НыбджэгъушIур пщыщ мэхъу

СиныбджэгъушIоу Шъаукъо Аскэр къызыщы­хъу­гъэ къуаджэу Хьатыгъужъыкъуаерэ Къэбыхьа­блэрэ азыфагу ит гурыт еджапIэм щеджагъ. Илъэ­си­тIу горэмкIэ ыуж ситэу сэри а еджапIэр къэ­сыухыгъ.

КъэсэшIэжьы дахэу фэпагъэу, къэбзэ-лъабзэу хэтыгъ, игугъу ашIэу дэгъоуи еджэщтыгъ. Джащ пае ны-тыхэу ехъуапсэщтыгъэ­хэр бэ. «Тхьэр етагъэба мор зикIалэм» аIоу бэрэ зэхэпхы­щтыгъэ.

Шаов 2

ЕджапIэр 1952-рэ илъэсым къыухи, Адыгэ къэралыгъо кIэ­лэегъэджэ институтым чIэхьагъ, 1956-рэ илъэсым ари къыухыгъ. А гъэ шъыпкъэм ­гъэзетэу «Социалистическэ Адыгеим», нэужым Адыгэ шIэныгъэ-ушэ­ты­пIэ институтым ащылэжьагъ. ШIэныгъэхэмкIэ Академием бзэшIэныгъэмкIэ и Институт иас­пирантурэ Москва къыщиухыгъ. Джащ къыщегъэжьагъэу Адыгэ къэралыгъо университетым илъэс 45-м къыкIоцI щыригъэджагъэх, научнэ IофшIэ­гъишъэм ехъу ытхыгъ ыкIи къы­хиутыгъ.

А зэпстэумэ яшыхьатэу фи­лологие шIэныгъэхэмкIэ ­доктор, профессор хъу­гъэ, адыгабзэм изэ­гъэ­шIэнкIэ АКъУ-м щызэхэщэгъэ Гупчэм ипэ­щагъ, ­Адыгэ Республикэм шIэ­ныгъэ­хэм­кIэ иза­служеннэ Iо­фы­шIэшху.

Кавказыбзэхэм яхьылIэгъэ научнэ конференциехэу зэхащэхэрэм ишъы­пкъэу ахэлэжьагъ. ИIофшIа­гъэ­хэр Тбилиси, Махачкала, Грознэм, Налщык, Черкесскэ, Мыекъуапэ къащыхиутыгъэх. КIэ­лэегъаджэхэм ягъэхьазы­рынкIэ, студентхэу дипломхэм анэсыгъэхэм, аспирантхэм, док­торантхэм Iоф адэшIэгъэнымкIэ Шъаукъо Аскэр ылъэкI къыгъэ­нагъэп. Доктор ыкIи кандидат диссертациябэмэ япхырыгъэ­кIынкIэ оппонентэу щытыгъ. Ащ инаучнэ IофшIагъэ­хэр бзэм илъэ­ныкъуабэм ­анэсы.

ГущыIэлъэ зэфэшъхьафхэм язэ­хэгъэуцонкIэ ­IэпэIэсэныгъэ хэлъыгъ. Университетым, рес­публикэм яобщественнэ щы­IакIэ фызэшIокIырэ иIахь ахи­шIыхьаным ишъыпкъэу пы­лъыгъ. Адыгэ филологием икафедрэ ипэщагъ, филологие шIэныгъэхэмкIэ кандидат диссертациехэр зыщыпхырагъэкIырэ советэу АКъУ-м щызэхэщагъэм, адыгабзэмкIэ АР-м и Президент дэжь щыIэ советым ахэтыгъ.

Илъэс заулэ нахь Iоф щи­мышIагъэми, Шъаукъо Аскэр опсэуфэ редакциер щыгъупшэу къыхэкIыгъэп, ренэу къычIа­­хьэщтыгъ, адыгабзэм фэгъэхьыгъэ тхыгъэхэр, рецензиехэр гъэзетым къыригъахьэщты­гъэх. КIэрэщэ Зэйнаб ыуж Ас­кэр ары адыгэ литература­бзэм дэлажьэу адыгэхэмкIэ тиIагъэр.

— Сиакъыл-шIэныгъэ хэхъо­нымкIи, адыгэ Iофыгъохэм ­апы­­щагъэ сыхъунымкIи редакциер ары егъэжьэпIэ-хэщапIэ сфэхъугъэр, — ыIощтыгъ Аскэр. — Редакциер сыгукIэ спэблагъ, журналистхэм якъи­ныгъохэри ягъэхъагъэхэри къыз­гурэIох, ахэр адэзгощынхэри ренэу сигуапэ.

Джащ фэдагъ синыб­джэгъу­шIоу чIэсынагъэхэмкIэ апэрэмэ ащыщыгъэу Шъаукъо Аскэр…

… IофшIэгъу ужым, на­хьы­бэ­рэмкIэ шэмбэтым е тхьаума­фэм, тызэныбджэгъухэм, ахэр Устэкъо Барыч, Быщтэкъо Хьа­лим, ХьакIэмыз Биболэт, ЛIэ­хъусэжъ Хьаджэрэтбый, тызэ­IукIэщтыгъэ, бэмэ тарыгущы­Iэ­щтыгъэ, зыдгъэпсэфыти зичэ­зыу зэIукIэгъур типIалъэу ты­зэбгырыкIыжьыщтыгъэ.

Джы сыд? Зэныбджэ­гъу­хэм­кIэ тыкъэнэжьыгъэ хъатэ щыIэп. ТыкъыдэкIэу тызызэIукIэкIэ къыт­хэмытыжь тиныбджэгъухэр къыкъокIыщтых къызышIод­гъэ­шIэу тызэплъыжьыхэшъ тыщыт…

Анахьэу удэгущыIэнкIи къыб­дэгущыIэнкIи хъопсэгъуагъэр Шъаукъо Аскэр арыгъэ. ЕгъашIи губжыщтыгъэп. ПIорэр тэрэзмэ къыбдыригъаштэщтыгъ. Мытэрэз оIоми джащ фэдэ къэбзагъ — къыпфидэщты­гъэп.

Аскэр псэугъэмэ ыныбжь илъэс 80 гъэтхапэм и 5-м хъу­щтыгъэ. Хъарзынагъэба юбилей шIагъор уиныбджэгъушIу дыхэбгъэунэфыкIыныр! ЗэраIо хабзэу, тинасып къыхьыгъэп. КIэлэ шIагъохэу Зауррэ Асфаррэ иIэхэшъ, а мафэм ахэр зэрэу­гъоищтых. Арышъ, ахэм ашIэмэ тшIоигъу: тэри, иныбджэгъухэм, Аскэр зэрэти­лъа­пIэр, зэрэтщымыгъупшэрэр, ­ре­­нэу тыгу зэрилъыщтыр!

НэпшIэкъуй Заур.

Сурэтым итхэр: купым (сэ­мэгумкIэ укъикIэу) ятIонэрэу щытыр Шъаукъо Аскэр.