Лъапсэу щашIыгъэр мэпытэ

ШэнышIу зэрэхъугъэу, адыгэ ашугэу Теуцожь Цыгъо фэгъэхьыгъэу илъэс къэс самбэмкIэ зэIухыгъэ зэнэкъокъу Теуцожь районым икъуаджэу Гъобэкъуае щызэхащэ. самбоБэнэпIэ алырэгъум щыкIорэ зэIукIэгъухэм Адыгэ Республикэм икIэлэеджакIомэ ямызакъоу, Къыблэ шъолъырымрэ Темыр Кавказымрэ яспортсменхэр ахэлажьэх.

 — Илъэс 40 фэдиз хъугъэу самбэмкIэ зэнэкъокъур тикъуа­джэ щызэхащэ, — къеIуатэ Урысыемрэ Адыгеимрэ язаслуженнэ тренерэу, СССР-м спортымкIэ имастерэу Хъот Юныс. — Гъобэкъое гурыт еджапIэм сыщеджэ­зэ гъогогъуищэ зэIукIэгъухэм са­хэлэжьагъ, хагъэунэфыкIырэ чIы­пIэхэр къыдэсхыхэу къыхэкIыгъ. Анахьэу сшIогъэшIэгъоныгъэр кIалэхэр алырэгъум щыбанэхэзэ яухьазырыныгъэ хагъэхъоным зэрэпылъхэм дакIоу, Теуцожь Цыгъо ыцIэ зыхьырэ Унэ-му­зеим спортсменхэр, тренерхэр зэрэ­кIо­щтыгъэхэр, къэбарэу зэхахы­гъэр янэIуасэхэм къафаIотэжьэу зэрэзэхэсхыщтыгъэр ары.

— Спортым рекордхэр зэрэщагъэуцухэрэм, медальхэр къызэрэщахьыхэрэм тегъэгушIо, — къытиIощтыгъ СССР-м изаслуженнэ тренерэу, я ХХ-рэ лIэшIэгъум дзюдомкIэ тихэгъэгу итренер анахь дэгъоу, самбэмрэ дзюдом­рэкIэ Мыекъопэ бэнэпIэ еджапIэм лъапсэ фэзышIыгъэу, кIэлэегъэджэ шIэныгъэхэмкIэ докторэу, профессорэу Кобл Якъубэ. — Адыгеим икъэлэ шъхьаIэу Мыекъуа­пэ бэнэпIэ еджапIэхэр къызэрэщы­зэIутхыгъэхэр дэгъу. Ау ащ ты­къы­щыуцу хъущтэп. ТапэкIэ ты­лъы­кIотэным фэшI къоджэ спор­тым зыкъедгъэIэтын, сэнаущыгъэ зыхэлъ ныбжьыкIэхэр къыхэдгъэщхэзэ, хэушъхьафыкIыгъэу Iоф адэтшIэн фае. Гъобэкъуае, Тэхъу­тэмыкъуае, Кощхьаблэ, нэмыкIхэм зэнэкъокъоу ащызэхащэрэмэ яшIуа­гъэкIэ физкультурэмрэ спор­тымрэ заушъомбгъу.

Гъобэкъуае Теуцожь Цыгъо ыцIэ­кIэ щызэхащэрэ турнирхэм ахэлэжьагъэхэм спортышхом гъэ­хъагъэхэр щашIыгъэх. Мэрэтыкъо Сахьид, Хьэпэе Хьамид, Джэнчэтэ Мурат, Дзыбэ Хьамзэт, Хъот Юныс, Мудранэхэу Бислъанрэ Аслъанрэ, Шъхьащэкъо Эдуард, Шъхьащэкъо Амзан, Еутых Ким, КIыкI Ахьмэд, Теуцожь Инвер, Къуекъо Аслъан, Андрей Широбоковыр, Хьагъундэкъо Рустем, Хьахъукъо Адам, Чэтыжъ Алый, Алхъо Сыхьатбый, Мырзэ Джанхъот, Делэкъо Адам, Мырзэ Джанбэч, Делэкъо Вячеслав, Хъущт Адам, Джармэкъо Азмэт, Уджыхъу Адам, Чэсэбый Абрек, Блэ­гъожъ Юсыф, Хьабый Байзэт, Хьатхъохъу Байзэт, нэмыкIхэри СССР-м ыкIи Урысыем спор­тым­кIэ ямастер хъугъэх, Европэм, ду­наим, тихэгъэгу ячемпионхэр къахэкIыгъэх, нэбгырабэмэ тренерэу Iоф ашIэ. ЦIыкIуныбэ Юсыф боевой самбэмкIэ дунаим идышъэ медаль къыдихыгъ. Мырзэ Джанбэч Адыгеим и Парламент и Комитет итхьамат.

— Краснодар, Ставрополь крайхэм, Дагъыстан, Къэбэртэе-Бэлъкъарым, тирайонхэм, нэмыкIхэм къарыкIыгъэ спортсменхэр Гъобэкъуае щыбанэщтыгъэх, — игу­къэкIыжьхэм тащегъэгъуазэ дунаим самбэмкIэ ичемпионэу, Адыгэ Республикэм самбэмкIэ ифедерацие итхьаматэу Алхъо Сыхьатбый. — Зэнэкъокъухэр сыдигъуи дэгъоу зэрэзэхащэрэм бэнакIохэр ыгъэгушхощтыгъэх, яухьазырыныгъэ алырэгъум къыщызыгъэлъагъо зышIоигъомэ япчъагъэ хахъощтыгъ. Теуцожь Цыгъо и Унэ-музей щытлъэгъухэ­рэр гум нахьышIоу къинэжьын­хэмкIэ зэдэгущыIэгъу гъэшIэгъон­хэр тфызэхащэщтыгъэх.

Гъобэкъое еджапIэм испорт унэ зэтегъэпсыхьагъэу зэрэщымытыр бэнакIохэм ашIэщтыгъ. Ащ пае къамыгъанэу Ц. Теуцожьым фэгъэ­хьыгъэ зэнэкъокъум хэлэжьэнхэм кIэхъопсыщтыгъэх. 2005-рэ илъэсым Гъобэкъуае Теуцожь Цыгъо июбилей игъэкIотыгъэу щы­хагъэунэфыкIызэ, зэIукIэгъухэм тахэлэжьагъ. СамбэмкIэ зэнэкъо­къур еджапIэм ищагу щызэхащэгъагъ. ЦIыфыбэ къекIолIэгъагъ, зэнэкъокъухэм яплъы зышIоигъо­хэр шъэ пчъагъэ хъущтыгъэх.

Зы купым зэдыхэтхэу фи­налым хэхьагъэх Мудрэнэ зэшыхэу Бислъанрэ Аслъанрэ. СССР-м изаслуженнэ тренерэу Хьэпэе Арамбый зэхэщакIомэ ащыщыгъ. Зэшхэр зэрэбанэхэрэм, Дагъыстан, нэмыкI республикэхэм къарыкIыгъэхэр зэрэзэнэкъокъухэрэм алъыплъэзэ, спортым лъэпкъхэр зэрэзэфищэхэрэр хигъэунэфыкIыгъагъ. Хэгъэгу зэошхом, спортым яветеранэу Иван Бобырь Теуцожь Цыгъо и Унэ-музей къафычIэмыкIыжьэу къэбархэм зэракIэупчIэщтыгъэри непэм фэдэу тыгу къэкIыжьы.

ЗэхэщакIохэм яшIушIагъэхэр

СпортымкIэ пащэхэр, тренер-кIэлэегъаджэхэр зэнэкъокъухэм сыдигъуи якIэщакIох. Спортсменхэм медальхэр къыдахынхэм фэшI пкIантIэу къяхырэр макIэп. Пкъыуз-лыузхэри зэпачых. «Бланэу чъэрэми зыгорэ къеузы» зэраIоу, апэрэ чIыпIэхэм афэбанэхэ зы­хъукIэ, лIыгъэр яшапхъ.

— Дэгъоу зэхапщэрэм укIегъэ­гушIужьы, — къеIуатэ Адыгэ Республикэм физкультурэмкIэ ыкIи спортымкIэ и Комитет итхьа­матэу, дунаим самбэмкIэ гъогогъу 11 дышъэ медальхэр къыщыдэзыхыгъэу Хьасанэкъо Муратэ. — Гъобэкъуае зэнэкъо­къухэр дэгъоу щыкIонхэмкIэ Теуцожь районым, къуаджэм япащэхэр сыдигъуи IэпыIэгъу къытфэхъух, Iоф шъхьаIэхэм якIэща­кIох, шIухьафтын гъэшIэгъонхэр спортсменхэм афашIых.

КIэщакIохэр

Ахэр бэ мэхъух. Урысыем изаслуженнэ тренерэу Хъот Юныс зэрилъытэрэмкIэ, гъобэкъое колхозэу Лениным ыцIэкIэ щытым илъэс зэфэшъхьафхэм ипэща­гъэхэу Бэрэтэрэ Аскэр, Уджыхъу Махьмуд, Iэшъынэ Юныс, Шъхьэлэхъо Хьазрэт, Хъот Юсыф, Уджыхъу Сахьид, къоджэ псэупIэм итхьаматэу щытыгъэ Къэтбамбэт Сахьид, фэшъхьафхэри спорт зэ­нэкъокъухэм язэхэщэнкIэ IэпыIэгъу къафэхъущтыгъэх. Гурыт еджапIэм идиректорэу, завучэу Iоф зышIа­гъэхэу ГъукIэлI Щамсудин, СтIашъу Майор, аужырэ илъэсхэм еджа­пIэм идиректорэу Еутых Ас­лъан, нэмыкIхэри сыдигъуи къаготыгъэх.

Теуцожь Цыгъо ыпхъоу Симэ ыкъоу Iэшъынэ Юныс зэлъашIэрэ шIэныгъэлэжь, гъобэкъое колхозым итхьаматэу щытыгъ. Иныбджэгъу­хэр, иIофшIэгъухэр ащ къуаджэм къызыдещэх, самбэмкIэ зэнэкъо­къумэ игуапэу яплъы, спортсменхэм шIухьафтынхэр афешIы.

«Адыгэ Республикэм изаслуженнэ тренер» зыфиIорэ щыт­хъуцIэр апэ зыфаусыгъэмэ ащыщ Теуцожь Цыгъо фэгъэхьыгъэ спорт зэIукIэгъухэм язэхэщэн чанэу хэлэжьэрэ ГъукIэлI Аслъанбэч. Ащ ыгъэсэгъэ Дзыбэ Хьамзэт Урысыемрэ Адыгеимрэ язаслуженнэ тренер хъугъэу Гъобэкъуае Iоф щешIэ.

СамбэмкIэ зэкIэ бэнакIохэр спортсмен цIэрыIо зэрэмыхъущт­хэр тренер-кIэлэегъаджэмэ ашIэ. Яхэгъэгу, ячIыгу шIу алъэгъоу, цIыфышIухэу ныбжьыкIэхэр пIу­гъэнхэм тренерхэр, зэхэщакIохэр пылъых.

Сурэтым итхэр: Теуцожь Цыгъо фэгъэхьыгъэ зэнэкъо­къу­хэм ахэлэжьэгъэ тренерхэр, спортсменхэр.

ЕМТIЫЛЪ Нурбый.