Зэфагъэм игъогу

ЗэлъашIэрэ тарихъ шIэныгъэлэжьэу, профессорэу, академикэу, Пшызэ ыкIи Адыгэ Республикэм шIэныгъэмкIэ язаслуженнэ IофышIэшхоу Бэджэнэ Мурат итхылъыкIэ дгъэкIотэжьыгъэ илъэсым ыкIэм къыдэкIыгъ.

Беджанов Правда историиМонографиеу «Правда истории: знать, чтобы победить» зыфиIорэр авторым иIофшIэгъэ инхэмкIэ я 50-рэ мэфэкI къыдэкIыгъоу ар елъытэ. Тхылъым ире­дактор шъхьаIэр профессорэу И. Я. Куценкэр ары. Ащ игущыIэу «Публицист — патриот» зыфиIорэм тхы­лъыр къызэIуехы. Бэджэнэ Мурат социальнэ-политическэ IофыгъуабэхэмкIэ IофшIэгъэ куоу къыIэкIэкIыгъэхэмкIэ шъхьэкIэ­фэныгъэ иныр къызэрилэжьыгъэр къы­щеIо. АдыгэлI, цIыф псыхьэгъэ гъэ­шIэ­гъоным илъэсыбэ хъугъэу ныбджэ­г­ъуныгъэ дыриIэ зэрэхъугъэм, илъэс 25-кIэ узэкIэIэбэжьмэ, 1993-рэ илъэсым, Мурат доктор диссертациер Московскэ къэралыгъо кIэлэегъэджэ университетым къыщиушыхьаты зэхъум, оппонентэу зэриIагъэр къыхегъэщы. Мызэу, мытIоу я 90-рэ илъэс бырсырхэми зэIукIэхэу зэрэхъугъэр, Бэджэ­нэ Мурат Урысыем IэкIыб къэрал IофхэмкIэ и Министерствэ епхыгъэу Iоф ышIэу зыщыщытыгъэм, Темыр Кавказым, Чэчэным, Абхъазым зэо-банэу закъыщызыIэтыгъэхэр гъэупэбжьэ­гъэнхэм Мурат иIахьышIу зэрэхилъхьа­гъэр, Бэджэнэ Мурат ихэгъэгу шIулъэгъу ыкIи гукIэгъу, илIыгъэ, илъэпкъ паемэ, зэрэлъагэхэр ышъхьэкIэ зэхишIа­гъэу зэрэщытыр къы­щиIуагъ. Шъып­къэм пфыдэмыхын цIыфы­шхоу, гу­лъы­тэ чан, цIыфыгъэ хэбзэ лъа-гэр зезыхьэу тха­кIор И. Куценкэм елъытэ.

ТхылъыкIэу «Правда жизни: знать, чтобы победить» зыфиIорэр Урысыем, Адыгэ Республикэм ящыIэныгъэ Iофыгъуабэу пхырыкIырэм, дунэе мэхьанэ зиIэ политическэ зэутэкIыны­гъэхэм афэгъэхьыгъ. Ежь тхылъым иавтор анахь унаIэ зытырыуигъадзэрэр къумалыгъэ зыхэлъ кIочIэ бзаджэхэу США-м ыкIи ащ къотэгъу фэхъухэу Европэм ит купхэр арых. АхэмкIэ дунаим имамырныгъэ зэтечыгъэныр, цIыф лъэпкъхэм азыфагу зэмызэгъыныгъэ къи­лъхьэгъэныр ыкIи Урысыер дунэе зыкIыныгъэм къыхэчыгъэныр, сыд ишIыкIэми, икъэралыгъо хабзэри, экономикэри, культурэри зэбгырычыгъэнхэр апэрэ. Ау ар къызэрадэмыхъущтыр, Урысые Федерацием илъэпкъ шъхьаIэу урыс народыр ыкIи субъектыбэу къешIэкIыгъэм ащыпсэу­хэрэр Урысыем и Президентэу В. В. Путиным иполитикэ инэу мамыр зэфы­щы­тыкIэхэр гъэпытэгъэнхэм фэлажьэ­рэм зэрэдырагъаштэрэр, мы гъогу зафэм ахэр зэрэдэмыхыщтхэр къыщызэхэфыгъ.

Бэджэнэ Мурат итхылъыкIэ джырэ лъэхъан политикэм ылъэныкъокIэ дунаим щыхъурэ-щышIэрэр зэкIэ кIэкIэу, IупкIэу къыриIотыкIэу гъэпсыгъэ. Бзэ къэбзэ гурыIогъошIукIэ тхыгъэ, зэо машIохэр зэкIэгъэблэгъэнхэр шэныжъ Iае зыфэхъугъэхэм (США-м, ащ икъо­тэгъухэм) ар къызэрадэмыхъущтыр пшIошъ ыгъэхъоу тхылъым иавтор игупшысэ зэрещэ. Мы IофшIагъэр тарихълэжьхэм, политологхэм ямызакъоу, ма­мырныгъэм фэбанэу, ар зыгъэлъапIэрэ пэпчъ агъэфедэн алъэкIыщт, упчIабэхэм язэхэфынкIэ къашъхьэпэщт.

Ежь тхылъым игущыIэпэ кIэкI М. Бэ­джанэм къызэрэщиIоу, мы аужырэ илъэси 100-м ихъугъэ-шIэгъэ зэфэшъхьафыбэу зэхъокIыныгъэшхохэр зэпхыгъэхэр зэрэзэхэпфыщтхэм, заор ыкIи мамырныгъэр зыщызэпэIут лъэхъэнэ плъырым укъызэрэхэкIыжьыщтым япхыгъэ гупшысэхэр тхылъыкIэм щызэ­IугъэкIагъэх. Урысыем къиныгъоу ыщэ­чыхэрэр къызхэкIыхэрэр ыкIи ахэм (пыйхэм) апэбгъохымэ хъущтыр, шъыпкъэр иIэубытыпIэу, щызэригъэкIугъ авторым мы тхылъым. Шъхьэ 40-у ар зэтеутыгъ. «Глава Республики Адыгея Аслан Тхакушинов — человек дела» зыфиIорэмкIэ тхылъыр къызэ­Iуехышъ, Украинэм щыхъурэр къызыщежьагъэр, къош лъэпкъхэм зэрафэгу­мэкIыхэрэр, ухыемэ — узэрэлъэшыр, Урысыер — зэрэкIуачIэр, тызэрэзэкъо­тым тызэрэлъигъэкIуатэрэр, Америкэм шIоигъом, зэкIэми апшъэ зишIын мурад ащ зэриIэм, ау къызэрэдэмыхъу­щтыр, тарихъыр зэбгъэзэкIынэу зэрэщымытыр, ахэм анэмыкI темэ гъэшIэ­гъоныбэр тхылъым къыщызэIухыгъ. Тхы­лъым къыщыIотагъэр зэкIэ зыфэкIо­жьырэр, мамырныгъэм уфэкIоным ыкIи ар уухъумэным ухэтми удэшъхьах зэрэмыхъущтыр ары. ТхылъыкIэм цIыфы­бэмэ агумэ лъагъо афыхихынэу фэтэIо, шIэныгъэ уимыIэу, умыгъэсагъэу зэфэгъэ гъогур пхырыпщышъущтэп.

Мамырыкъо Нуриет.