Жъуагъоу «Полярис»

Урысые наукэм и Мафэ ыкIи Адыгэ къэралыгъо университетыр загъэпсыгъэр илъэс 80 зэрэхъурэм яхэгъэунэфыкIын къыдыхэлъытэгъэ фестивалэу «Наукоград» зыфиIорэм икъызэIухын хэлэжьагъ Адыгэ Республикэм и ЛIышъхьэу КъумпIыл Мурат.

Ащ епхыгъэу сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр къыхэгъэ­щыгъэнхэм ыкIи ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэным афытегъэпсыхьэгъэ шъолъыр гупчэу «Полярис- Адыгеир» тыгъуасэ мэфэкI шIыкIэм тетэу Мыекъуапэ къы­щы­зэIуахыгъ. Фестивалым ихьэкIэ лъэпIагъ гъэсэныгъэм ифондэу «Сэнаущыгъ ыкIи гъэ­хъагъ» зыфиIорэм ипащэу Елена Шмелевар. Iофтхьабзэм хэлэжьагъэх АР-м и Къэралыгъо Совет — Хасэм и Тхьаматэу Владимир Нарожнэр, федеральнэ инспектор шъхьаIэу Сергей Дрокиныр, вице-премьерэу Наталья Широковар, республикэм ит апшъэрэ еджэпIитIум яректорхэу Мамый Даутэрэ Къуижъ Саидэрэ, министрэ- хэр, депутатхэр, нэмыкIхэри.

Гупчэр аужырэ шапхъэхэм адиштэу зэтырагъэпсыхьагъ, ищыкIэгъэ оборудованиер чIэт, ащ ишIуагъэкIэ сэнаущыгъэ зы­хэлъ кIэлэцIыкIухэм, ныбжьыкIэхэм зыкъызэIуахынымкIэ амалышIухэр аIэкIэлъхэ хъугъэ. КъумпIыл Муратрэ Елена Шмелевамрэ Полярисым ижъуагъо аIэгухэр тыралъхьэхи, ар зэхагъэнагъ, ащкIэ псэуалъэр къызэIуахыгъ.

Гупчэм ипащэу Роман Чумаковыр непэ амалэу аIэкIэлъ хъугъэхэм къатегущыIагъ, ащ илъэныкъо анахь гъэшIэгъонхэр къэзэрэугъоигъэхэм къафиIотагъэх, нэрылъэгъу афишIыгъэх. Псэуалъэм лабораторие пшIыкIубл хэт: спортым, шIэныгъэм ыкIи искусствэм ахэщагъэхэм ахэр атегъэпсыхьагъэх. Лъэныкъоу «Спортым» къыдыхэлъытагъэу блэкIыгъэ илъэсым кIэлэцIыкIуи 140-рэ, хьисапымкIэ – нэбгыри 160-рэ, биологиемкIэ – 110-рэ рагъэджагъэх. Адыгеим икIэлэеджакIохэм анэмыкIэу къэралыгъом ишъолъыр 16-мэ къарыкIыгъэ лIыкIохэр Iофтхьабзэхэм ахэлэжьагъэх. Апэрэу искусствэмкIэ гъэмэфэ еджэныр республикэм щырагъэкIокIыгъ.

Мы уахътэм «Полярис-Адыгеим» кIымэфэ сменэр щэкIо: наукэм фэгъэзэгъэ кIэлэеджэкIо 50-мэ яIофшIагъэхэмкIэ мыщ зыщаушэтыжьы.

ГущыIэм пае, проектнэ еджа­пIэм илIыкIоу Михаил Пчелинцевым коронавирусыр къызэузын зылъэкIыщтхэм якъыхэ­гъэщынкIэ генетическэ ушэтынхэу зэхищэхэрэм КъумпIыл Муратрэ Елена Шмелевамрэ щигъэгъозагъэх. Адэбз узым пэшIуекIогъэным фытегъэпсы­хьэгъэ научнэ IофшIагъэу иIэхэм къатегущыIагъ сэнаущыгъэ зыхэлъ Илья Викленкэр.

Джащ фэдэу АР-м гъэсэныгъэмрэ шIэныгъэмрэкIэ и Министерствэ, космическэ IофшIэным хэтхэм я Дунэе ассоциацие (МАКД), Адыгэ къэралыгъо университетым зэдашIыгъэ зэзэгъыныгъэм къегъэнафэ чIыгусысыныр гъэунэфыгъэным ыкIи пэшIорыгъэшъэу уплъэкIугъэным фытегъэпсыхьэгъэ апэрэ студенческэ спутник цIы­кIоу «Прог­ноз» зыфиIорэм игъэ­псын лъэ­ныкъохэм зэгъу­сэхэу Iоф дашIэныр. КъызэраIуа­гъэмкIэ, Адыгеир ары апэрэу мы проектыр зыщагъэцэкIэщтыр.

Сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэцIыкIухэр къыхэгъэщыгъэнхэм ыкIи ахэм IэпыIэгъу афэхъугъэ­ным исистемэ илъэс 20-м ехъугъэу Адыгеим Iоф щешIэ. АщкIэ зишIогъэшхо къакIорэр республикэ естественнэ-хьисап еджапIэр ары. Мы учреждением чIэсхэм ыкIи къэзыухыгъэхэм ащыщыбэр шъолъыр, федеральнэ ыкIи дунэе мэхьанэ зиIэ зэнэкъокъухэм, олимпиадэхэм ащатекIох, хагъэунэфыкIырэ чIыпIэхэр бэрэ къыдахых.

Шъугу къэдгъэкIыжьын, 2018-рэ илъэсым шэкIогъум и 20-м гъэсэныгъэм игупчэу «Сириус» зыфиIорэм КъумпIыл Муратрэ Елена Шмелевамрэ щызэIукIагъэх, Iоф зэрэзэдашIэщтым епхыгъэ зэзэгъыныгъэм зэдыкIэтхагъэх. Ащ илъэныкъо шъхьа­Iэхэм ащыщыгъ шIэныгъэм­кIэ, искусствэмкIэ ыкIи спортымкIэ сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэ­лэцIыкIухэр къыхэгъэщыгъэн­хэм фытегъэпсыхьэгъэ шъолъыр Гупчэ Адыгеим щыгъэпсыгъэныр.

Проектыр щыIэныгъэм щыпхырыщыгъэным фэшI лъэпкъ проектэу «Гъэсэныгъэм» къыдыхэлъытагъэу федеральнэ бюджетым къыхэхыгъэ сомэ миллион 213,5-м ехъу шъолъырым къыIэкIэхьагъ, ежь респуб­ликэми сомэ миллион 13,5-рэ ащ пэIуигъэхьагъ, зэкIэмкIи сомэ миллион 227-рэ агъэфедагъ.

— Илъэс къэс мыщ фэдэ проектхэм ахэлажьэхэрэ тикIэ­лэцIыкIухэм япчъагъэ нахьыбэ мэхъу. Урысыем и Президентэу Владимир Путиным сэнаущыгъэ зыхэлъ кIэлэеджакIохэм, гъэсэныгъэм исистемэ зэрэпсаоу ынаIэ зэратетым, IэпыIэгъу зэрафэхъурэм ишIуагъэкIэ ахэм зыкъызэIуахын, ыпэкIэ лъыкIотэнхэ амал яIэ мэхъу, — къыхигъэщыгъ КъумпIыл Мурат.

ТХЬАРКЪОХЪО Адам.
Сурэтхэр А. Гусевым тырихыгъэх.