъэрылъ шъхьаIэхэм ащыщ. АщкIэ IофыгъуитIу зэшIохыгъэщт: апэ­рэмкIэ — мылъкумкIэ яIоф нахьышIу хъущт, ятIонэрэмкIэ — IофшIэным ишIуагъэкIэ социальнэу зэгъэпэшыгъэщтых, — еIо Урысые организациеу «Сэ­къатныгъэ зиIэхэм я Обществ» зыфиIорэм и Адыгэ республикэ организацие итхьаматэу Агъыржьэнэкъо Симхъан.

Элеонора Халатовам зэри­лъытэрэмкIэ, сэкъатныгъэ зиIэ цIыфхэр зэрыт чIыпIэм щыIэ­ныгъэм ригъэуцуагъэх, ар ежьхэм къыхахыгъэу щытэп ыкIи емыкIу зыхэлъ зекIуакIэхэмкIэ нэмыкIмэ анаIэ къызтырара­гъадзэрэп нахь зарарагъэшIэ­ным фэшI.

— Ахэр щыIэх яцIыфыгъэ шапхъэхэр къаухъумэзэ. ЧIы­пIэу зэрытхэм, псауныгъэу ямы­Iэм, IофыгъуабэкIэ щыIакIэр зэрэмыIэрыфэгъум, фыщытыкIэу къафыряIэр зэрэзэфэмыдэм ямылъытыгъэу, нэмыкIхэм яшIуа­гъэ арагъэкIыным пы­лъых. Нэфыр къэзытырэ щхыпэм ахэм анэпсхэр къоушъэфагъэх, сыда пIомэ цIыф лъэшхэр арых зы­горэм егуаокIэ щымыIэхэу, пэ­рыохъухэм апэшIуекIохэзэ зи­гъашIэ къэзыхьыхэрэр, — елъы­тэ Элеонора Халатовам. — Программэу «ЦIыфхэм IофшIэн ягъэгъотыгъэным фэIоры­шIэ­гъэныр» зыфиIорэм ишIуагъэкIэ, илъэсыкIэр мафэ сфэхъугъэу сэ сэлъытэ. СисэнэхьаткIэ шIэ­ныгъэу сIэкIэлъхэр згъэфедэ­шъу­ным иамал щыIэ хъугъэ, ащ хэтрэ цIыфи кIэмыгушIун ылъэкIыщтэп.